6.17.2013

4 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 4 TRINITATIS, 23 JUNI 2013
Mat.10:16-22

Patujolo

Umumna, ditanda halak do bindu on songon jamita parsuruon ni Jesus di na paborhathon siseanNa laho mamaritahon Barita Nauli na taringot tu hasosonggop ni Harjaon ni Debata (ay.7) tu halak Israel (ay.5-6; pat.Luk.9:6). Alai ia pinamanat, umbidang sian parsuruon na sahali i do do hinamhamna. Tangkasna, na marhahonaan do i tu tugas haapostelon ni sisean i (na diuduti dohot tugas haapostelon ni huria) tu sandok oikoumene. Rupani, nunga ditaringoti disi paraloan sian Jahudi, sian angka raja dohot sian angka sisolhot. Luhutna i ndang masa dope di parsuruon na sahali i, di pudi ni Pentakoste pe i masa. Asa, hombar tu bangko ni si Mateus songon penulis na sistematis, na marrumang hadomuan ni tona ni Jesus tu angka siseanNa do bindu on. Bagian manang unsur-unsur ni jamita i, dihatahon do i di tingki dohot inganan na paasingasing. Di pudian ni ari, mamangke jamita parsuruon na parjolo i songon kerangka pokokna, disadur si Mateus ma i gabe sada jamita na utuh songon na tarjaha di bindu 10 on.   
           
Hatorangan

Didok Jesus, “Husuru do hamu songon birubiru tu tongatonga ni angka babiat.”  Babiat, sasintongna antuasu (Gr.lukos, wolf, serigala) Molo dipertentangkan dison birubiru tu angka antuasu, parjolo sahali na naeng manggombarhon balga ni parmaraan siadopan ni sisean i do i. Gumale do birubiru marimbanghon antuasu, ai gumogo do i jala gumarang. Songon i, gale do sisean i marimbanghon angka alona. Borhat do nasida so marsinjata, ndang adong hagogoon dohot huasona. Hape angka alo i, adong do sinjatana jala sai boi mamangke huaso dohot hagogoon portibi on. Ala ni i, tarmara situtu do ngolu ni sisean i. Antong, boha ma bahenon nasida mangadopi i? Jesus mandok, “Pantas ma hamu marroha songon ulok, huhut lidang ma rohamuna songon darapati.” Pantas (Gr.fronimoi, wise, bijaksana/cerdik, bisuk). Boasa pola tu ulok ditudoshon? Na marpardomuan do i tu anggapan ni 1 Mus.3:1 na mandok, “Ulok do na umbisuk sian nasa na manggulmit di ladang angka na jindihon ni Debata Jahowa.” Di ‘habisuhon’ i do ondolan ni sipaingot i, ndada di ‘ulok’ i, ai aut disi, ‘licik’ do na hona tusi. Mardomu tusi ma antusan sipaingot na paduahon, lidang ma rohamuna songon darapati. Lidang (Gr.akeraioi, harmless, tulus/ polos) lapatanna, ias, bebas sian hasalaan maradophon diri sandiri, maradophon dongan dohot musu, songon i maradophon Tuhan na marsuru i. Sisada hasadaon do na dua i. Ndang sae holan bisuk, ingkon huhut do lidang. Rupani, boha pe jorbut ni na masa, di sadasada tingki ingkon do na porsea i martahan; molo maporus, sala. Alai di tingki na asing, denggan do maporus (pat.ay.23); molo martahan dos dohot na manjukjukhon diri tu hamatean jala gabe korban na so marguna (?!). Antong, sadihari ma ingkon martahan, jala sadihari muse ma na ingkon maporus, habisuhon i do na tuk manimbangi dohot na mamutushon i. Tiruan na asing, di jolo ni Kapten Lisias (Ul.24:22), diandalhon Apostel Paulus do kewarganegaraanna laho paluahon dirina sian paraloan; hape di Pilippi, ndang (Ul.16:20 duu). Boasa? Ba songon i ma haputusan ni habisuhonna i. Jadi boi ma nuaeng simpulhonon, sipaingot na mandok pantas marroha songon ulok jala lidang songon darapati lapatanna, marusaho pasidinghon dohot mangalo manang manaon angka sitaonon dohot ragam ni tantangan tanpa mengorbankan prinsip haporseaon jala ndang tarramun binahen ni dosa dohot hasalaan.

Di ay.17a, ditambahon dope sada nari sikap na ringkot hangoluhonon ni na porsea i di na mangadopi angka antuasu, didok, “Jaga ma hamu di angka jolma.” Jaga (Gr.prosechete, beware, berhati-hati/waspada terhadap) Ndang sude jolma haporseaan, alai ndang sude ingkon curigaan. Di bagasan habisuhon ingkon manat do mananda ise dongan, ise na so haru dongan (antuasu na marrupahon birubiru), jala ise antuasu. Ise do tutu alo i? I ma angka jolma. Torop do Jahudi na manghasogohon Barita Nauli na taringot tu harajaon i. Sogo ni rohana i dihonahon do tu sisean i. Lam tu bahatna na manghasogohon, gabe meningkat ma paraloan sian pribadi tu Jahudi kesatuan marhite angka lembagana. Hombar tusi ma didok, “Pasahatonna do hamu tu angka paruhuman jala linsinganna do hamu di angka parguruannasida.” Dua ragam do paruhuman i. Na parjolo, pengadilan setempat. Di ganup huta ni halak Israel dipajongjong do badan peradilan agama setempat na tardiri sian angka natuatua (majelis orang-orang tua). Na marfungsi jala na marwewenang do nasida manguhumi parkaro ni angka na tartuhas mangalaosi adat (tradisi) dohot ugamo (patik dohot haporseaon) Jahudi. (Alai ingot, sude ngolu ni halak Israel parugamoon do). Marria do paruhuman i di Sinagoge (parguruan) jala marhuaso mandabuhon uhum linsing (cambuk/sesah). Tu ganup pangalaosion, somal do didabuhon opatpulu linsing (5 Mus.25:1 duu). Alai di pelaksanaanna, ndang hea i sahat tu na sai, sintap ni tolupulusia hali do. Alasanna, so tung sala mamilang, gabe dilaosi maon na nidok ni patik i (pat.2 Kor.11:24). Songon i ma sisean i; panindangionnasida dirajumi do songon pangalaosion tu adat dohot ugamo Jahudi, gabe dilinsingi di angka parguruan. Si Paulus, dialami do na songon i sampe lima hali. Paruhuman paduahon, Rapot Godang. Angka pangalaosion na dirajumi umbalga (isara pangaleaion tu Debata), diuhumi do i di Rapot Godang (Majelis Besar/Sanhedrin) na di huta Jerusalem. Pitupulusada halak do ruasna (tarmasuk uluanna, Sintua Nimalim) na tardiri sian angka malim, pangituai dohot sibotosurat. Marhuaso do rapot i mandabuhon uhuman mate (Ingot paruhuman tu Jesus, Mat.26:59 duu par). Panindangion ni sisean i dirajumi do songon pangalaosion na balga, na patut uhuman di Rapot Godang (pat.Ul.4:5 duu; 5:27 duu; 6:12-7:60; 23:1 duu). Jadi tangkasna, adopan ni sisean i do paraloan sian huria manang agama resmi.    

Di ay.18 diondolhon, lam tu bidangna do paraloan i, ai didok, “Toguon nasida do hamu tu jolo ni angka pangomgomi dohot tu jolo ni angka raja ala ni Ahu ...”  Panggomgomi (Gr.heegemonas, governors, wali negeri/penguasa), i ma na mewakili Kekaisaran Rom di sadasada luat (pat.Ul.24:1 duu; 25:1 duu). Dung i, angka raja. Na nidokna dua. Parjolo, Raja Negeri, i ma raja takluk ni Imperium Romanum isara Herodes Agrippa (pat.Ul.12: 1 duu; 23:13-26:1 duu). Paduahon, kesar. (Si Paulus, ala ni pangidoanna sandiri, tarboan do sahat tu paruhuman ni kesar; Ul.25:11; 26:32; 27:1-28:1 duu). Jadi, negara manang  pamarenta jotjot do gabe alo ni sisean i. Sipata tahe, marsada do angka alo i, rap mangula mangambati harararat ni Barita Nauli i. Sejarah Sending dohot Jamita Huria nunga cukup mambuktihon i. Masa pe i sude, nda tung so martujuan manang marlapatan. Taringot tusi didok Jesus do, “Bahen panindangion tu nasida dohot tu angka sipelebegu.” Gabe sada kesempatan na uli do paruhuman i di nasida laho manghatindanghon goar ni Kristus i. Pangaleleon na nialaman ni huria i do na manghorhon hatop rarat Barita Nauli tu Samaria (pat.Ul.8:4 duu) torus tu Penisia, tu Pulo Kipros dohot tu Antiokia (pat.Ul.11:19). Di ombas pangaleleon pe, mardalan torus do ulaon pamaritahon di Barita Nauli i. Tarhurung pe angka apostel, tarrante manang sahat tu na tarbunu, Barita Nauli na binaritahonna i ndang tarrante jala ndang tarbunu agia ise pe.

Di ay.19-20 dibagabagahon Jesus do pangajari di sisean i. Ingkon maralus do nasida di angka paruhuman. Ndang asal alus (isara pollung tubu manang silat lidah) na diulahon dalam rangka usaha mangondingi dohot paluahon dirina, ndang! Ingkon alus na pantas do jala na marguna, alus panindangion (ay.18) Taringot tusi ndang ringkot nasida holsoan, ai ajarhonon ni Tondi ni Ama i (Tondi Porbadia) do tu nasida hata na patut sihatahononna. Ndang pejuang na tersendiri nasida. Manang di gogo, songon i di pingkiran, adong do donganna; pargogo, pangajari, pandongani jala pangondianna. Tutu do, dighohi do i di nasida; digohi di si Petrus, di si Stefanus dohot di si Paulus (pat.Ul.4:8; 6:10; 1 Kor.2:4) Tondi i do tahe na marturasi, holan ulaulana do nasida.

Di ay.21-22 angkup ni angka naung ditaringoti di jolo (ay.17-18), ditaringoti Jesus dope ragam ni angka na boi gabe alo di ulaon panindangion i. Boi do i haha, boi ama, boi anak. Na marlapatan ma i, pardomuan na ojak di parmudaron manang hubungan genealogis ndang boi non i andalhononhon. Ndang tanggung-tanggung paraloan i, ai na boi sahat do i tu bunubunu hosa: Haha pabunuhon anggina, amaama pabunuhon anakna manang anak pabunuhon amana. Lobi sian i tahe, luhut jolma boi gabe alo na manghosomi. Dihosomi ndang ala ni hajahaton manang ala ni hasalaan maradophon uhum na tertentu, alai holan ala ni goar ni Tuhan i do, ala ni pangihuthonna di Ibana. Ala ni i sandok tarmara do ngolu ni angka na porsea i, talpe tu hamatean, ai manang di dia pe di portibi on mansai jonok do hosom tu pamunuon (pat.1 Joh.3:15) Apala disi ma ringkot habengeton dohot hatauon, ai na manahan ro di ujung, i do paluaonNa. Sadihari do ujung i? Boi dua: Na parjolo, ujung ni ngolu (mate martir manang mate wajar); na paduahon, ujung ni saluhut (akhir zaman).     
 
