Tampilkan postingan dengan label Pewarisan. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Pewarisan. Tampilkan semua postingan

10.08.2013

Pandidion Posoposo

II.                 Pandidion tu dakdanak

1.      Morende
2.    Dohonon ni Pandita: Didongani asi ni roha ni Tuhanta Jesus Kristus dohot holong ni roha ni Debata dohot hasasaor ni Tondi Porbadia ma hamu. Amen!
3.     Mortangiang: Ale Amanami na di banua ginjang! Na ro do hami tu jolom mamboan angka dakdanak on, asa tardidi. Sai asi ma roham, jangkon ma nasida gabe anakkonmu; pasupasu jala dongani ma nasida, saleleng mangolu di tano on, jala pamasuk nasida muse tu harajaonmu, morhitehite Jesus Kristus Tuhannami. Amen!
4.      Morjamita, molo so di tingki ni na marminggu tardidi posoposo i.
5.     Hata sipaingot: Antong hamu angka dongan na mamboan dakdanak sididion on, tangihon hamu ma hata ni Tuhan Jesus. Laho ma hamu tu liat portibi on, ninna mandok angka siseanna, podai hamu ma saluhut bangso, didi hamu ma nasida tu bagasan Goar ni Debata Ama dohot Anak dohot Tondi Porbadia, ajari hamu ma nasida mangaradotihon saluhut na hutonahon i tu hamu. Dung i ida ma, sai na dongananku do hamu ganup ari rasirasa ro ajal ni hasiangan on. Manang ise na porsea dohot nididi dapotan hangoluan, alai na so porsea i hona uhum sogot. Tangihon hamu ma dohot hata na tarsurat di surat ni si Markus. Adong ma angka na mamboan dakdanak tu Tuhan Jesus asa dijama, alai dipinsang angka siseanna i ma na mamboan i. Jadi dung diida Tuhan Jesus i, sogo ma rohana, dung i didok ma: Loas hamu ma ro tu Ahu angka dakdanak i, unang orai hamu nasida, ai di angka sisongon i do  harajaon ni Debata. Manang ise pe, anggo songon dakdanak ibana manjalo harajaon ni Debata, ndang bongot ibana tusi. Dung i dihaol ma angka dakdanak i, diampehon ma tanganna tu nasida, mamasumasu nasida. On pe ale Tuhan Jesus, pasupasu ma nuaeng dohot angka dakdanak on!   
6. Sungkunsungkun: Hamu natoras ni angka dakdanak on, porhatopot hamu ma jolo hata haporseaonmuna.
Ahu porsea, etc
Antong alusi hamu ma hata na husungkun on:
1.                  Dipangido hamu nuaeng tardidi dakdanak on tu bagasan ni na hinaporseaanmuna?
      Alusna: Dipangido rohanami.
2.                  Beha, na olo do hamu mamodai anakkonmuna on, asa diihuthon nasida hata ni Debata?
      Alusna: Olo.
3.       Olo do hamu marsuru nasida tu gareja dohot tu parguruan, asa diguruhon nasida parange na tama                   maradophon Debata dohot jolma?
      Alusna: Olo.
7.      Antong tapasahat ma nasida tu Debata morhitehite pandidion on.
Dung i niampehon ma tanganniba tu uluna huhut nidok: Sai diramoti Debata ma ho di habobongotmon ro di saleleng ni lelengna.
Ale NN, hudidi ma ho morhitehite Goar ni Debata Ama, dohot morhitehite Goar ni Anakna Tuhan Jesus Kristus dohot morhitehite Goar ni Tondi Porbadia. Amen.
8.      Mortangiang ma hita:
Ale Tuhan Debata, Amanami morhitehite Jesus Kristus Tuhannami, nunga hupasahat hami angka dakdanak on tu Ho, jala dijangkon Ho do nasida gabe anakkonmu, morhitehite pandidion na badia i, asa masuk tu huria ni halak Kristen nasida di tano on, jala gabe panean nasida di hangoluan saleleng ni lelengna. Asi ma roham dohot di angka natooras ni dakdanak on: Sai porgogoi jala ajari ma nasida manogunogu dakdanak on tu Ho, asa gabe haposan nasida di nasa na nilehonmu, jala asa tarlehon Ho tu nasida na pinorbagabaga ni hatam. Antong na mandok mauliate do hami nuaeng tu Ho sian nasa rohanami, ala ni godang ni asi dohot holong ni roham di nasida. Alai na mangido ma hami nuaeng tu Ho: Sai ramoti ma daging dohot tondinasida tu joloan on, asa unang dililuhon Sibolis i nasida sian huriam, jala unang mago nasida saleleng ni lelengna.
Ale Amanami na di banua ginjang. Sai pinorbadia ma goarmu! Sai ro ma harajaonmu! Sai saut ma lomo ni roham di banua tonga on, songon na di banua ginjang. Lehon ma tu hami sadari on hangoluan siapari! Sesa ma dosanami songon panesanami di dosa ni dongan na mordosa tu hami! Unang hami togihon tu pangunjunan! Palua ma hami sian pangago! Ai Ho do nampuna harajaon dohot hagogoon, ro di hasangapon salelenglelengna. Amen.
9.     Dipasupasu jala diramoti Tuhan Debata ma hamu! Disondanghon Tuhan Debata ma Bohina tu hamu jala asi ma rohana mida hamu! Didompakhon Tuhan Debata ma Bohina tu hamu, jala dipasaorhon ma damena tu tondimina be. Amen!
      



Read More..