            Rancangan Homiletis

Sada sian angka jamita parsuruon ni Tuhan Jesus tu angka siseanNa do turpuk on. Mansai tangkas do i sian ayatna na parjolo na mandok, “Husuru do hamu ...” Pesan parsuruon i, mulakulak do dihatahon tu sisean i.  Laos i do muse na gabe identitas ni sisean i, ai gabe targoar do nasida apostel, lapatanna na sinuru mamaritahon Barita Nauli na taringot tu hasosonggop ni Harajaon ni Debata. Parsuruon i ditorushon do tu huria sepanjang abad, tarmasuk hita angka na mangolu di tingki on dohot di inganan on.  Dihalomohon rohaNa do asa taoloi i sian nasa rohanta. Apala i ma nuaeng na jinouhon ni jamita on tu hita, asa taoloi parsuru ni Jesus i.

Taringot tu parsuruon i, ndang marsibuni Tuhan i, alai patar do dipabotohon risikona. Ingkon adopan nasida do paraloan sian pribadi, sian penguasa dohot kekuasaan ni ugamo manang institusi keagamaan resmi, sian oknum ni panggomgomi, sian negara dohot lembaga manang aparatna. Lobi sian i tahe, adopan nasida do i sian angka na solhot di parmudaron, isara haha, ama manang anak. Ala ni i, sandok tarmara do ngolunasida, hira birtubiru di tongatonga ni angka antuasu. Sintong do i, ai dilelei halak Jahudi do huria na parjolo i, dipaporsukporsuk di Harajaon Rom. Alai ndang tuk angka i mangintopi Barita Nauli i. Sabalikna do tahe, na gabe ulaula panindangion do i na marpanghorhon tu harararat ni Harajaon ni Debata. Suman tusi, hita angka na pinadohot ni Tuhan i di parsuruon i, ndang sai malua sian paraloan sisongon i. Boi do i ro sian halak marsadasada, sian masyarakat, sian parugamo na asing manang sian negara. Nda i na nialaman ni angka donganta di deba inganan nuaeng di Indonesia on? Adong na digugai marminggu, dirarang marpesta Natal, ndang dipaloas pajongjong gareja, naung jongjong tahe dirumpakhon, dohot angka na asing. Bahkan sangat mengejutkan, ro do deba paraloan sian bagasan, sian lingkungan Kristen manang huria. Di paraloan na niadopan ni angka donganta na di Bekasi rupani, adong do sian ruas dohot parhalado ni huria na patubegehon komentar na menyudutkan, isara na mandok, “Mereka itu terlalu berani, tidak punya tenggang rasa, mengganggu ketentraman lingkungan,” dohot na asing. Sian halak Kristen sandiri adong do na  menyalahkan Romo Prof. Franz Magnis Suseno ala ni surat protesna tu The Appeal of Concience Foundation na mangalehon World Statesman Award tu Presiden Susilo Bambang Yudoyono marningot “jasa-jasanya pamajuhon toleransi antar umat beragama di Indonesia.” Didok rupani, “Pernyataam Franz Magnis Suseno melukai hati umat Katolik di Indonesia,” na asing, “Franz Magnis Suseno harus cabut pernyataan,” jala na asing muse, “Harusnya Komnas HAM panggil Franz Magnis.” Hape manang ise pe halakna, molo na jujur do ibana tu dirina dohot tu hasintongan ndang tagamon so parhatutuonna na so adong agia aha na binahen ni Presiden Susilo Bambang Yudoyono manumpahi kerukunan antar umat beragama di Indonesia. Unang hita mandele, ai di angka paraloan pe ndang gabe so pardalan ni Barita Nauli i. Sabalikna do tahe, di angka paraloan i gabe boi do humatop. Tarhurung jala tarrante pe parbarita na uli, anggo Evangelium i ndang haotapan. Songon mataniari do i, sanga binsar ndang tarsongsong jala ndang haotapan. Nda mudar ni na mate martir do boni ni huria i?

Di paraloan i mura do halak tarunjun jala madabu tu bagasan pandelean dohot tu dosa. Kecenderungan pasidinghon tantangan dohot paluahon dirina sian angka parmaraan boi mangonjarhon halak tu pambahenan na maralo tu hakiki ni parsuruon dohot tondi ni barita na binaritahonna i. Hombar tusi dipodai Jesus do siseanNa i asa pantas marroha songon ulok, lidang songon darapati; jaga di angka jolma jala manahan ro di ujung. Songon i ma hita angka na pinadohot ni Debata di ulaon parsuruon i di tingki on, ingkon pantas do hita jala lidang di ngolunta. Pantas mandok, marbisuk manang bijaksana (ndang licik); lidang, lapatanna ias, bebas sian tindakan na sala, jala setia tu hasintongan ni Barita Nauli i. Ndang sisirangon na dua sipaingot i, ai sisada hasadaon do i. Dipaingothon i do tu hita asa marusaho pasidinghon, mangalo manang manaonhon angka tantangan dohot sitaonon tanpa menggorbankan prinsip haporseaon jala unang tarramun binahen ni dosa manang hasalaan. Marbisuk ndada na mandok ingkon martahan manang menyerah tu sitaonon, sipata do ingkon maporus; sabalikna, ndang ingkon maporus, sipata ingkon martahan do jala pasrah. Habisuhon dohot halidangon i ringkot do mamangke daya ni utokutok laho manangkasi dohot menilai situasi asa boi mambuat haputusan na topet, martahan do manang maporus. Molo martahan jala mangalo ndada sai na marlapatan i na ‘bunu diri’; sabalikna molo maporus ndang sai na mandok naung ‘marbalik’ (murtad) molo i do haputusan ni habisuhon dohot halidangonna. Ndang sai dos haputusan ni habisuhon dohot halidangon i di na mangadopi masalah na sarupa di situasi dohot kondisi na marasing. Rupani, na boi marasing do haputusan na binuat ni angka na pantas di abad-I tu na binuat ni angka na lidang di abad-XXI di na mangadopi pangaleleon. Alai molo marasing pe rumangna, ingkon di bagasan halidangon do, ingkon bebas sian hasalaan.

Ndang pejuang na tersendiri sisean i. Manang di dia jala sadihari pe, tongtong do adong donganna. Manang di gogo, songon i di pingkiran, Tondi ni Debata tongtong do i gabe gogona, panogunogu, pangondingi, pangajari, pangapuli, pangapoi dohot pangondianna. Ala ni i borat pe ulaon i, gogo jala hebat pe alo i, malo jala pistar, ndang gabe talu nasida jala ndang parsurageonna. Ajarhonon ni Tondi i do alus na pantas tu nasida, alus na gabe panindangion. Tung so pasombuonNa nasida maoto manang mauhom, ai ulaonNa do i, ulaulana do sisean i. Di bagasan panogunoguon dohot pangajarionNa, tarbahen marhasil ma sisean i, ndang tagamon magopo ulaon dohot halojaonna. Luhutna i laos bagabaga tu hita do, tu huria ni Kristus na mangolu jala mangula di tingki on dohot di inganan on. Tondi Porbadia do gogonta, gurunta, pangapuli jala pangondianta. Ala ni i mansai ringkot ma hita tangi jala unduk tu soara ni Tondi i. Holan marhite na songon i do boi hita malua sian alus na asal alus manang hatorangan dohot pembelaan na asal bunyi. Alai songon dia do hita boi tangi tu Tondi i? Marhite hata i do, marhite Barita Nauli i. I do ulaulaNa mamanghulingi hita. Ala ni i, ia naeng torang di hita lomo ni roha ni Tondi i, ingkon na ringgas do hita manangihon hata i, girgir manjaha, mangguruhon jala mamarungkilhonsa. Angka na losok manangihon hata ni Debata, unang pola dirajumi dirina naung tangi jala diboto lomo ni roha ni Tondi Porbadia i. Angkup ni i, ingkon ingotonta do, ndang ulaonta ulaon i, ulaon ni Tuhanta do. Holan ulaula do hita di tanganNa. Asa ndada gogonta, gogoNa do sipangasahononhon; ndang pingkiran manang rencananta, roha dohot tahiNa do siihuthononhon. Di bagasan panogunoguonNa ndang tagamon magopo boti ulaon dohot sitaononta. Marguna do i tahe sude. Laos di bagasan panogunoguonNa i do hita boi manghirim na paluaonNa hita sian parmaraan, hombar tu bagabagaNa i na mandok, “Sai na dongananHu do hamu ganup ari rasirasa ro ajal ni hasiangan on.” Porsea di bagabaga i, manahan ma hita ro di ujung.

jkt.17.06.2013/mvs
Read More..

6.01.2013

2 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 2 TRINITATIS, 09 JUNI 2013
Luk.7:11-17

Patujolo

Sian Evangelium Johanes torang, dipungka Jesus do ulaonNa di tonga ni Israel tongon andorang so sada Pesta Paskah (pat.Joh.2:13). Mangihuthon angka sipatorang hata ni Debata (penafsir), Pesta Paskah taon 27 AD do i. Ihut ma tusi na ginoar tingki pangulaon di luat Judea ombas na parjolo (Early Judean Ministry). Ndang apala ganjang tingki i, jempek do. Dung i mangihut ma muse tingki pangulaon di luat Galilea ombas na parjolo (Early Galilean Ministry). Dua taon do leleng ni panghobasion i, sahat tu Paskah 29 AD. Disi ma masa jamita on, di taonna na paduahon, di pudi ni Paskah 28 AD. Sian na opat panurat ni Barita Nauli i, holan Evangelis Lukas do paboahon na masa on. Angkup ni i, di evangeliumna i ditambahon ibana dope barita panunggulion ni boru ni si Jairus, naung parjolo binaritahon ni si Markus (ida Luk.8:40-56; pat.Mrk.5:21-43). Di halak Jahudi, ndang na imbaru barita sisongon i, ai naung hea masa do i di Padan Narobi pola tolu hali (pat.1 Raj.17:17-24; 2 Raj.4:18-37; 13:21). Songon sahalak na manurat tu halak Kristen na marharoroan sian na leban, ndang haboratan pola si Lukas paboahon barita na songon i, ai di angka bangso na leban pe adong do angka barita sisongon i. Marhitehite i naeng hatindanghononna do paboa, nunga songgop be Harajaon ni Debata. Di bagasan Jesus Kristus do i songgop, ai Ibana do Mesias na pinarbagabaga i (pat.Mat.11:4; Mrk.7:22)     

            Hatorangan

Nain, sada huta di luat Galilea, di parbalohan ni marga Isakhar; marhira 10 KM dingkan anggoni ni huta Nasaret, 30 KM di nariti ni Kapernaum. Mansai uli parpeakna di robean ni Hermon Nametmet, donok tu dolok Tabor. Hombar tusi digoar ma i Nain, lapatanna na jagar/yang manis. [Tartanda dope pasipasi ni huta i di tingki paprpudi on, i ma sada huta (hamlet=dusun) na metmet na marhapeahan di suhisuhi parmanabia ni sada dolok na margoar Jebel et Duhy. Rap maringan do nuaeng disi halak Jahudi, halak Kristen dohot halak Silom.] Mulak sian Paskah 28 AD (ida di Patujolo), dung mangula sangombas di huta Kapernaum laho do Jesus dohot angka siseanNa tu Nain. Mangihuthon Mat.9:35, memang, songon i do metode panghobasion ni Jesus Kristus i, sai mardalani do Ibana mangaliati angka huta dohot angka sosor, mangajari di angka parguruannasida laho manurasihon Barita Nauli. Ala naung di taon paduahon na masa on, ndang holan na sampuludua i be na porsea di Jesus i, nunga lam torop. Luhutna i ma angka na ginoar siseanNa (sisean dalam arti yang luas), angka na ringgas rohana paihutihuthon Ibana. Angkup ni i, adong dope angka panonton manang pangihutihut sambing. Songon i ma di pardalananNa laho tu Nain i, torop do na mangudurhon Tuhan i.