9.23.2013

Liturgi Minggu B

B.    Di angka huria naung imbaru, na niradotan ni Guru

1.      Morende
2.      Mortangiang: (Jinaha sada tangiang na tongon tu ganup minggu manang tu ari pesta buaton sian na tarsurat di bagian D di buku on).
Huria mandok: Amen!
3.      Tangihon hamu ma patik ni Debata! (Manang sinungkun angka patik tu natorop i).
I.                    Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta. Ndang jadi morangkup Ahu bahenonmu Debatam.
II.                  Ndang jadi ganaonmu jala ndang jadi sumanonmu manang aha na di banua ginjang dohot na di banua tonga on ro di na di bagasan aek na, di toru ni tano, ianggo tung gabe sisombaon manang sioloan.
III.                Ndang jadi dohonon Goar ni Debata, ianggo so ture dalanna: ai hona uhumna do sogot angka na morsineang di goarna.
IV.                Ingot hamu ma pabadiahon ari Minggu i. Di na onom ari ma ula hamu nasa siulaonmu; alai anggo ari papituhon i, ari poradianan ni Jahowa Debatam do i. Ndang jadi ho mangula anggo di na sadari i, manang anakmu pe manang borum, manang naposom lahilahi manang naposom boruboru, ro di pinahanmu, ro di isi ni huta ni halak pe na mangebati hutam. Ai di na onom ari do ditompa Debata, langit dohot tano dohot laut dohot nasa isina; dung i moradian do Ibana di ari papituhon i. Dibahen i do umbahen dipasupasu Debata Jahowa ari poradiananna i jala diporbadiai.
V.                  Ingkon pasangaponmu do natorasmu, asa mortua ho jala leleng mangolu di tano na nilehon ni Jahowa Debatam di ho.
VI.                Unang ho mamunu!
VII.              Unang ho mangalangkup!
VIII.            Unang ho manangko!
IX.                Unang ho olo manindangi hata na so tutu moralohon dongan jolma!
X.                  Ndang jadi haliangan ni roham bagas ni donganmu, ndang jadi haliangan ni roham jolma ni donganmu, manang naposona baoa, manang naposona boruboru, manang lombuna, manang hodana, manang dia pe ugasan ni donganmu.
Beha pandok ni Debata taringot tu patik na sampulu i?
On do: Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta, porgogo na so hatudosan jala porrimas, sai luluhononhu do dosa ni amaama tu pinomparna, ro di sundut patoluhon, ro di sundut paopathon, pinompar ni angka na sogo roha di Ahu; alai asi do rohangku, di angka na morriburibu, angka na morholong ni roha di Ahu na so pangalaosi di patikki.   
4.      Guru rap dohot huria mandok: Ale Debata! Sai porgogoi ma hami mangulahon na hombar tu patikmi. Amen!
5.      Mortangiang: (Djahaon sada tangiang taringot tu panopotion na tarsurat di bagian paduahon B di buku on).
6.      Tabege ma hata ni Debata turpuk ni ari minggu on: (Jahaon sian Evanggelium, manang Epistel, manang sian padan na robi, na so sipajojoron di na sadari i di porjamitaon).
7.      Guru mandok: Mortua do angka na tumangihon hata ni Debata jala na umpeopsa. Amen!
8.      Huria Morende: Hatami ale Tuhanku, arta na umarga i etc.
9.      Tahatindangkon ma haporseaonta! (rap mandok: Guru dohot huria):
Ahu porsea di Debata Jahowa, i do Ama Porgogo na so hatudosan, na tumompa langit dohot tano.
Ahu porsea di Jesus Kristus, Anak ni Debata Jahowa na sasada i: i ma na tinubuhon ni si Maria na gabegabean sian Tondi Porbadia, andorang so habubuhan; i do Tuhanta na tumaon na  bernit di panguhumon ni si Latus; na mate tarpajal do Ibana di hau pinorsilang, na tuat tu banua toru dung ditanom, na mulak mangolu di ari patoluhon, na manaek tu surgo laho hundul tu siamun ni Debata Jahowa Amana i, Porgogo na so hatudosan i, disi ma Ibana paima mulak sogot tu tano on manguhumi halak na mangolu dohot na mate.
Ahu porsea di Tondi Porbadia, jala adong sada huria na badia, huria hatopan ni halak Kristen angka na badia, dohot di hasesaan ni dosa, dohot di hata i na mandok: Mulak mangolu sogot daging ni halak naung mate, dohot di hangoluan na so ra suda.
10.  Huria morende:
11.  Morjamita:
12.  Mortangiang: (Jahaon sada tangiang na tongon tu ari Minggu manang pesta na tarsurat di bagian E ni buku on).
13.  Tingting: Molo adong sitingtingkonon.
14.  Huria morende. (Andorang morende mordalan durungdurung)
15.  Mortangiang, rap mandok: Ale Amanami na di banua ginjang. Sai pinorbadia ma goarmu! Sai ro ma harajaonmu! Sai saut ma lomo ni roham di banua tonga on, songon na di banua ginjang. Lehon ma tu hami sadari on hangoluan siapari! Sesa ma dosanami songon panesanami di dosa ni dongan na mordosa tu hami! Unang hami togihon tu pangunjunan! Palua ma hami sian pangago! Ai Ho do nampuna harajaon dohot hagogoon, ro di hasangapon salelenglelengna. Amen.
16.  Laho haruar: morende angka anak dohot boru sikola, sada ende na pinillit hian.      



Read More..