Mandapothon bahal ni huta i, pajumpang do nasida dohot odoran ni na mangusung na mate tu balian laho mananom. Huta ni halak Israel, somalna dihaliangi parik (tembok) do, na dipature laho mangondingi nasida sian musu. Dalannasida laho ruar dohot laho bongot, dibahen ma sada harbangan. Asing ni raja (pat.2 Raj.21:18) dohot panguhum (pat.1 Sam.28:3), ndang dipaloas tanomon na mate di bagasan parik ni huta, ingkon di balianna do. Aturan na songon i, marlangku do di Nain. Songon i ma di jamita on, tongon ditaruhon halak Nain do sahalak na mate tu parbandaan. Tongon apala di bahal (Gr.pulee, gate, pintu gerbang, harbangan) ni huta i, pajumpang ma nasida dohot Jesus. Torang do dipaboa taringot tu hadirion ni na monding i. Dolidoli (ay.14) dope ibana. Hata Gorik ni dolidoli na dipangke dison, i ma neaniskos (young man, laki-laki muda) lapatanna, baoa naposo (na marumur 24-40 taon); boi naung mangoli, alai boi na so mangoli dope. Dison, godangan do kemungkinanna na so mangoli dope, ai aut naung mangoli ndang tagamon so pardihutana na manghabaluhon i taringotanna. Anak sasada (Gr.monogenees huios, only son, anak tunggal) ni sada ina naung mabalu (Gr.cheera, widow, janda) do ibana. Dipatuduhon i do manang boha ngotngot ni na masa i. Di hadolidolionna (haposoonna) do tardok puncak ni hagogoon ni sasahalak. Ala ni i, ninna roha, manang ise pe halakna ndang tagamon so mansai ngotngot panghilalaanna mambayanghon molo ingkon mate ibana di haposoonna, ponggol di puncak ni hagogoonna. Jala molo tutu masa na songon i, ndang tagamon so ngotngot i di na tinadinghonna. Songon i ma na di jamita on, mansai ngotngot do hamamate ni dolidoli i di inana. Ngotngot do i di pardagingon, ai di anak sasadana i hian nama peak ni panghirimanna taringot tu ari hatutuana. Mansai ngotngot do i huhut di partondion, ai marhite anak sasadana i hian nama nian parsidohotonna di panghirimon ni Israel. Songon na taboto, na manghirim do Israel di haroro ni Messias na pinarbagabaga i. Ia dung ro Ibana, pajongjongonNa ma Harajaon Jahudi Messianis na meliputi sandok portibi on, na pasurunghon halak Jahudi gabe angka wargana na utama. Tontu do, ndang sude halak na sahat tusi. Nang pe songon i, tarapul do roha ni ganup jala manghilala na parsidohot do ibana di harajaon i marhitehite pinomparna. Tu sangkap i, ingkon adong do anakhonna, ai ndang sian dia halak marpinompar molo na pupur do ibana, na so maranak jala na so marboru. Ala ni i, mansai paet do panghilalaan ni halak Israel na pupur, ai na marlapatan do i na so parsidohot ibana di panghirimon ni Israel. Lobi sian i tahe, hira na so dilayakkan do ibana jala ndang dipaloas mewarisi harajaon i. Apala i ma nuaeng na manggopgop di roha ni ina na mabalu na di jamita on, gotap sude panghirimanna taringot tu ari hatutuana dohot taringot tu masa depan ni Israel. Angkup ni i, adong dope na mandondoni roha ni parompuan i, i ma pandangan umum na sala taringot tu hamatean ni dolidoli. Adong do anggapan di masyarakat Jahudi, ia mate poso sasahalak, uhum ni Debata do i tu natorasna ala ni dosana na tertentu. Sude ma i solpa tu ateatena, na marhapusasan di tangisna. Natorop i pe, pangisi ni huta Nain na mandongani ibana, ndang tagamon so dohot manghilala disi.

Marnida ina na mabalu i Tuhan i, maras do rohaNa. Maras (Gr.esplangchnistee, he had compassion, tergerak oleh belas kasihan). Nunga gabe jolma situtu Ibana, na tarbahen manghilala di angka hagaleon ni hajolmaon (pat.Heb.4:15) Alai ndang holan manghilala manang larut dalam kesedihan tanpa dapat berbuat apa-apa, ndang. Adong, jala diboto do sibahenonNa laho mambuat na hansit i. Didok ma tu  natoras ni na monding i, “Unang ho tangis!” Na nidokNa, unang sai datdati be, alai pasohot ma na tumatangis i. Mura do i dohonon, alai ndang na mura i pasingothonon. Alai Tuhanta Jesus boi do pasingothon i, ai – sahali nari – adong, jala diboto do sibahenonNa laho mambuat arsak ni parompuan i.

Didapothon ma batang i, dijama ma, jadi sulon ma na mangusungsa. Batang (Gr.sorou, bier, usungan) Ndang marbatang na mate di halak Jahudi, holan marpangalilit (kapan) do. Somalna nian, molo pajumpang na mangolu dohot siusung na mate, manang ala ni biarna ma i manang ala ni hormatna, na mangolu i do sumisi jala paloashon arak-arakan hamatean i mardalan so haambatan tu haroburan. Alai dison, di na pajumpang dohot Raja Nihangoluan i, arak-arakan hamatean i do na ingkon sulon. Ndang adong na tarbahen hamatean i tu Raja Nihangoluan i. Mangihuthon patik ni Jahudi nian, sitongka do jamaon na mate. Agia paheanna, songon i dohot usunganna, ai molo dijama i, gabe ramun do na manjama i. Angka na manghobasi na mate i rupani, na mangusung dohot na mananomsa, gabe ramun do nasida, jala ingkon jolo ulahononnasida do serangkaian pangurasion asa malua sian haramun i. Ndang adong biar ni Jesus disi, ai ndang haramunan hamatean i Ibana. Laos didok ma, “O Dolidoli, Hudok ma tu ho, hehe ma ho!” Hehe (Gr.egertheeti, arise, bangun). Sada istilah kedokteran do i tu halak na marsahit na gabe malum. Ndang ummaol di Ibana pahehehon na mate asa tu hangoluan sian na pahehehon na marsahit asa tu hamalumon.

Paboa naung hehe (mangolu) dolidoli i, hundul ma ibana jala dipungka manghatai; dung i, dipasahat Tuhan i ma ibana tu inana. Marujung ma arsak ni parompuan i, mulak muse panghirimanna taringot ari hatutuana dohot tartingot tu panghirimon ni Israel.

Marnida na masa i, songgop ma sada biar tu sude (Gr.elaben de fobos pantas, and there came a fear on all). Biar, reaksi na somal do i sian parbanua tonga maradophon parbanua ginjang. Manang di dia Debata hadir jala pajumpanghon diriNa tu jolma, sai digohi biar do jolma i (pat.1 Mus.3:10; Jes.6:5; Luk.2:9) Songon i do dison, marhite na masa i nalnal do tarida hadebataon ni Jesus i, gabe hatahuton ma natorop i. Alai ndang hatahuton na mangonjarhon tu hamagoan manang tu pandelean gabe maporus sian Ibana, sabalikna do tahe mangonjar tu pamujion do di Debata, ai gabe didok nasida ma, “Panurirang Bolon do dipahehe di tongatonganta jala ditatap Debata do bangsoNa.” Dia do na nidoknasida disi? Di angka abad parpudi ni tarikh sebelum masehi, sange do halak Jahudi mandok naung marujung tingki ni panurirangon. Na marlapatan ma i, ndang  paheheon ni Debata be panurirang songon sinajolo i, si Maleaki nama na parpudi. Dungkon ni i, panurirang di zaman na eskhatologis i nama sipaimaonnasida, na songon si Musa (5 Mus.18:15, 18), sipatindangon ni Jahowa hombar tu bagabaga pangusehonNa di TondiNa (Joel 3:1 duu) Di ombas na so ada panurirang i, maheu jala marhoi do roha ni bangso i. Songon na lam marnginging do di pinggolnasida hoihoi ni parpsalmen i na mandok, “Ndang huida hami be angka partinandaannami, ndang adong be panurirang, ndang adong sian hami na umboto manang na sadia leleng on.” (Ps.74:9) Sadalan tusi, lam masihol ma rohanasida di haroro ni panurirang i. Nuaeng, di diri ni Jesus i, songon na dibereng natorop i do panggohion ni bagabaga i. Didok rohanasida ma, molo nunga songon i leleng tingki ni na so ada panurirang, hape tompu hehe nuaeng sahalak, ndang boi so ingkon naung songgop tingki na eskhatologis i. Tutu, ndang apala sian pangantusionna na tangkas dope i didok, godangan dope sian emosina na tersentuh. Huria na di Padan Naimbaru do na tangkas umboto i. Di nasida, Jesus na targoar huhut panurirang ndang dirajumi sebarisan dohot angka panurirang di Padan Narobi, Panurirang Bolon do, na umboto jala na mamboan hasintongan dohot lomo ni roha ni Debata. Na sinonggopan ni Tondi ni Tuhan Jahowa do Ibana (Luk.4:18 duu); Ibana do Kristus i. Jamita dohot angka tanda na pinatupaNa nunga lobi sian na cukup i mambuktihon paboa Ibana do Raja na Pinarbagabaga i, na di bagasan dohot marhitehitehon Ibana sandiri hadir laho manatap bangsoNa (pat. Luk.1:68), laho sumondangi angka na hundul di bagasan haholomon (linggom ni hamatean, bayangan maut/kematian; pat.Luk. 1:69) Ditatap, humona ditopot (Gr.epeskepsato, had visited, dikunjungi/diindahkan). Di deba naskah (MSS) ditambahon dope tu ayat on eis agathon (for good). Sipata antong, ditopot Debata do bangsoNa laho manguhumi manang laho manudahon angka pangalaosi. Alai dison, bahen hadengganon ni bangsoNa do Ibana ro, laho manolongi dohot paluahon.                

Manang di dia pe Jesus patupa tanda halongangan, pintor gabe barita do i. Songon i ma tong dison, sar do barita i. Ndang holan di Galilea, alai sahat do tu Judea dohot tu angka luat na humaliang.

            Rancangan Homiletis

“Ditatap Debata do bangsoNa.” I do kesimpulan ni natorop di jamita on dung diida nasida tanda na balga na pinatupa ni Jesus. Ditatap lapatanna, ditopot, dilawat, dikunjungi, diindahkan. Pangalaho na luar biasa do i, na dihirim mamboan lan pasupasu na hombar tu na hinirim ni rohanasida. Sadalan tusi, na gabe Barita Nauli do i na manubuhon halalas ni roha. Ndang holan di di Jahudi na satingki dohot Jesus i marlangku, dohot do di hita. Hombar tusi, laos i ma na gabe impola ni Barita Nauli ni jamita ari on di hita: Ditopot Debata do hita di bagasan Jesus Kristus. Tu dia hita ditopot, jala aha do sangkap dohot tujuan ni panopotonNa i? Tauji ma mangalusi i marojahan tu turpuk on.