9.17.2013

Liturgi MInggu A

Bagian Porjolo
I.                  Porturena di porjamitaan, jumpa ari Minggu

A.                Di angka huria naung leleng

1.      Morende
2.      Pasupasu: (dohonon ni pandita dung ro tu jolo ni langgatan i): Morhitehite Goar ni Debata Amanta dohot Goar ni Anakna Tuhan Jesus Kristus dohot Goar ni Tondi Porbadia, na tumompa langit dohot tano on: dipasaorhon ma damena tu tondimuna.
3.      Dijaha sada ayat na tongon tu ganup Minggu manang tu ari pesta (buaton sian na tarsurat di bagian paduahon A angka ayatayat di buku on).
4.      Mortangiang: Dijaha sada tangiang na tongon tu ganup Minggu manang pesta (buaton sian na tarsurat di bagian D ni buku on).
5.      Pandita mandok: Didongani Debata ma hamu.
Huria mandok: Amen
6.      Tangihon hamu ma patik ni Debata: (Manang sinungkun angka patik tu natorop i).
I.                    Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta. Ndang jadi morangkup Ahu bahenonmu Debatam.
II.                  Ndang jadi ganaonmu jala ndang jadi sumanonmu manang aha na di banua ginjang dohot na di banua tonga on ro di na di bagasan aek na, di toru ni tano, ianggo tung gabe sisombaon manang sioloan.
III.                Ndang jadi dohonon Goar ni Debata, ianggo so ture dalanna: ai hona uhumna do sogot angka na morsineang di goarna.
IV.                Ingot hamu ma pabadiahon ari Minggu i. Di na onom ari ma ula hamu nasa siulaonmu; alai anggo ari papituhon i, ari poradianan ni Jahowa Debatam do i. Ndang jadi ho mangula anggo di na sadari i, manang anakmu pe manang borum, manang naposom lahilahi manang naposom boruboru, ro di pinahanmu, ro di isi ni huta ni halak pe na mangebati hutam. Ai di na onom ari do ditompa Debata, langit dohot tano dohot laut dohot nasa isina; dung i moradian do Ibana di ari papituhon i. Dibahen i do umbahen dipasupasu Debata Jahowa ari poradiananna i jala diporbadiai.
V.                  Ingkon pasangaponmu do natorasmu, asa mortua ho jala leleng mangolu di tano na nilehon ni Jahowa Debatam di ho.
VI.                Unang ho mamunu!
VII.              Unang ho mangalangkup!
VIII.            Unang ho manangko!
IX.                Unang ho olo manindangi hata na so tutu moralohon dongan jolma!
X.                  Ndang jadi haliangan ni roham bagas ni donganmu, ndang jadi haliangan ni roham jolma ni donganmu, manang naposona baoa, manang naposona boruboru, manang lombuna, manang hodana, manang dia pe ugasan ni donganmu.
Beha pandok ni Debata taringot tu patik na sampulu i?
On do: Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta, porgogo na so hatudosan jala porrimas, sai luluhononhu do dosa ni amaama tu pinomparna, ro di sundut patoluhon, ro di sundut paopathon, pinompar ni angka na sogo roha di Ahu; alai asi do rohangku, di angka na morriburibu, angka na morholong ni roha di Ahu na so pangalaosi di patikki.   
7.      Huria Mandok di ujung: Ale Tuhan Debata! Sai porgogoi ma hami mangulahon na hombar tu patikmi. Amen!
8.      Morende huria: O Jesus Panondang No.24 manang No.21 ayat 3: Paian sinondangmu ale Panondangi i. Ambati ma na lilu di hasiangan i.
Manang ayat ni Ende na asing na pinillit, jadi do.
9.      Panopotion di dosa: Tatopoti ma dosanta! (Dijaha tangiang on, manang sada na asing taringot tu panopotion na tarsurat di bagian paduahon B.
Ale Amanami na di banua ginjang, porasi roha mida halak na dangol. Na ro do hami pordosa tu jolom, manopoti dosanami na godang i, angka na sian rohanami na roa i dohot sian panghataionnami na so ture dohot sian pangoloionnami di hisaphisap ni dagingnami na sai laon. Tarsolsol bagi do hami nuaeng, ala na sai jotjot hubahen hami sogo ni roham. Tama situtu do hona uhum hami ala ni i. Tung lambas ni roham sambing do umbahen so mago hami. On pe, sai asi ma roham di hami, sai unang baloshon tu hami na hombar tu dosanami, sai sesa ma dosanami sudena, ala naung use mudar ni Anak haholongon ni roham di dolok Golgatha. Angkup ni i: sai dongani ma hami, ingani ma rohanami morhitehite Tondimi, asa lam ture roha dohot parangenami tu joloan on, asa unang be hualo hami roham na denggan jala na badia i, asa sonang hami saleleng di tano on, sonang dohot sogot di lambungmi, dung ro panjoum di hami. Amen!
10.  Pandita mandok: Bege hamu ma bagabaga ni Debata, taringot  tu hasesaan ni dosa: Molo itatopoti angka dosanta, haposan do Ibana jala bonar, manesa dosanta jala paiashon hita sian saluhut hageduhon i.
Manang hata bagabaga na asing na tarsurat di bagian paduahon C.
11.  Huria morende: Amen, Amen, Amen, na tutu do i. Sai marhasonangan na porsea i. Sesa do dosana, salelengna i. Lehonon ni Jesus haposanta i.
12.  Pandita mandok: Tabege ma hata ni Debata turpuk ni ari minggu on: (Jahaon sian Evanggelium manang Epistel manang sian padan na robi, na so sipajojoron di na sadari i di porjamitaon).
13.  Pandita mandok: Mortua do angka na tumangihon hata ni Debata jala na umpeopsa. Amen!
14.  Huria Morende: Hatami ale Tuhanku, arta na umarga i etc.
15.  Pandita mandok: Tahatindangkon ma haporseaonta i. (rap mandok Pandita dohot huria):
Ahu porsea di Debata Jahowa, i do Ama Porgogo na so hatudosan, na tumompa langit dohot tano.
Ahu porsea di Jesus Kristus, Anak ni Debata Jahowa na sasada i: i ma na tinubuhon ni si Maria na gabegabean sian Tondi Porbadia, andorang so habubuhan; i do Tuhanta na tumaon na  bernit di panguhumon ni si Latus; na mate tarpajal do Ibana di hau pinorsilang, na tuat tu banua toru dung ditanom, na mulak mangolu di ari patoluhon, na manaek tu surgo laho hundul tu siamun ni Debata Jahowa Amana i, Porgogo na so hatudosan i, disi ma Ibana paima mulak sogot tu tano on manguhumi halak na mangolu dohot na mate.
Ahu porsea di Tondi Porbadia, jala adong sada huria na badia, huria hatopan ni halak Kristen angka na badia, dohot di hasesaan ni dosa, dohot di hata i na mandok: Mulak mangolu sogot daging ni halak naung mate, dohot di hangoluan na so ra suda.
16.  Huria morende: Na mortungkot sere au, etc No.168 manang: Ojahan on do ingananku, etc No:155,6 manang: Pos ma ho rohangku di Debata, etc No.166 manang Jahowa do haposanki, na mangapoi rohangku, etc No.148 manang Laos hutiop Jesuski, etc No.172:4
17.  Pandita ro tu porjamitaan, dohononna ma: Dame ni Debata na sumurung sian saluhut roha, i ma mangaramoti angka ateatemuna dohot rohamuna, morhitehite Kristus Jesus. Amen.
18.  Morjamita. Dung sun morjamita, mortangiang ma (tangiang sian roha).
19.  Tingting. Tiningtingkon angka sitingtingkononhon di huria.
20.  Huria morende. (Andorang morende mordalan durungdurung)
21.  Pandita ro tu jolo ni langgatan, mortangiang: Dijaha ma sada tangiang na tongon tu minggu manang pesta (ida di bagian paduahon E di buku on). Udutna, luhut huria i mandok: Ale Amanami na di banua ginjang. Sai pinorbadia ma goarmu! Sai ro ma harajaonmu! Sai saut ma lomo ni roham di banua tonga on, songon na di banua ginjang. Lehon ma tu hami sadari on hangoluan siapari! Sesa ma dosanami songon panesanami di dosa ni dongan na mordosa tu hami! Unang hami togihon tu pangunjunan! Palua ma hami sian pangago! Ai Ho do nampuna harajaon dohot hagogoon, ro di hasangapon salelenglelengna. Amen.
22.  Pasupasu: Dipasupasu jala diramoti Tuhan Debata ma ho! Disondanghon Tuhan Debata ma Bohina tu ho, jala asi ma rohana mida ho!  Didompakhon Tuhan Debata ma Bohina tu ho, jala dipasaorhon ma damena tu tondim! Amen! Manang: Didongani asi ni roha ni Tuhanta Jesus Kristus dohot holong ni roha ni Debata Ama dohot porsaoron ni Tondi Porbadia ma hamu! Amen!
Laho haruar: morende angka anak dohot boru sikola, sada ende na pinillit hian.      

Read More..

10.12.2009

Manguluhon Liturgi

MANGULUHON LITURGI


Hira di sude hurianta HKBP, marasing do halak ni na marjamita sian na maragenda di parmingguon. Ulaon parjamitaon godangan do i dipasahat tu angka pandita. Hira so hea do angka pandita maragenda, jumotjot do angka sintua, dung i guru huria, bibelvrouw, diakones, dohot evangelis. Nang pe songon i, unang gabe so diboto pandita maragenda, ai manang na boha pe pandita i do uluan dohot panungkunan di huria manang ressortna, tarmasuk dohot di ulaon paragendaon i.

Ingkon tangkas do pangaradeon ni paragenda tu paragendaon i. Tung na so jadi adong pingkiran na magarajumi na ulaon na mura do i. Tangkas do pilliton angka ayat introitus dohot tangiang na hombar tu sadasada minggu di sada taon parhuriaon. Di deba minggu, ndang pola adong sipilliton ai holan sada do ayat, sada dohot tangiangna. Alai di deba minggu, isara di tingki Trinitatis, adong do manang na piga ayat dohot tangiangna, jala ingkon pilliton ni paragenda i do sada sian i. (Di tingki na parpudi on, nunga dipillit angka ayat introitus, tangiang pamungkaan, tangiang panopotion di dosa dohot bagabaga hasesaan ni dosa di Impola. Hita ma manimbangi manang na mendidik i manang ndang).

Mangeahi hadengganon ni paragendaon dohot parmingguan, ingkon "kuasaan" ni paragenda do suasana di gereja i. Ibana do na "maniop komando" di parmingguon i, na "mangatur" angka kegiatan na hombar tu unsur-unsur ni liturgi. Molo adong do sound system, tangkas ma i dipangke paragenda i, ai ndang holan jagarjagar i umbahen dituhor, alai ingkon gabe pangurupi situtu do i tu hadengganon ni parmingguon i. Manang sadihari pe, ingkon parateatehononna do manang naung cukup torang soarana tarbege di sandok inganan parmingguan i. Ndang ingkon tongtong gogo, tingki holan sahalakna manghatai, boi do numanget, asal torang di sude. Alai di na rap sude huria i marsoara, isara di na marende manang di na manghatindanghon haporseaon, ringkot do gumogo, asa boi seirama sude. Molo so adong pe sound system ingkon tongtong do i parateatehononna. Hombar tusi, ingkon diboto paragenda do logu dohot irama ni ende na niendehon di kebaktian i. Di tingki na parpudi on, nunga lam godang huria mamangke pemandu lagu manang song leader. Marhite i diorui do deba beban ni paragenda i. Alai sijagahonon do disi asa seirama paragenda dohot parmusik raphon song leader, unang gabe sabalikna masiboan lehengna be.