Ditopot do hita di pardalananta tu hamatean. Di harbangan ni huta Nain, pajumpang do Tuhanta Jesus Raja Nihangoluan i dohot sada pawai kematian, sada iring-iringan manang arak-arakan menuju maut. Sude do pangisi ni huta i terlibat di pardalanan hamatean i. Boha pe pandok ni sasahalak taringot dolidoli i dohot taringot tu inana, anggo na pasti, sabarisan do nasida sude; rap ambil bagian di pawai kematian i. Ndang na kebetulan, alai na masa do parjumpangan i sian tahi ni Debata; masa marpardomuan tu panopotonNa di bangsoNa.

Gombaran ni pardalanan ni ngolunta do odoran ni pangisi ni Nain i. Ndang panonton hita di ruar ni barisan i, alai tung luhut do hita terlibat disi. Portibinta ndang lobi be sian gombaran ni proses menuju maut na berlangsung setiap saat, torus manorus paima ro ari parpudi. Na rap do hita disi apala luhut. Sadasada, dung i sude ingkon mate; marsijoloi, alai ndang adong na lias. Molo disoro hamatean i sasahalak, disonggoti jala dipatuduhon do paboa naung di toru ni huaso jala tarihot di belengguna do angka halak na tinggal dope di tano ni halak na mangolu na hapogan patupahon angka ulaon na memilukan, i ma na manghobasi na mardomu tu pananomon ni na mate i, dung i borhat di bagasan odoran hamatean tu tanoman, tu besteng ni hamatean i. Songon i ma hita saling menguburkan; angka na mate na mananom na mate (Mat.8:22). Saonari, hita on mananom; dung i marsogot, hita ditanom. Golap situtu, mengerikan. Adong dope sihirimon? Adong dope, ai nunga ro Jesus Kristus. Di bagasan dohot marhite Ibana, Debata sandiri ro manopot hita tu pardalananta manuju hamatean i. Laho marhua? Tapamanat ma i di na mangihut on.

Ditopot laho paubahon pardalananta asa tu hangoluan salelengna. Pajumpang dohot pawai hamatean i diboto Jesus do sibahenonNa. Sian asi ni rohaNa, diapuli ma jolo ina na tilahaon i, dung i dipaso arak-arakan hamatean i, dipahehe dolidoli i, jala dilehon tu inana. Marhite i mangantusi ma natorop i naung ditopot Debata do hape bangsoNa jala dipasonggop zaman na eskhatologis laho sumondangi jala patongonhon langkanasida tu dalan hangoluan. Muba ma nuaeng pawai hamatean i gabe pawai las ni roha ni angka na mardalan di dalan tu hangoluan.    

Songon i ma pangalahona, marhite panopoton ni Debata di bagasan Jesus Kristus, pawai kematian diharuskan meminggir secara tak terhormat, jala arak-arakan hangoluan maju di bagasan keangungan. Na mangula do Jesus Kristus Raja Nihangoluan i mensegerakan karya penyelamatanNya. Ndang pola ditaringoti jolo dosa dohot haporseaon ni ina na tilahaon i, alai langsung do Ibana bertindak, ai penghancuran ni huaso ni hamatean i ndang boi dipabenda. Olo, songon i do tangga parjolo ni ulaonNa na pasohot hamatean i. Ai ala ni haporseaonta umbahen na ro Ibana manopot hita, manang ala ni hasintonganta umbahen na dipatupa haluaonta di silang i? Diboto do hita pardosa, angka na mago na so umboto mutmut ni hatigoran dohot hasintongan. Hape apala di tingki pardosaon dohot hamagoanta i do Ibana mate paluahon hita. Marhite hamamate na diihuthon haheheoNa i dipasohot Ibana hamateanta, dipaullop hangoluan dohot hatongtongon di hita. Alai dung dipatupa i, tarjou do hita tu na manghaporseai. Marhite haporseaon i, tarbahen dohot jala mardalan ma hita di pawai hamonangan, di arak-arakan hangoluan na manuju hutaNa, na gok halalas ni roha dohot pamujion di Debata. Malua ma hita huhut sian biar ni roha mida hamatean, lupa di hajorbuton ni batang, di hinabagas ni tanoman dohot di hinatimbo ni hinambor.   

jkt.03.06.2013/mvs
Read More..

5.19.2013

Trinitatis 2013

SERMON JAMITA TU MINGGU TRINITATIS, 26 MEI 2013
Joh.16:12-15

Patujolo

Udut ni jamita Minggu na salpu (Pesta Parningotan di Hasasaor ni Tondi Porbadia) do turpukta ari on. Mangihuthon parsagina, na tarmasuk do i tu bagian na paduahon ni Hata Partadingan ni Tuhanta Jesus tu angka siseanNa. Disi diondolhon Jesus Kristus i do paboa ulaon ni Tondi Porbadia i ndang asing jala ndang tarsirang sian ulaonNa sandiri.

            Hatorangan

Nang pe naung tolu taon dipaihutihut sisean i Jesus jala torus do nasida diajari, maol dope diantusi nasida taringot tu Ibana. Tutu, nunga ditanda jala dihaporseai nasida paboa Jesus i do Nabadia ni Debata, jala di Ibana do hangoluan na saleleng ni lelengna (Joh.6:68-69) Nang pe songon i sian angka naung niida jala naung binege dohot naung nialamannasida, gumodang dope na so diantusi nasida. Lobi so mangarti ma nasida di angka na naeng masa dope, i ma udut dohot akibat lebih jauh ni haroro dohot ulaon ni Jesus i. Molo ingkon manaon Ibana muse, ditangkup, diuhumi jala diparsilanghon, dung i mate, aha ma lapatan ni i? Molo didok Ibana na hehe Ibana muse sian na mate, boha do parmungkin ni i? Jala molo masa ma i sude, aha ma panghorhon ni i tu hajolmaon nuaeng dohot muse? Sude i, ndang hadodoan angka sisean dope. Diboto Jesus do i sude. Ala ni i ma asa didok, “Godang dope sidohononHu tu hamu, alai ndang tarboan hamu dope i nuaeng.” Ndang tarboan (Gr.bastazein, to carry, menanggung) lapatanna, ndang tarporsan manang tartahan ai mabalgahu jala madokdokhu; ndang siat tu pingkiran ni hajolmaonnasida, ai mamaolhu do i jala masongkalhu. “Nuaeng” (Gr.arti, now/just now, sekarang) ninna, ai ro do tingkina na gabe tarboan nasida do i muse, gabe haantusan jala tarjalosa.  

Tu sangkap i, di ay.13 dibagabagahon ma haroro ni Tondi Porbadia i. Digoar Jesus do Tondi Porbadia i Hasintongan. “Tondi Hasintongan” (Gr.Pneuma tees aletheias, Spirit of Truth, Roh Kebenaran) ninna. Na marpardomuan do panggoarion i tu ulaon ni Tondi Porbadia i, i ma na manogihon tu bagasan nasa hasintongan. Aha do hasintongan i? Jesus Kristus i sandiri mandok, “Ahu do ... hasintongan.” (Joh.14:6). Jadi, Ibana sandiri do hasintongan i dohot nasa na marhahonaan tu Ibana, i ma hata dohot patikNa, poda dohot pangajaranNa, ulaon dohot panobusionNa, haluaon dohot hangoluan na di bagasan Ibana dohot angka na asing. Na marhinorhon situtu do hasintonganNa i. Ndang holan di sisean i, tung di sandok hajolmaon do. Dung i, ndang holan di hasiangan sinuaeng on, alai na mempengaruhi jala na marakibat lebih jauh do i sahat ro di tingki na ro sogot. Justru angka i do na so haru niantusan ni angka sisean i dope. Alai dung ro Tondi Porbadia i, togihononNa ma nasida tu bagasan nasa hasintongan. Manogihon (Gr.hodeegeesei, lead/ guide, memimpin) mandok manguluhon. AjaranNa angka sisean i mananda hasintongan i, manjalo jala manghaporseai, dung i togutoguon jala pargogoanNa mian jala mangolu di bagasanna. Ndang hasintongan na asing sipaboaon ni Tondi Porbadia i, tung hasintongan na di bagasan Tuhan Jesus Kristus i do. Mangondolhon i didok Ibana ma, “JaloonNa do na di Ahu laho mamaritahonsa tu hamu.” Manang aha na niida ni Jesus di Debata, na binege jala na jinaloNa sian Ama i, dohot saluhut na tinonahonNa, laos i do tong sijaloon ni Tondi Porbadia i asa ajarhonon, hatindanghonon jala aktuilhononNa di sisean i dohot di saluhut na porsea. Hombar tusi ma didok, “Ai ndang adong sihatahononNa sian handirianNa, na binegeNa, i do hatahononNa.” Laos Tondi Porbadia i do muse na mangajarhon tu sisean i angka na naeng masa dope. Aha i? Songon naung nidok di jolo, i ma udut dohot akibat lebih jauh ni haroro dohot ulaon ni Kristus Jesus i, i ma haluaon sijaloon ni na porsea ala ni ulaon panobusionNa i. Angkup ni i, uhum sihabiaran tong ala ni ulaon panobusionNa i. Ala naung ro Ibana jala mangula bahen haluaon ni hajolmaon, molo so dihaporseai jala so dijalo halak i antong, ndang boi so ingkon mangonai uhum Ibana tu angka na songon i. Taringot tusi nunga diondolhon i di ay.8, didok, “Anggo dung ro Ibana, ajaranNa do portibi on taringot ... tu uhum.” Ala hasintongan na di bagasan Kristus i do diajarhon, gabe marsangap do Jesus i di bagasan dohot marhitehite ulaon ni Tondi Porbadia i. Aut so gari antong hasintongan na asing diboan jala diajarhon Tondi Porbadia i, nunga martutup be barita ni Kristus Jesus i. Alai ala ndang songon i, hasintongan ni Kristus i do dibaritahon, marudut jala torus do sejarahNa. I ma umbahen didok, “PasangaponNa do Ahu.” Marsangap do Kristus i di tongatonga ni angka naung tinogihon ni Tondi Porbadia i tu haluaon, jala di bagasan Jesus na marsangap i marsangap ma nang Ama i.