Di huria na torus dope mamangke sistim protokoler, ingkon sadar diri do paragenda i paboa na paragenda do ibana, ndang master of ceremony (MC). Ala ni i unang godang hatahatana (Pjm.5:1). Sai dipangke ma joujou manang seruan na paling netral. Rupani, di na mangarahon marende sae ma molo didok: “Marende ma hita, sian Ende Nomor ...” Unang pola dipaganjangganjang i maniruniru gaya ni MC isara na mandok songon on: “Taparade be ma endenta, tapuji ma Tuhanta, marende ma hita marhite Ende Nomor ...” Ndang sintong i, ai ndang na mangarahon parade ende ibana, mangarahon marende do; dung i, ndang sude ende na diendehon di parmingguon i pujipujian, adong do tangiang, adong poda, adong panopotion, dohot na asing. Nda geok do i molo didok paragenda i: “Tapuji ma Tuhanta, marende ma hita sian Ende Nomor 165:2” ninna, hape hata ni ende i mandok: “O Tuhan hutopoti ma luhutna dosangki. Asi rohaM sai sesa ma, di Ho ma tondingki.” Somalna, marningot angka dosana, tar dondon do panghilalaan ni halak mangendehon i. Sahat ro di na tariluilu tahe adong do. Rangkak do halak na boi mangendehon i hinsa songon na patut di ende na marrumang pujipujian. Laos songon i di na manggorahon parkoor, sae ma molo didok: "Marende ma koor adui." Unang pola dipaganjangganjang i maniru gaya ni MC, isara na mandok: “Nuaeng nilehon ma kesempatan tu koor ... laho patubegehon kesaksiannasida.” Kesaksian aha i? Atik boha do jamita isi ni endenasida i, atik boha do poda, tangiang, dohot na asing; ndang kesaksian manang panindangion. Apalagi so tung ma didok agia ise: “Tabege ma marende koor ni ianakhonta naposobulung.” Ai holan hita (huria i) do huroha na naeng umbege ende i, nda dohot do Debata, surusuruanNa bahkan sibolis? Manang na dirimpu paragenda i do na holan milik ni na dewasa do parmingguon i? Boha ma molo adong disi remaja na umposo dope sian naposobulung na marende i na dohot niajak ni paragenda i mambege endenasida i? Na dohot do angka remaja i marianakhon tu naposobulung na marende i?

Taringot tu penampilan, ingkon hormat, daulat, jala badia. Tu sangkap i, denggan do pangkeon angka atribut naung baku di HKBP. Rupani, baju tohonan manang toga di pandita, baju parhobas di guru huria, bibelvrouw, diakones, evangelis, dohot sintua. Tung na so niantusan be i molo ro losok ni roha ni pandita marbaju toga manang angka guru huria, bibelvrow, diakones, evanggelis dohot sintua ndang marbaju parhobas di tingkina be. Ndang sipaubaubaon rumang ni atribut i asa songon na hebat. Pinatudos tu baju toga ni huria na asing, songon GKI, GPIB, dohot GKPI memang lebih sederhana do baju toga ni pandita ni HKBP. Gabe adong ma nuaeng angka pandita na lomoan rohana mamangke baju toga na sian Departemen Agama RI na suman tu baju toga ni GKI, GPIB, manang GKPI. Baju toga na jinalona sian huria di tingki manjalo tohonan hapanditaonna gabe dipasahat ma i pangkeon ni lamarina. Songon i godang do huria na paubaubahon rumang ni baju parhobas ni sintua. Hira rangkak nama tahe nuaeng idaon baju parhobas na dos tu rumangna na asli. Pangurupi situtu do baju tohonan dohot baju parhobas i tu hatohomon ni ulaon dohot na mangulahon i.

Ingkon jongjong do na manguluhon parmingguan i di atas ni dirina sandiri, unang gabe di diri ni na asing. Sinode Godang 53 HKBP mandok: “Pelayan gereja hendaknya tidak menunjukkan gaya yang dibuat-buat dalam melaksanakan tugasnya….” Unang rupani dipaasingasing parjongjongna, panghataion, manang parendeonna asa songon na jago; unang dipatirutiru gaya ni na asing ai ndang sai hombar i tu dirina. Sandok manang songon dia ibana, songon i ma.

Angkup ni i, di udut ni pandohan nangkin didok Sinode Godang 53 i dope: “…, serta setia pada kalimat-kalimat dalam agenda kebaktian, doa-doa, dan kata-kata yang sudah lazim dan baku di HKBP.” Manang songon dia na tarsurat di agenda i songon i ma dijaha, unang dipaubauba manang ditambatambai. Taringot tu partuaon panutup ni turpuk di ari minggu ma rupani, sai adong do paragenda na manambai, didok: “Martua ma angka na umbege hata ni Debata jala na umpeopsa, jala na mangulahonsa.” Hea do hubege diparsoalhon i di sada huria. Didok na mandok i: “Ingkon tambahonon do i, ai ndang sae holan peopon hata i, ingkon ulahonon do.” Mangalusi i hudok: “Tinambaan pe i songon i tong dope ndang singkop. Ai boi do hata i diulahon antong sian na tarpaksa manang sian roha na marsipaulaula. Ala ni i, ra, ringkot ma i muse tambaan gabe songon on, jala na mangulahonsa sian rohana na ias. Dung tinambaan i tarhilala ma muse tong dope adong na hurang, ai ingkon torang do di dia i ulahonon. Ala ni i, ra, tambaan ma i gabe songon on, jala na mangulahonsa sian rohana na ias di gareja dohot di huta, di hauma dohot di partigatigaan, di kantor dohot di parsikolaan, di ... di ... di... Gabe boi ma i mansai ganjang situtu, gumanjang tahe sian jamita.” Adong do pandita di na laho marjamita na manangianghon tangiang na bebas jala na ganjang, dung i dipaujung dohot tabe na mandok: “Dame ni Debata …..” Ninna rohangku na manegai konsentrasi ni parminggu i do ibana disi, ai ndang diparade huria i dirina tu tangiang sisongon i. Didok sada halak: “Sada na tumabo huhilala di parmingguan ni HKBP on do, na parjolo sahali binege sian pandita i i ma hata ni Debata na polin, ndang tangiang na ganjang, ai anggo i do na boi terkontaminasi do i binahen ni hagiot dohot pingkiran ni hajolmaonna.” Adong do muse pandita na pamalohu gabe boi manjaha na so tarsurat, ai tagan so tangiang Ale Amanami didok do songon on: “Tapaujung ma nuaeng parmingguonta on, martangiang ma hita.” Laos songon i di na laho pasahathon hata pasupasu i didok: “Mulak ma hamu di bagasan dame, jalo hamu ma pasupasu ni Debata Amanta i.” Jala di na manghatahon pasupasu i adong do tong na so konsisten, ai didok songon on: “Dipasupasu jala diramoti Tuhan Debata ma ho! Disondanghon Tuhan Debata ma bohiNa tu ho, jala asi ma rohaNa mida ho! Didompakhon Tuhan Debata ma bohiNa tu ho, jala dipasaorhon ma dameNa tu tondimuna be!” Sasintongna, ingkon tondim padanan ni ho; tondimuna be padanan ni hamu do i.

Na parpudi, didok na mandok: “Manusia bersifat silap.” Manang na boha pe malona, jala boha pe pangaradeonna sai adong do tingkina sala paragenda i. Molo masa na songon i, unang ma gabe didondoni hasalaanna paragenda i, alai ingkon marusaho do ibana hatop malua sian i. Molo sempat ibana didondoni, sai mandatdati nama i sala, gabe lam so diboto be sibahenonna.

jkt.05.09.2009
Read More..

9.23.2009

Liturgi

L I T U R G I

Liturgi, i ma parture manang aturan ni parpunguan manang peribadahan ni halak Kristen manang huria. Di HKBP, somal didok agenda. Ragam do kebaktian i, isara parmingguon, partangiangan, parbagason, pangapulion, natal, dohot na asing. Na naeng hataan dison, parmingguon do, i ma parpunguan di gareja di ganup ari Minggu.

Di parmingguon manang kebaktian i, pajumpang do Debata dohot jolma. Ibana sandiri do na patupahon parjumpangan i. Dohot hata na asing, Debata do suhut ni parpunguan i. Jolma, sian gogo dohot usahona sandiri ndang tau mandapothon laho pajumpang dohot Debata. Taringot tu parjumpangan i, adong dua aspek panghilalaan, i ma:
a. Debata tuat pajumpanghon jala pasaorhon diriNa tu jolma.
b. Jolma dihindat sian portibina tu hadirat ni Debata.
Ala ni i, na badia situtu do parmingguon i jala na songkal, ai "pajumpang" disi alam sorgawi dohot alam duniawi, dunia ilahi dohot dunia insani. Mansai ringkot do i antusan ni sude asa sandok diparbadiai be rohana di na marminggu i, unang gait manang gere.

Na marmula do kebaktian i di ulaon ni Debata Sitolusada naung papatarhon diriNa tu jolma. Dipapatar do diriNa selaku Debata Ama, Panompa; selaku Debata Anak, Sipalua jala Partobus; dohot selaku Debata Tondi Porbadia, na mangingani jala na pabadiahon. Manghatai Ibana tu jolma, mangula jala bertindak, gabe malua saluhut sian dosa dohot sian sandok pangonaina, sian huaso ni sibolis dohot hamatean. Maradophon hapataran dohot ulaonNa na paluahon i, patut do jolma mangalehon alus manang reaksi. Na parjolo, i ma na mananda, manghaporseai, jala mamillit Ibana gabe Debatana; dung i, na mamuji jala na mandok mauliate, na marningot jala na manghatindangkon angka pambahenanNa. I ma na dipolakan, dibakukan manang dilembagakan di bagasan liturgi i, na diulahon na porsea i secara bersama, di sada parpunguan na di berlangsung di bagasan goarNa, i ma kebaktian i. Dipajumpanghon jala dipasaor Debata diriNa tu jolma, dipatubegehon hata dohot tonaNa, patik dohot aturanNa, bagabaga dohot lumbalumbaNa; ditangihon ende dohot pujipujian ni jolma i, tangiang dohot elehelekna, panindangion dohot olopolopna, jala dijalo hamauliateon dohot peleanna. Dohot hata na asing, di parpunguan i masa do interaksi timbal-balik antara ni jolma dohot Debata: Jolma manjou, Debata hadir; Debata manghatai, jolma manangihon dohot mangalusi; jolma manghatai, Debata manangihon dohot mangalusi.

Sahali nari, di parmingguon i pajumpang do Debata dohot jolma. Ibana sandiri, sian asi dohot lomo ni rohaNa do na mangulahon i. So sian asi dohot lomo ni rohaNa ndang adong parjumpangan dohot parsaoran, ndang adong panghataion dohot pananangihonon. Tangkasna, Debata sandiri do patupahon kebaktian i. Nang pe songon i, jolma do anggo na mangulahon. Hombar tusi, sidua hajongjongan do na manguluhon kebaktian i, i ma:
a. Wakil ni Debata maradophon jolma manang huria i
b. Wakil ni jolma manang huria i maradophon Debata
Songon wakil ni Debata, ditariashon do hata ni Debata tu huria i, dipatubegehon patik, aturan, uhum, tona, bagabaga, pasupasu, dohot lumbalumbaNa; jala selaku wakil ni jolma, dipasahat do tangiang ni huria i tu Debata, pujian, hamauliateon, dohot angka peleanna. Laos angka i ma na gabe unsur ni kebaktian i. Adong do disi rupani unsur panindangion manang pemberitaan taringot tu Debata Sitolusada na papatarhon diri tu jolma, na mangula jala pasaorhon diri, na marsoara jala patubegehon hataNa; adong unsur jawaban sian jolma, i ma pujian, ende, tangiang, panindangion haporseaon, hamauliateon, pelean, dohot na asing. Angka unsur i, ndang boi asal dipangompaphon songon i, alai ingkon disusun do di bagasan aturan manang pola na tontu.