Di ay.15a dihatindanghon Jesus Kristus i do pardomuanNa tu Ama i. Na ro do Ibana tu portibi on di bagasan huaso manang otoritas ni Debata. Ibana do haririmpas ni hapataran ni Ama i, sillam ni hasangaponNa (Heb.1:3) jala suman ni hadirionNa (Kol.1:15) na patar di bagasan daging hajolmaon. Na marnida jala na manjangkon Ibana, na marnida jala na manjangkon Ama i do i (Joh.14:9-11). Di bagasan pardomuan tusi do didok Jesus dison, “Saluhut na di Ama i, di Ahu do i.” Sandok milik ni Debata Ama i, milik ni Anak i do i. Parsidohot Ibana di hadebataon, di hasangapon, hamuliaon dohot di huaso ni AmaNa i. Hombar tusi, na niulaNa di portibi on, na niula ni Ama i do i. Ndang dung Ibana mangula sian roharohaNa manang sian handirianNa, alai di bagasan haserepon haanahonNa, angka na niidaNa di Ama i, na binegeNa, na jinaloNa dohot na tinonahon ni Ama i (Joh.3:32; 5:19, 30; 6:38; 8:28), i do diulahon. Ala ni saluhutNa i, patimboon ni Ama i do Ibana jala basabasahononNa tu Ibana goar na sumurung asa nasa goar, asa somba tu GoarNa nasa ulu ni tot na di banua ginjang dohot na di tano on, nang na di toru ni tano (Pil.2:9-10)

            Rancangan Homiletis

Ari on sahat do hita tu Minggu manang Pesta Trinitatis. On ma na parpudi di rangkaian ni pesta ni huria di sada taon parhuriaon. Di taon on rupani, nunga tasalpuhon Advent, Natal dohot Epiphanias; mangihut ma tusi Passion dohot Pesta Parningotan di Hamamate ni Tuhan Jesus, dung i Pesta Paskah, Pesta Hananaek dohot Pesta Pentakoste; nuaeng Trinitatis. Digombarhon parjojor na songon i do haporseaonta songon huria, paboa: Marhitehite haroro ni Jesus Kristus dohot Tondi Porbadia, nunga singkop be hapataran ni Debata di hita. Ala ni i gabe tangkas ma tatanda Debata, tangkas taboto manang na ise jala beha do Ibana maradophon hita. Debata Sasadasa (Allah Yang Esa) do Ibana, alai na papatarhon diriNa di bagasan tolu cara berada, i ma Debata Ama, Anak dohot Tondi Porbadia. Na tolu panggoarion i ndada na manudu tu haadongon ni tolu debata, alai na marhahonaan tu lapatan ni Debata Sasadasa i do, tu pardomuan (hubungan) dohot tu ulaonNa di hita. Amanta do Ibana, na manompa jala na pangoluhon hita; partobusta do Ibana, na mamintori jala na paluahon hita; habadiaonta do Ibana, na manjou jala na mangondihon hita. Dohot hata na asing, Debata na manompa jala na manghuasoi hita (di atas kita) do Debata Nasasada i, na mandongani hita (bersama kita, Immanuel)  jala na mangingani hita (di dalam kita). Hombar tusi do antusanta lapatan ni hasitolusadaon (trinitas) ni Debata Nasasada i di hita, ndang secara numerikal manang ilmu hitung. Taringot tu pangalaho ni hapataranNa i, tarpamanat hita do i deba di turpuk on.

Na parjolo, dipatupa do i di bagasan dohot marhite Tuhan Jesus Kristus Hasintongan na paluahon i. Di na ro Kristus jala mangula di portibi on, longang jala sungkunsungkun  do halak taringot tu Ibana, mandok, “Ise do halak on?” Di sada sisi, ditanda halak do Ibana songon jolma na somal. Diboto do huta dohot haroroanNa, ditanda do ama dohot inaNa, anggi dohot ibotoNa, songon i ompu dohot margaNa. Sandok sada sian nasida do Ibana, sahalak Israel na somal, warga ni Jahudi na biasa. Alai di sisi na asing, lobi sian i do Ibana. Sian parbinotoanNa, sian ulaonNa, hagogoon dohot huasoNa, tartanda do paboa na lobi sian jolma do Ibana. Ise do Ibana tutu? Kristus do Ibana, Anak ni Debata Nasasada i. Ro do Ibana tu portibi on di bagasan huaso manang otoritas ni Debata. Di bagasan Ibana do Ama i, jala Ibana di bagasan Ama i. Nasa na marnida jala na manjangkon Ibana, na marnida jala na manjangkon Ama i do i. Taringot tu saluhutna i, didok Jesus do di jamita on, “Saluhut na di Ama i na di Ahu do i.” Parsidohot do Ibana di hadebataon ni Debata Ama i, di huaso, hasangapon, hamuliaon dohot di harajaonNa. Hombar tusi, na niulaNa di tano on, na niula ni Debata Ama i do i. Aha diula Ibana? Ibana sandiri patoranghon: Manghatindanghon hasintongan. I ma hasintongan na gok asi ni roha, na pasintong jala paluahon pardosa. Marhite Ibana, ala ni hasintonganNa, gabe patar ma tartanda ise jala boha do Debata maradophon manisia.

Luhutna i ndang sae i jaloonta holan songon kebenaran teoretis-dogmatis na so mandapot penghayatan di hangoluanta siapari.  Molo tadok, Jesus Kristus do hapataran ni Debata, ingkon haporseaanta situtu do paboa holan di bagasan dohot marhitehite Ibana do tartanda hita Debata. Sai adong do halak Kristen na manguji ‘memahami’ Debata marhitehite filsafat, marhite poda ni ugamo na asing manang marhite na padoshon tu Mulajadinabolon. Alai ndang tartanda hita Debata marhite angka i. Songon i, molo tadok, Jesus Kristus do hasintongan na paluahon dohot dalanta sahat tu Debata Ama i, ingkon haporseaanta situtu do paboa sasada Ibana do Sipalua. Dungkon ni Ibana ndang adong be sipalua, nang nuaeng nang di ari sogot. Ala ni i, Ibana ma tahaporseai, tahaposi jala tajangkon.

Na paduahon, dipatupa do i di bagasan dohot marhite Tondi Porbadia Hasintongan i. Hasintongan ni Kristus i mansai maol do siat tu roha ni jolma. Di sisean i sandiri gari maol. Di na tartangkup Jesus i, diuhumi, manaon, diparsilangkon jala ditanom marseto do rohanasida, maoto, mabiar jala mandele. Sahat tu na sirang nasida tahe dohot Tuhan i di hananaekNa, godang dope sian fakta Kristus i na so tarboan nasida. Unang laos huphup jala buni i sian roha ni sisean i khususna, roha ni hajolmaon umumna, nunga tibu ditahi Debata hian marsuru TondiNa Tondi Porbadia i tu tano on laho manonggopi hajolmaon. Ia dung ro Tondi Porbadia i togihononNa ma nasida tu bagasan nasa hasintongan. Ndang hasintongan na asing, alai naung niula jala pinapatar ni Kristus Jesus i do siudutan jala sitorushononNa. Manang aha na jinalo jala tinonahon ni Ama i tu Anak i laos i do jaloon boi mangantusi, manjalo, manghaporseai jala manghangoluhonsa. Angkup ni i, ajaranNa do hajolmaon manghirim dohot manghabiari akibat lebih jauh ni ulaon panobusion ni Kristus i. Ala ulaon ni Kristus i do ditorushon, gabe marsangap do Kristus i di bagasan ulaon ni Tondi Porbadia i, marsangap di tongatonga ni angka sisean dohot angka na malua jala mangolu di bagasan hasintongan i; dung i, di bagasan Anak i marsangap ma nang Ama i.  

Ndang umpistar hita (jolma nuaeng) sian sisean i. Molo di nasida maol, di hita pe maol do i. Alai di bagasan dohot marhite panogihon dohot pangajarion ni Tondi Porbadia i, haantusan hita do i, tarhaporseaan jala tarjalo hita; dung i, mangolu jala malua ma hita di bagasan i. Nunga ro be Tondi Porbadia i, nunga mian jala mangula di tongatonganta, di bagasan hita. Marhite Barita Nauli i, mangula do Ibana papatarhon Kristus i tu hita, dung i di bagasan Kristus i gabe patar ma tu hita dohot Ama i. So marhite Barita Nauli na niulahon ni Tondi Porbadia i, ndang tartanda hita Kristus, jala ndang tartanda hita dohot Ama i; ndang tarboto jala ndang haantusan hita lomo dohot sogo ni rohaNa. Ala ni i, manang ise na naeng mananda Debata, ingkon ringgas do marsaor dohot Barita Nauli i, ringgas manangihon dohot mangguruhon hata ni Debata. Alai ingkon jahaon jala antusan do i di bagasan sondang dohot hatiuron na sian Tondi Porbadia i. Manang ise na naeng manjaha, na naeng patoranghon jala na naeng mangantusi hata ni Debata sian hapistaran manang sian roharohana sandiri, ndang tagamon sahat i tu hasintongan. Nda godang do parugamo na asing na ringgas manjahai jala mansai malo taringot tu isi ni Bibel? Atik ummalo gariada sian rata-rata halak Kristen? Na baru dope hujaha sahalak Silom na pistar manjaha dohot mangantusi Padan Naimbaru di bagasan hata asli, hata Gorik. Alai dijaha pe i, diboto jala dipatorang, ndang dapotsa anggo hasintongan na patar di bagasan dohot marhitehon i, ala so marguru ibana tu Tondi Porbadia i. Mardomu tusi, patut maila do hita molo torop sian hita halak Kristen na losok manjaha dohot manangihon hata ni Debata; maol mananda dohot mangungkap Bibel, ndang diboto dia do Padan Narobi jala dia Padan Naimbaru. Ala ni i gabe hurang ma panandaon dohot parsaoranna tu Debata, hurang pangantusion dohot panghangoluhonna di hasintongan i. Anggo di panghataionna, ndang hurang halak hita na ringgas mengutip manang menyetir hata ni Debata, alai dilapathon do i hombar tu roharohana. Na rumoana dope, dilapathon sian sudut pandang ni poda manang ugamo na asing. Antong, aha do patokan di hita laho mangantusi dohot patoranghon hata ni Debata? Apostel Paulus mandok, “Hombar tu na niajarhon tu hamu.” (Kol.2:7; pat.1 Tes.5:1). Angka apostel i do na parjolo manjalo pangantusion sian Tuhan i marhite Tondi Porbadia i. Na jinalonasida i, ditorushon ma i tu huria i. Sian i dohonon ma, poda (konfessi) ni huria na hombar tu poda ni angka apostel do patokan di hita laho manjalo dohot mangantusi hata ni Debata, hasintongan i.  

jkt.21.05.2013/mvs
Read More..

5.05.2013

Minggu Exaudi

SERMON JAMITA TU MINGGU EXAUDI, 12 MEI 2013
Joh.17:20-26

Patujolo

Sabagian sian tangiang hamalimon ni Tuhanta Jesus do turpuk on. Dihatahon do i dung salpu hata partadinganNa na tu siseanNa i (14:1-16:33) di sada inganan di parholangan ni bilut parginjang (pat.Mrk.14:15) tu porlak Getsemane. Sirang ne ma Ibana sian siseanNa i, ai salpu i, pintor ihut nama partangiangonNa di porlak Getsemane; dung i, tartangkup Ibana, diuhumi, diparsilanghon, mate jala ditanom; hehe jala manaek tu surgo. Tinggal dope anggo sisean i di portibi on laho patulushon sangkap ni panjouonnasida i. Ndang na sian portibi on nasida. Ala ni i, adopan nasida do hosom ni portibi on (15:18-21). Laos songon i do nang huria i, angka na gabe porsea tinogu ni hatanasida. Songon Sintua ni Malim Bolon Ibana, ditangianghon ma parjolo angka siseanNa i (17:6-19); dung i, di turpuk jamita on, ditangianghon ma nang angka na porsea di sepanjang abad (17:20-26), laho pasahathon nasida tu pangaramotion ni Ama i.

Hatorangan

Na luar biasa do tangiang ni Jesus on, ai ditangianghon do angka na naeng porsea dope di sude tingki dohot inganan. Manangianghon angka na mardomu tu tingki na ro jotjot do i taulahon. Mangido panumpahion ni Debata di angka na taula rupani asa marparbue. Alai na manangianghon parbue angka na so tarida dope, ndang tolap hita mangulahon. Anggo Jesus tarulahonsa do i ai na mangatasi sude tingki dohot inganan do Ibana. Di na martangiang i Ibana, nunga diida angka na gabe porsea di Ibana ala ni panindangion ni siseanNa i. Molo sahat pe nasida tu haporseaon dohot tu pangihuthonon di Ibana, ndang na sian portibi on i, manang sian mudar, manang sian sangkap ni baoa; na sian ginjang do i, sian Debata (pat.1:12-13; 6:37, 44). Hombar tusi, sarupa tu sisean i na gabe targoar do nasida na di portibi on alai ndang sian portibi on (ida ay.14, 16). Ala na so sian portibi on nasida, asing do ihutanna, asing nilai, asing gaya dohot tujuan hidupna. Gabe hosoman ni portibi on do nasida ala ni i, jala ingkon mangonai ma tu nasida hosom, insakinsak dohot reherehe. Taringot tusi pe nunga tangkas diida Jesus sude. Ala ni i mansai ringkot ma di nasida pangaramotion ni Debata, jala hombar tusi ma nasida ditangianghon.