Di HKBP, nunga adong Agenda, i ma aturan manang liturgi ni kebaktian. Na dipahombar do i tu parsagi ni tingki di sada taon parhuriaon. Marhite i, dipamura do ulaon ni angka parhobas, ai ndang pola be ingkon manusun sandiri liturgi siganup minggu, alai sae ma mamillit dohot padomuhon angka unsur liturgi naung diparade disi. Tutu, sai adong do tingkina ingkon patomutomuon ni sadasada parhalado liturgina, isara di pesta na sangat khusus di huria i. Siangkup ni Agenda, adong dope di Almanak, i ma aturan ni turpuk sijahaon dohot sijamitahonon siganup minggu. Ala ni i, ndang pola be angka parjamita mangalului turpuk tu ganup minggu. Sistim i digoar stelsel perikope. Ndang sude huria mamangke sistim i, adong do na mangalehon kebebasan tu angka parjamita. Rap adong do denggan dohot hurang ni na dua i. Sistim na parjolo, ala naung tarihot tu taon parhuriaon, sai adong do sian turpuk i na so hona tu situasi na sangat khusus jala na insidentil, jala ndang sude turpuk ni Bibel i dijamitahon. Sistim na paduahon, boi mangonjar parjamita mamillit dohot manjamitahon turpuk angka na mura sambing, angka na maol dipasiding. Dungkon ni Agenda dohot Almanak, adong dope Buku Ende naung disagi hombar tu rumang dohot pamangkeon ni angka ende na tarsurat disi. Na parpudi on do na gumodang mangigil pangaradeon ni angka parhobas, ai ingkon pillitonna do angka ende na hona tu unsur-unsur liturgi dohot parsagi ni tingki di taon parhuriaon. Tutu, di angka taon na parpudi on, nunga disurathon nomor ni ende tu ganup minggu di Impola. Nang pe songon i, ndang gabe dipalua i angka parhobas so paradehon ende, ai ndang sai sarupa panatapan ni na parade liturgi na di Impola i tu panatapan ni na mangulahonsa. Taringot tu ende na mardomu tu jamita ma rupani. Nang pe dos turpuk sijamitahonon, bolas do marasing tekananna; marasing, ala marasing na manjamitahon, marasing situasi dohot kondisina. Tontu, diigil parasingan i do nang parasingan ni ende.

Andorang so tinorushon manghatai liturgi i, ringkot ondolhonon: Ndang tarpatomutomu huria sada liturgi na singkop jala na marlaku sepanjang jaman. Na di pardalanan dope huria i, liturgina pe di pardalanan dope, na ringkot tongtong dipaimbaru. Di taon 1904 rupani, dipaimbaru hurianta do liturgina sian na marpangke di abad 19. Dung i, di taon 1936 adong do muse usaho paimbaruhon liturgi i, alai ndang tuntas. Liturginta sinuaeng on, ojak dope i di liturgi 1904, alai nunga godang perubahanna sian tingki tu tingki. Deba sian perubahan i na diaturhon do i sian Pusat, deba jolo dihatai jala diputushon di Rapot Pandita, alai deba na pinatubu ni huria marsadasada do i, dungi i ditiru huria na asing jala di ujungna gabe ditotophon.

Tarbagi dua bagian bolon do liturgi ni hurianta, i ma:
a. Parsombaon, sian pamungkaan tu na papungu pelean parjolo.
b. Parjamitaon (pemberitaan), sian jamita tu panimpuli.Di bagian na parjolo na gumodang berperan i ma paragenda. Disi, marfungsi do ibana songon malim na jongjong di dua hajongjongan: wakil ni Debata maradophon huria i, dohot sabalikna, wakil ni huria i maradophon Debata. Di bagian paduahon, gumodang berperan parjamita. Disi pe jongjong do ibana di dua hajongjongan, i ma panurirang na patubegehon hata dohot lomo ni roha ni Debata, dohot selaku malim na manangianghon huria i, manangianghon pelean, dohot pasahathon pasupasu manang ramalan imam. Tumangkas, tapamanat ma skema na mangihut on:

I. PARSOMBAON

A. Pamungkaan

01. Marende Huria

Dipungka do parmingguon marhite Ende Huria. Disi, marfungsi do ende i songon pangaradeon manang ajakan/panggilan parsombaan na naeng berlangsung. Ala ni i, ende na hombar tu fungsi i ma pilliton sian Buku Ende i. Rupani, Ende Pujipujian, Ende di Ari Minggu, manang ende na hombar tu goar ni Minggu/Pesta di taon parhuriaon. Di mulana, diendehon do dison sude ayat ni sada nomor sian Buku Ende i. Di tingki on, rata-rata tolu ayat nama (adong na holan dua). Boha parmuba ni i, ndang apala binoto. Alai ra, godangan do i na menghemat tingki. Na tolu ayat i diholangholangi musik saayat. Parmubana, hatontuan sian Pusat. Maksudna, pahothon ton ni ende i (ai sipata, moru do ton ni ende i dung di ayat paduahon). Di tingki na parpudi on, di ayat na patoluhon, jongjong huria i. Parmubana, sian sadasada huria na gabe diadaptasi di na asing. (Alai ndang sude dope huria mangulahon i).

B. Penahbisan

02. Votum-Introitus-Tangiang

a) Votum.

Votum, "manguba" rumang ni punguan i sian parpunguan na somal, na "profan" gabe parsaoran na di bagasan goar ni Debata Ama, Anak, dohot Tondi Porbadia, na badia manang na sakral. Alai adong do na memahami i songon joujou manang elehelek tu Debata asa ro tu parpunguan i, jala hombar tu interaksi timbal-balik na nidok ondeng, dihaporseai huria i do na hadir Ibana di tingki i.

b) Introitus

Introitus, patuduhon warna ni parmingguon i. Sipilliton do introitus i sian angka ayat introitus naung diparade di Bagian Paduahon ni Agenda i, di sub bagian A. Naung disagi do angka ayat i hombar tu parsagi ni tingki di sada taon parhuriaon.

c) Haleluya

Ala naung "diuba" rumang ni punguan i gabe parsaoran di bagasan goar ni Tuhan i marhite Votum jala dihaporseai huria i naung hadir Debata di kebaktian i, gabe dijangkon/disambut ma Ibana marhite pujian Haleluya.

d) Tangiang

Sambutan Haleluya diuduti dohot tangiang na hombar tu Introitus. Tangiang on, sipilliton do sian tangiang naung diparade di Bagian Paduahon ni Agenda i, di sub bagian D, naung disagi do i hombar tu parsagi ni tingki di sada taon parhuriaon. (Di Agenda 1904, di ujung ni tangiang i rap do na sahuria i mandok “Amen”. Dung i, udut tu tangiang i ndang adong be ende, langsung nama tu Patik. Ndang binoto be, boha jala sadihari parmuba ni i tu sinuaeng on).