Angkup ni i dipangido dope hasadaon, didok: “Asa sada nasida saluhutna.” Mansai na arga do hasadaon i, ai marhitehite i lam margogo do na porsea i. Pada hakikina parroha diri do manisia, na cenderung manulak halak na asing di lambungna, gabe maol ma sada. Nunga mamungka i sian ompunta na parjolo i. Dipabali si Adam do tanggungjawabna taringot tu pangalaosion i tu si Hawa, jala dibunu si Kain do si Abel anggina i. Lam tu maolna do na sada i ala ni inganan dohot latar belakang na paasingasing. Jadi molo gabe sada angka na porsea i, gabe panindangion do i tu portibi on paboa adong sada hagogoon na so sian tano on na marhuaso pasadahon, i ma Kristus Jesus i, jala gabe porsea ma nasida ala ni i paboa Debata do na marsuru Jesus Kristus i. Taringot tu model ni hasadaon i didok do: “Songon Ho, ale Amang di bagasan Ahu jala Ahu di bagasan Ho.” Sada do Ama i tu Anak i; sada di bagasan hasadaon na masihaholongan, ai holong do roha ni Ama i di Anak i, Anak i pe holong do rohaNa di Ama i. Songon i ma na porsea i naeng marsada jala mardomu huhut masijangkonan jala masihaehean di bagasan roha na holong. Di bagasan dohot marhite hasadaon na di bagasan holong i do saor jala mardomu na porsea i tu Kristus i, jala marhite Kristus i saor jala mardomu nasida dohot Debata.

Demi hasadaon i, dilehon Jesus do hasangaponNa na sian Ama i tu na porsea i.  Aha do i? HasadaonNa tu Ama i sandiri do i ro di saluhut na mangihut tusi. Hasangapon do i di Kristus i molo dijangkon Debata Ibana tu hasadaon dohot Ibana; hasangapon do i molo boi Ibana mian di bagasan Debata jala Debata di bagasan Ibana; hasangapon do i molo sai boi Ibana jumonok tu Ama i jala boi manangihon dohot umboto saluhut na tinahiNa; hasangapon do i molo dipillit Debata Ibana gabe Sipalua portibi on; hasangapon do i molo dilehon Debata tu Ibana hamonangan maralohon dosa, hamatean, dohot banua toru; jala hasangapon do i molo gabe dipatimbo Debata Ibana jala dibasabasahon tu Ibana goar na sumurung asa nasa goar (Pil.2:9). Songon i ma tong Kristus i marbasahon hasangapon tu na porsea. Hasangapon do i di na porsea i molo dijangkon Kristus i nasida tu parsaoran tu Ibana; hasangapon do i molo dipaian na porsea i di bagasan Ibana jala Ibana di bagasan nasida; hasangapon do i molo dipaloas na porsea i umbege jala umboto hata dohot tahi ni Debata naung patar di bagasan dohot marhitehite Ibana; hasangapon do i molo dipadohot Ibana angka na porsea i di ulaon haluaon ni portibi on marhite ulaon panindangion i; hasangapon do i molo dipatau jala dipamonang na porsea i maralohon dosa, sibolis, dohot hamatean; jala hasangapon do i molo gabe donganNa panean nasa na porsea i di Debata AmaNa i. Taringot tusi didok do: “Nunga Hulehon.” Maksudna, ndang holan sihirimon sogot be hasangapon i di angka na porsea, alai parsaulian naung dijalo do i di ngoluna sinuaeng on jala dinikmati. Hasadaon i ma sada konkritisasina. Di na gabe marsada angka na porsea i di bagasan Kristus dohot Debata, tarhilala do disi hasangapon sogot siteanon ni angka na porsea i.

Di ay.23, diungkaphon Tuhanta Jesus do rahasia ni kesempurnaan ni hasadaon ni na porsea i, didok, “Ahu ma di bagasan nasida jala Ho di bagasan Ahu, asa sundenggan hasadaonnasida.” Sundenggan (Gr.teteealeioomeno, made perfect/bring to completion, menyempurnakan/mencapai kesempurnaan). Denggan jala sempurna do hasadaon i molo mian Kristus i di bagasan na porsea i. “Ahu ma di bagasan nasida,” ninna, lapatanna Kristus mangolu di bagasan nasida, gabe ngoluna na mangarajai roha, pingkiran dohot pambahenannasida. Di bagasan parmianon ni Kristus i, mian ma nang Debata Ama i di bagasan na porsea i, ai Debata do di bagasan Ibana. “Ho di bagasan Ahu,” ninna. Molo dung songon i, dao ma pangiburuon, parsalisian dohot parbadaan sian na porsea i jala gabe singkop ma hasadaonnasida i. Sahali nari diondolhon, hasadaon na sundenggan i na gabe panindangion do i tu portibi on, paboa Debata do na marsuru Kristus i (pat.ay.21) Laos dihatindanghon i do holong ni roha ni Debata di na porsea i, ai olo jala rade Ibana mian di bagasan nasida.

Di ay.24 sahat ma Jesus tu bagian panutup ni tangiang hamalimonNa i. Sian hasangapon do Ibana ro, jala tu hasangapon i do Ibana ingkon mulak. Taringot tusi, nunga nidok nangkin di Patujolo, ndang pola sadia leleng nari be, tangkupon ni halak Jahudi ma Ibana, uhumanna jala parsilanghononna, dung i mate jala ditanom; alai hehe muse jala mulak mangolu, dung i manaek tu surgo laho hundul tu hasangaponNa na di lambung ni AmaNa  i. Dison diondolhon ma parsidohoton ni angka na porsea di inganan sitopotonNa i, didok “Naeng ma di rohangKu, Ia disi Ahu, disi ma dohot angka na nilehonMi tu Ahu.” Naeng ma di rohangku (Gr.theloo, I wil, saya mau). Sada hata pangidoan na mansai gomos do i. Ala ni gomosna, nunga gabe hira sada hatontuan na so boi juaon. Hata i do   dipangke si Salome di pangidoanna tu si Herodes taringot tu ulu ni si Johannes Pandidi (Mrk.6:25) Lobi sian pangidoan tahe, adong do ekspressi parenta manang pernyataan kekuasaan di hata i. Tu sahalak na huliton na ro sumombahon pangidoanna taringot tu hamalumonna didok Jesus do, “Na olo do Ahu (thelo=I will), ias ma ho” (Mat.8:3) Ia dipangke pe i dison na laho mangondolhon hatontuan tu angka na porsea i do, paboa na parsidohot do nasida di hasangapon sogot i. Digoar Jesus do angka na porsea na nilehon ni Ama i tu Ibana, ai ndang adong na tarbahen ro tu Ibana ia so na tinogu ni Ama i. (Joh.6:44) Dohot hata na asing, ndang adong agia ise na tarbahen porsea di Jesus jala manjangkon Ibana gabe Tuhan jala Sipalua ia so ala pangulaon ni Debata marhitehite TondiNa, na badia i. Ia dung sahat tusi, idaon ni angka na monang i ma hasangapon na nilehon ni Ama i tu Anak i. Saleleng di portibi on, ndang tarida jala ndang hadodoan jolma dope sude rahasia ni hasangapon manang hadirion ni Anak i. Boha do pardomuan holongNa tu Ama i naung jumolo sian haoojak ni portibi on, boha do hasadaonNa tu Ama i, jala boha do ia ‘haasingonNa,’ sude i semo dope. Alai di ari sogot i, torang ma i dapot idaon jala antusanna.  

Di ay.25 digoar Jesus do Debata Amang Nabonar (Gr.pater dikaie, righteous father, bapa yang adil). Na tigor do Debata, ala ni hatigoranNa, ingkon uhumonNa do portibi on; alai huhut, na asi roha do Ibana, jala ala ni asi ni rohaNa, disuru do AnakNa, Jesus Kristus i tu tano on asa paluaonNa. Ndang magopo sambing haroroNa i, di tonga ni portibi na torus di hasopanandaonna di Debata, adong do angka na porsea, i ma angka naung sahat tu panandaon di Debata jala na marhatopothon paboa Debata do na marsuru Kristus i. HapataranNa do Ibana, na di bagasanNa boi nasida marnida jala mananda Debata. Laos i do na niondolhonNa di ayat na parpudi na mandok, “Nunga Hupabotohon tu nasida GoarMi.” Goar ni Debata ndang tarsirang i sian hadirionNa. Na mewakili diriNa do i. Marhite Kristus Jesus i, ala ni ulaon dohot panobusionNa gabe diboto jala ditanda sisean i Debata. SiudutanNa dope i tu joloan on, sitorushononNa marhitehite TondiNa, na badia i. Na boi lupa do antong sisean i disi, boi sala marningot manang sala mangarti. Alai marhitehite pangaramotion ni Jesus Kristus i, tarjamin do hahohot ni haporseaon dohot panandaonnasida di Debata. Laos siudutanNa dope i nang tu angka na naeng porsea dope tinogu ni hata dohot ulaon ni sisean i. Tujuan ni saluhutna i, didok, “Asa di bagasan nasida holong ni rohaMi na di Ahu, jala asa Ahu di bagasan nasida.” Na nidokna disi, Debata na di bagasan Kristus i mian di bagasan na porsea, nuaeng ro di saleleng ni lelengna.
   
Renungan

Jamita on diturpukhon tu Minggu Exaudi. Na marpambuatan do i sian hata ni Ps.27 na mandok, “Sai tangihon ma soarangku, ale Jahowa, molo joujou ahu, asi ma rohaM di ahu, jala alusi ahu.” Sian i torang do, na mangondolhon tangiang do tong goar ni Minggu on. Di sermon na salpu nunga tinaringotan, di parsagi ni sada Taon Parhuriaon, Minggu Tangiang (Rogate) do na manjoloani Pesta Parningotan di Hananaek ni Tuhanta Jesus, jala laos na mangondolhon tangiang do Minggu na mangihut tusi, i ma Exaudi. Na disangajo do i asa unang adong kesan na gabe sirang jala dao Kristus dohot Ama naung patar di bagasan Ibana i sian hita, alai sai na boi do hita marsaor jala martangiang tu Ibana, jala sai na alusanNa do hita. Mansai ringkot do partangiangon i. Paboa ringkotna, Tuhanta Jesus Kristus i do na gabe tiruan, manongtong do Ibana martangiang. Songon i ma di bagasan turpuk di hita ari on, ditangianghon Jesus do huria sepangjang abad angka na naeng tubu dope tinogu ni panindangion dohot panghobasion ni siseanNa, huriaNa na parjolo (jemaat perdana) i, naung dipaojak uju di tano on dope Ibana. Dohot do hita angka na porsea jala na mangolu di tingki on dohot di inganan on, huria manang pe marsasahalak na ditangianghon disi. Patut martua jala maria do rohanta disi, ai Tuhanta i sandiri rade jala nunga manangiangghon hita. Alai ndang sae di hita holan na martua jala maria, lobi sian i ingkon mangolu do hita di tangiang ni Tuhanta i. Hombar tusi, aha ma nuaeng sihangoluhononta?     

Tuhanta Jesus mandok di tangiang hamalimonNa i, “Asa sada nasida saluhutna.” Sian i torang, hasadaon i ma sada na mansai ringkot hangoluhononta. Hasadaon ni huria ndang na borhat i sian hasosadaon tu hasadaon, jala ndang parbue ni usaho ni jolma na saling pasadahon diri, alai na borhat do i sian hasadaon tu hasadaon, ai na marmula do i di hasadaon ni Debata Ama i dohot Anak i. Ala ni i ingkon hasadaon ni Ama i tu Anak i do na gabe modelna, i ma hasadaon dohot parsaoran na di bagasan holong. Mansai ringkot ma i ingoton jala hangoluhonon ni sandok na porsea. Songon na taboto, na marharoroan do ruas ni huria na di sandok portibi on sian inganan dohot latar belakang budaya na paasingasing. Na marhinorhon do angka i tu parasingasingan ni pangantusion taringot tu pengorganisasian ni huria, taringot tu parsombaon, manang taringot tu sadasada pokok ni haporseaon dohot angka na asing. Ndang pola sihailahonon i jala ndang sisolsolan, ai pangungkapon ni Debata na marhitehite Barita na Uli ingkon na membumi do i jala membudaya asa tarhangoluhon. Ndang apala siparsintaonta asa gabe sisada organisasi huria di sandok portibi on, gabe sisada bentuk peribadahan, manang gabe sisada konfessi. Dohot hata na asing, hasadaon na ringkot hangoluhononta i ma hasadaon na teologis, ndada hasadaon na numerikal. Hombar tusi, ganup na porsea naeng ma boi mamereng dohot manjangkon sesama na porsea sian sude inganan dohot denominasi di bagasan holong ni roha. Sada do Debata na manjou hita, sada do Tuhan na manobus, sada do Tondi Porbadia na pabadiahon, sada do surgo situjuon, sada do hasangapon naung tinean jala na naeng teanon. Molo songon i do antong ndang adong alasan ni manang ise pe mangarajumi huriana asing gabe so boi mamereng sesama na porsea sian huria na asing songon dongan na sada hasadaon dohot nasida na sahuria, ndang adong alasan ni manang ise pe memupuk kesombongan rohani na mangarajumi huriana do satu-satunya huria na sintong gabe so olo marsaor dohot sesama na porsea na sian huria na asing, jala ndang adong alasan ni agia ise pe pajongjong sada huria na eksklusif na so boi manjangkon jala manghaholongi na porsea sian angka huria na asing. Mardomu tusi, sitambortamboran jala sitangianghononta do hasadaon i. Ninna roha, dison ma idaonta pardomuan ni turpuk on tu sangkap ni huria ni Kristus di Indonesia on patupahon Celebration of Unity marhite sada Seminar di ari 17 Mei 2013 maringanan di ICC Grand Ball Room Mega Kemayoran dohot Celebration di ari 18 Mei 2013 maringanan di Stadion Utama Gelora Bung Karno. Na dipatupa do i dalam rangka menyambut Sidang Raya Dewan Gereja Sedunia (World Council of Chuches/WCC) di Busan Korea Selatan di ari 31 Oktober – 8 Nopember 2013. Tatangianghon ma asa gabe sada wujud ni hasadaon ni huria i di Indonesia on dohot di sandok portibi on laho mangalusi dohot manghangoluhon tangiang ni Tuhanta Jesus Kristus na mandok, “Asa sada nasida saluhutna.”    

Didok Tuhanta Jesus Kristus do muse di tangiang hamalimonNa i, “Nunga Hulehon tu nasida hasangapon na nilehonMi tu Ahu.” Di ruhut hajolmaon gale do huria ni Kristus di portibi on. Ndang adong huaso dohot hagogoonna, ndang adong hamuliaon dohot hasangaponna. Ala ni i jotjot do i gabe sasaran ni rimas ni portibi on. Digugai, dilelei, diorai marpungu, disegai garejana, dohot na asing. Nang pe songon i ndang mintop huria i jala ndang tarida dope tanda ni na laho mintop. Boasa? Ala di bagasan haporseaon di Kristus i nunga domu jala saor huria i tu Debata gabe margogo di hagogoonNa. Laos i ma tandana naung gabe panean na porsea i di hasangapon ni Debata. Hasangapon do i molo dijangkon Kristus i nasida tu parsaoran tu Ibana; hasangapon do i molo dipaian na porsea i di bagasan Ibana jala Ibana di bagasan nasida; hasangapon do i molo dipaloas na porsea i umbege jala umboto hata dohot tahi ni Debata naung patar di bagasan dohot marhitehite Ibana; hasangapon do i molo dipadohot Ibana angka na porsea i di ulaon haluaon ni portibi on marhite ulaon panindangion i; hasangapon do i molo dipatau jala dipamonang na porsea i di paraloan  maradophon dosa, sibolis, dohot hamatean; hasangapon do i molo gabe donganNa panean nasa na porsea i di Debata AmaNa i; jala hasangapon do i molo gabe rap na porsea i dohot Kristus di hasangapon na so mansohot be salelenglelengna, na di lambung ni Ama i. Luhutna i sihangoluhonhonta do di tingki on. Na marlapatan ma i ndang holan sihirimon sogot hasangapon i di na porsea, parsaulian naung dijalo do i di tano on jala dinikmati. Songon angka panean di hasangapon, tasikapi ma hasangapon sogot i di ngolunta sinuaeng on.

Di tangiang hamalimonNa i, mulakulak do ditaringoti Jesus, marhite na manghangoluhon hasadaon dohot hasangapon i gabe porsea manang mamoto do portibi on paboa Debata do marsuru Ibana. Na marlapatan ma i, huria na marsada di bagasan haholongon i dohot naung gabe panean di hasangapon sogot i, huhut do i gabe ulaula panindangion tu portibi on taringot tu Kristus na sinuru ni Debata. Na tardungdung hita do i antara lain marhite na menyikapi visi ni HKBP songon huria na inclusif. Hombar tusi, sipareahanta ma asa sahat hurianta tu hajongjongan na menjadi gereja untuk orang lain.

jkt.06.05.2013/mvs

Read More..

4.30.2013

Rogate

SERMON JAMITA MINGGU ROGATE, 5 MEI 2013
Rom 12:9-12

Patujolo

Dua bagian bolon do surat si Paulus na tu halak Rom. Na parjolo, bagian teologis-soteriologis (bd.1-11). Disi, dipajojor do angka na pinatupa ni Debata bahen haluaon ni jolma (indikatif yang besar). Paduahon, bagian etis (bd.12-16). Di bagian i dipasingothon do angka sipatupaon ni jolma na hombar tu ulaon haluaon naung pinatupa ni Tuhan i (imperatif yang besar). Songon naung pinalua, ingkon hangoluhonon ni angka na porsea i do ngolu na berpadanan tu haluaon i. Angka sipaingot na taringot tusi diojakhon do di na dua ayat parjolo ni bindu12 on na mandok, “Na huapoi ma hamu ale angka dongan, marhitehite asi ni roha ni Debata: Pasahat hamu ma dagingmuna bahen pelean na mangolu, na badia, na hinalomohon ni Debata; i ma hadaulaton ni na marroha. Jala unang gabe sarombang hamu dohot portibi on, alai gabe imbaru ma hamu dung muba pingkiranmuna, asa tau hamu manimbangi lomo ni roha ni Debata, i ma na uli, na hinalashonNa dohot na sun denggan.” Turpuk di hita ari on, i ma rincian ni sipaingot ojahan i di parngoluon dohot parsaoran ni angka na porsea sesama na porsea.

            Hatorangan

“Unang ma marpangansi holong ni roha i.” Holong ni roha manang haholongon, sada sian angka hata na balga do i di Buku Nabadia i. Mulahulak do i tarjaha, mulahulak dihatindanghon, mulahulak diparentahon. Alai aha do holong ni roha i? Di sandok Bibel i ndang adong jumpang sada defenisi na lengkap. Ndang hurang, alai mansai godang do hatorangan anggo taringot tu beha do haholongon i. Angka na tarsurat di 1 Kor.13 ma rupani na gumodang manaringoti i. Alai – sahali nari – anggo taringot tu aha do holong ni roha manang haholongon i, ndang adong defenisi na lengkap. Tutu, di Kol.3:14 dilehon si Paulus do sada defenisi na jempek, i ma rahutrahut ni nasa harimpason (pengikat yang mempersatukan dan menyempurnakan), alai hira na so pintor boi do i pangkeon songon referensi laho mangantusi aha do haholongon i. Alai boasa so adong? Na deba mandok, ai na balga situtu do haholongonon i. Ala ni balgana, ndang tarsimpulhon i di bagasan sada defenisi na jempek. (Defenisi, somalna sai dirumushon halak do i di bagasan pandohan na jempek, ndang hea ganjang apalagi mansai ganjang). Nang pe songon i, marojahan di 1 Joh.4:8, ninna roha na tarrumushon do sada defenisi na sederhana. Disi didok Apostel Johannes do, “Haholongon do Debata.” Ala haholongon do Debata, manghaholongi ma Ibana. I do bangkoNa, karakterNa. Sian i bolas ma nuaeng dohonon paboa karakter ni Debata do haholongon i. Dibasabasahon Debata Haholongon i do tu hajolmaon kondisi na patauhon jolma i manghangoluhon bangko manang karakter ni Debata, i ma na manghaholongi i. Sian i bolas ma muse dohonon, ia haholongon i, i ma kondisi rohani na patauhon jolma mangolu jala marpangalaho songon Debata. Dung hadadabuna tu dosa, ndang polin be holong ni roha ni jolma i, alai nunga gabe marlaok; ndang songon panghaholongion ni Debata be panghaholongionna, sabalikna do tahe, jotjot nama i diulahon di bagasan haotoon dohot jahat ni rohana. Alai nunga ro Kristus tu portibi on, di bagasan Ibana ditompa Debata do jolma gabe na imbaru (2 Kor.5:17), jala i ma na tinudu ni si Paulus di sipaingot ojahan na tinaringotan di jolo i. Tu angka naung dipaimbaru di bagasan Kristus Jesus i, angka naung dipauba pingkiranna, dipatau do nasida muse marpangalaho songon Debata, i ma na manghaholongi di bagasan holong ni roha na pita. Mardomu tusi ma dipasingothon apostel i dison asa unang marpangansi holong ni roha i. Marpangansi (Gr. anupokritos, dissimulation, pura-pura) lapatanna, marsipaulaula manang marsipalensem. Idaon songon na manghaholongi, hape rohana dao do sian i (bersandiwara, munafik). Di bagasan sondang ni na marholong ni roha na pita i, dipasingothon Apostel Paulus ma muse, “Hagigihon hamu ma na jat.” Manghagigihon (Gr.apostugountes, abhor, jauhi). Ndang sae holan na pasidinghon, padaohon manang so mangulahon, alai ingkon adong sada sikap batin na mandok na jat i na jat, na roa i na roa, ala ni i ndang siulahonon. Laos di bagasan sondang ni holong ni roha i ma dipasingothon muse dison, “Pareak hamu ma na denggan.” Pareak (Gr.kollomenoi, cleave, lakukan), lapatanna marsilohot, marsitiopan manang marsigomos tu na denggan. Sasada Debata sambing do na denggan (pat.Mrk.10:18) Songon satu-satunya na denggan, Ibana do na umboto aha do na denggan i. Taringot tusi nunga dipapatar i tu jolma di bagasan hata dohot patikNa. Jadi, na marsilohot tu na denggan i lapatanna, marsilohot tu hata dohot patik ni Debata, jala marsitutu mangaradoti dohot mangulahonsa.

“Ingot hamu ma holong ni roha sama dongan Kristen.” Hurang hona do terjemahan on. Hombar tu hata gorikna, niuji do patariparhon i songon on, “Masihaholongan ma hamu na sada maradophon na asing di bagasan holong parhahamaranggion.” Di jolo nunga niondolhon, rincian ni sipaingot ojahan i do turpuk on di ngolu ni angka na porsea. Hombar tusi, secara khusus ma diondolhon holong parhahamaranggion (Gr. philadelphia, brotherly love) di tonga ni huria. Ndang na mandok na sibolatan ni angka na porsea i holong ni rohana holan di sesama na porsea, ndang! Umbidang sian i do tahe, siulahononna do i maradophon halak saluhutna. Alai manang na beha pe, lumobi di situasi ni angka huria di abad parjolo, na tarulahon angka na porsea i do i parjolo sahali di lingkunganna na jumonok, i ma huria i. Di na mangulahon holong ni roha tu dongan (na porsea) i, siingoton ni huria do tongtong tanggungjawab panghaholongionna tu na saluhut. Taringot tusi didok si Petrus do di suratna, “Dung i holong ni roha di dongan ma di bagasan hadaulaton i, dung i holong ni roha di na saluhutna ma di bagasan holong ni roha di dongan i.” (2 Ptr.1:7) Laos di bagasan sondang ni na masihaholongan i, naeng ma huria i masipasangapan. “Masijolojoloanan ma hamu masipasangapan,” ninna. Mansai na arga do sangap di roha ni manisia. Ala ni argana, di hita Batak rupani, ‘barani do halak manginjam sangap tu babiat.’ Lomo hian do roha ni halak dipasangap,   jala tumagon do i sian na pasangaphon. Alai dison diondolhon si Paulus do, asa lomoan roha ni ganup pasangaphon sian na dipasangap antara ni na sada maradophon na asing; lebih memilih untuk menghormati satu sama lain.

“Unang sumurut ringgas ni rohamuna.” Sumurut (Gr.okneeroi, slothful/timid, lamban/ malu-malu); ringgas ni roha (Gr.spoudee, haste/eagerness/diligence, kegopohan/hasrat/ kerajinan). Na mangolu do huria di ujung ni angka ari, jempek nama tingkina paima sahat tu ujung. Diigil tingki i do parsitutuon laho mangharinggashon angka ulaon, hasrat na menggebu-gebu laho manghamonanghon saluhut tu Tuhan i. Taringot tusi ndang tama gabe marro ni losok na porsea i manang margira so tu dia. Singkat ni na sumurut, ingkon gabe partondi na girgir do huria i. Girgir (Gr.zeontes/zeoo, boil/burn, mendidih/bernyala-nyala/berkobar-kobar, marsigorgor). Sian asi ni rohaNa dibasabasahon Debata do Tondi Porbadia tu angka na porsea. Huaso do Tondi Porbadia i, huaso ni Debata na manjadihon gabe na imbaru; na so dung so, alai suman tu api na galak na torus marjillamjillam (pat.Ul.2:3). Sadalan hadirionNa i, dipasupasuhon Tondi Porbadia i do tu angka naung sinonggopanNa tondi hagogoon (pat.2 Tim.1:7) na gigir. Ndang holan sijaloon i apalagi sitengahononhon, alai sipartanggungjawabhononhon do, siulahononhon. Hombar tusi ma dipasingothon, “Partondi na girgir ma hamu;” harfiah, “Marsigorgor ma di bagasan tondi.” Marsigorgor beha? Alusna, marsigorgor laho mangoloi Tuhan i. Mangoloi (Gr. douleuontes/douleuoo, serving, menghambakan diri kepada). Ditobus  Kristus do angka na porsea i sian haholomon jala dipaunsat tu harajaonNa. Disi, na tarjou do na porsea i marrajahon Ibana, mangoloi jala manghobasi Ibana sian sandok roha na ra.

Sipaingot na mangihut mandok, “Marlas ni roha ma hamu manghirim.” Tumingkos, “Marlas ni roha ma di bagasan (ala ni) panghirimon.” Haluaon na pinatupa ni Debata di jolma (bd. 1-11) ndang marujung i di huria i manang di tano on sambing, alai siudutanNa dope i di ari sogot, di langit dohot tano na imbaru na so masohot be saleleng ni lelengna. Na manubuhon las ni roha do panghirimon i, ai sintong jala tontu do sihirimon i. Ndang tarida dope i nian, jala ndang adong tanda na boi idaon na mambuktihon hasintonganna. Alai di bagasan haporseaon i dapotan do angka na porsea i di pos ni roha dohot pamotoan na tontu taringot tu panghirimonna na so tarida i (pat.Heb.11:1), gabe marlas ni roha paimaimahonsa. Angkup ni na marlas ni roha di bagasan panghirimon i, diharingkothon na porsea i do habengeton ni roha. Ari hasusaan do tingki parujungan i (pat.Eps.5:16); ai marrimas situtu do disi Sibolis i ala diboto otik  nama tingkina (pat.Pgk.12:12) Parmaraan na mansai balga do i di angka na porsea (pat.Mat.24:21), na mangigil habengeton ni roha. Hombar tusi ma dipasingothon muse, “Marbenget ni roha ma di haporsuhon.” Benget ni roha manang habengeton (Gr.hupomenontes/hupomenoo, show endurance, bertahan); haporsuhon (Gr.thlipsei/thlipsis, persecution/affliction, hambatan/kesengsaraan). Ndang tarsirang haporsuhon sian ngolu ni na porsea, konsekuensi ni hadodomuna tu Kristus i do i. Jesus sandiri mandok, “Haporsuhon do jambarmuna di portibi on.” (Joh.16:33) Sadalan tusi si Paulus mandok, “Ingkon bolusonta do lan haporsuhon, laho bongot tu harajaon ni Debata.”) Ul.14:22); jala, “Ndang tarbahen so hona lele nasa na naeng marparange na daulat marhitehite Kristus Jesus.” (2 Tim.3:12) Maradophon i, ndang sae holan sabar (konotasina pasif), alai ingkon martahan (konotasina aktif) do. Na parpudi, “Jugulhon hamu ma tangiang.” Jugulhon (Gr.proskarterountes/proskartereo, continue all the time, bertekun) lapatanna, manongtong (pat.Kol.4:2) martangiang. Manongtong martangiang, ndang na mandok martangiang torus (non stop), alai mangolu torus di bagasan tangiang.

            Renungan

Jamita on diturpukhon do tu Minggu Rogate. Na marharoroan do goar ni Minggu i sian hata Latin rogatio, rogare manang rogarum na mandok, mangido manang mangelekelek. Di huria khususna, songon na boi idaonta di almanak, dilapathon do i dohot martangiang. Hombar tu parsagi ni sada taon parhuriaon, Minggu Rogate (Rogation Sunday) manang Minggu Tangiang do na manjoloani Pesta Parningotan di Hananaek ni Tuhan Jesus. (Pamanat ma huhut: Laos minggu taringot tu tangiang do na mangihut tu Pesta Hananaek i, i ma Exaudi) Na disangajo do i, asa unang adong kesan na gabe dao jala sirang na porsea i sian Kristus Tuhan i dohot sian Ama i (naung patar di bagasan Anak i) ala ni hananaekNa i. Manaek pe Jesus i jala hundul di siamun ni Debata, sai domu do hita tu Ibana dohot tu Ama i jala bolas martangiang laho pasahathon sandok pangidoan dohot elekelekta tu Ibana. Mansai ringkot partangiangon i, ai dipatuduhon i do hajongjonganta songon na porsea. Na porsea do martangiang, na so porsea ndang, ai tu aha jala tu ise ibana martangiang anggo so adong do na dihaporseai? Angkup ni i, mansai ringkot partangiangon i, ai dung hananaek ni Tuhanta Jesus tu surgo, nunga songgop be tingki parujungan, masa penantian di haroro ni Kristus paduahalihon. Ari hasusaan do i, ai marrimas situtu do disi Sibolis i ala diboto otik nama tingkina. Ala ni i dipasingothon do tu hita asa manangkas rohanta (1 Ptr.4:7) jala manongtong (Kol.4:2) hita martangiang. Aha ma sitangianghononta? Marojahan tu turpuk di hita ari on, adong manang piga na naeng dohonon.

Na parjolo, asa masihaholongan angka na porsea i di bagasan holong ni roha na pita. Holong ni roha do nilai utama di angka na porsea. Kondisi rohani na binasabasahon ni Debata do haholongon i, na patauhon jolma mangolu jala marpangalaho songon Ibana. Alai ndang masalpuhu ia nidok, ndang sai diantusi halak be lapatan ni holong dohot na manghaholongi di tingki on. Ndang holan di masyarakat, tarmasuk do di tonga ni huria.  Ndang sai pita be holong ni roha ni jolma i, nunga gabe marlaok; adong na marpangansi, marsipaulaula, marsipalensem manang marpambuat; idaon songon na manghaholongi, hape rohana dao do sian i. Sitangianghononta do asa lam tu pitana huria di bagasan holong ni roha dohot panghaholongionna. Molo lam pita huria i di holong ni roha dohot panghaholongionna, lam sisi do angka na jat, lam timbul angka na denggan, jala jumpang na masipasangapan sian toruk ni rohana be.

Na paduahon, asa lam gigir angka na porsea i mangoloi Tuhan i. Di jolo nunga nidok, dung hananaek ni Tuhanta Jesus Kristus, nunga songgop be tingki parujungan. Jempek nama tingkina paima sahat tu ujung i. Songon angka halak na porsea na tarjou do hita mangharinggashon nasa ulaon na denggan di tongatonga ni huria, masyarakat dohot bangso bahen barita dohot hasangapon di Tuhanta Jesus Kristus naung monang jala mangarajai i. Taringot tusi, ndang tama hita halak Kriten marro ni losok manang margira so tu dia. Sitangianghononta do asa gabe partondi na gigir jala na marsigorgor sandok na porsea, di bagasan semangat na berkobar-kobar laho mangoloi Tuhan i.

Na patoluhon, asa marlas jala marbenget ni roha ma di bagasan panghirimon.” Sahali nari, marhite hananaek ni Tuhanta Jesus Kristus nunga songgop be tingki parujungan, masa penantian di haroroNa paduahalihon laho mangalap jala pabongothon angka na porsea tu hangoluan dohot halalas ni roha na manongtong, na so mansohot saleleng ni lelengna. Na manghirim do hita disi, jala naeng i ma na mewarnai ngolunta di tingki on. Dohot hata na asing, sihangoluhononta do halalas ni roha sogot i di ngolunta sinuaeng on.  Ndang na mura i, ai songon na nidok ondeng, di sisi na asing, ari hasusaan do tingki parujungan i, ai marrimas situtu do disi Sibolis i ala diboto otik nama tingkina. Parmaraan na balga do i di angka na porsea, na mangigil habengeton ni roha. Habengeton na aktif, na martahan, ndang holan sabar manang pasrah. Sitangianghononta do asa jumpang las ni roha dohot habengeton na songon i di hita di na mangadopi angka masalah dohot hambatan na taadopi di manang piga inganan nuaeng di Indonesia on. Ndang sae hita holan sabar, alai ingkon barani do martahan, barani mangalusi ganup na manungkun hita taringot tu na tahirim dohot na tahaporseai.  

jkt.01.05.2013/mvs

Read More..