03. Marende Huria

Dison na marfungsi do ende i songon sambutan ni huria tu tangiang na di jolo (d). Hombar tusi, sipilliton ma dison ende na marhata tangiang na gumodang jumpang di Ende di Ari Minggu dohot Ende taringot tu Haporseaon. [Adong do na memahami sude ende na di Agenda i songon pangaradeon tu unsur na mangihut. (Ende on rupani, dirajumi songon pangaradeon tu na manjaha Patik). Jala hombar tusi ma ende na dipillit. Ndang sintong i. Di Agenda 1904 torang do, ganup ende na mangihut tu unsur na di jolona do i. (Pamanat ma skema na di ginjang i). Ephorus Pdt.Dr.Justin Sihombing mandok, na marfungsi do angka ende i manggonamhon unsur na di jolona. “Songon na mamantikhon labang,” ninna Ompui, “nang pe naung masuk sude, diantuk dope manang na piga hali nari asa haru gonam.”] Rata-rata ende on saayat, molo ayat na jempek dua.

C. Pendamaian

04. Patik

a) Patik

Di hurianta, dijaha do patik i di jolo ni panopotion/bagabaga hasesaan ni dosa. Sian i torang, na marfungsi do patik i paingothon taringot tu dosa, jala manognogu hita tu Kristus (usus elenchticus manang usus paedagogicus). [(Ndang sude huria mamereng songon i, adong do na mangarajumi i songon petunjuk hidup baru (usus normativus manang usus didacticus). Hombar tusi, dijaha do patik i di pudi ni bagabaga hasesaan ni dosa. Pamanat ma rupani Tata Kebaktian ni GPIB, GKI, dohot na asing].

Molo ‘digonti’ patik na tarsurat di Agenda i dohot sada manang lobi ayat ni Bibel, ingkon pilliton do ayat na marhata patik/berbahasa hukum. Unang digoar i singkat ni patik, alai patik, ai di bagasan kerangka tata kebaktian i na marfungsi do i songon patik. Molo lobi sian sada ayat dipillit, hombar tu interaksi timbal-balik na nidok di jolo i, unang ma dijaha i marrumang na masialusalusan. Debata do na manghatai disi, jolma manangihon. Molo dohot do huria i manjaha, ise be na manangihon?

Ndang jadi gantion patik i dohot na asing, isara Aturan Paraturan ni Huria manang Ruhut Parmahanion Paminsangon, ai ndang patik ni Debata i. Laos songon i, ndang sigontion patik i dohot Credo, hatorangan ni Sakramen manang Konfessi, ai ndang usus elenchiticus dohot usus paedagogicus fungsi utama ni angka i di huria.

b) Tangiang

Panjahaon ni patik i disambut huria i do i marhite tangiang songon na tarsurat di Agenda. Taringot tuson pe, molo ‘digonti’ patik i dohot ayat ni Bibel, unang gabe digonti hata ni tangiang i songon on : "... mangulahon na hombar tu hataMi", alai hot do dohonon "... mangulahon na hombar tu patikMi".

05. Marende Huria

Dison, marfungsi do ende i songon sambutan tu patik i. Ala ni i sipilliton ma dison ayat ni ende na marhahonaan tu patik manang tu ayat na dijaha di kebaktian i. Nuaeng on, rata-rata ende on dua ayat, jala di ayat paduahon jongjong huria i laho manopoti dosa. [Songon na nidok di jolo (ida 01) ndang sude dope huria mangulahon i].

06. Panopotion-Bagabaga

a) Manopoti Dosa

Dung disadarhon marhite patik i, sahat ma huria i tu panandaon dohot panopotion nang sihol ni roha di hasesaan ni dosa. Pilliton ma dison tangiang naung diparade di Agenda di Bagian Paduahon, sub bagian B. Di na mamillit i, parrohahonon do hata ni tangiang i laho pahombarhon tu parsagi ni tingki di taon parhuriaon manang tu warna ni kebaktian i.

b) Tingki na Hohom (Saat Teduh)

Unsur na imbaru dope on di agenda ni hurianta, jala ndang sude dope huria naung mangulahonsa. Na binoto, dipungka do unsur on di HKBP Menteng, gabe diadaptasi di torop huria, jala ndang adong pola oraora sian Pusat. Di deba huria angka naung mangulahon, diisi do i dohot musik na angonangon; di na asing, song leader/musik. Maksudna, laho mangauhon tangiang panopotion i dohot paradehon roha tu bagabaga hasesaan ni dosa na mangihut.

c) Bagabaga Hasesaan ni Dosa

Di angka na manopoti dosana sian nasa rohana rade do asi ni roha ni Debata na mengampuni. Hombar tusi, di bagasan hajongjonganna songon malim na mewakili Debata maradophon huria i dipatubegehon paragenda i do samansam ramalan imam, i ma bagabaga hasesaan ni dosa. Pilliton ma i sian angka ayat naung diparade di Agenda di Bagian Paduahon, sub bagian C. Taringot tusi pe, ingkon parrohahonon do dia na hombar tu taon parhuriaon.

d) Pujian/Gloria Besar

Bagabaga hasesaan ni dosa i disambut huria i marhite paragenda na jongjong di tingki i songon malim na mewakili jolma maradophon Debata, didok: "Hasangapon ma di Debata na di ginjang." Dung i, diuduti huria i ma i dohot "Amen". Ndang dohot pola paragenda mandok i. Na mandok Amen on, na imbaru dope di hurianta jala hatontuan sian Pusat do i. Marhite na mandok i, diparhatopot huria i do hinasintong ni bagabaga dohot hasesaan i. Ndang gaitgait i, alai na tutu situtu do.

07. Marende Huria

Ende on, udut ni sambutan pujian ni huria na di jolo i do (06.d) Hombar tusi, pilliton do dison ende na marhata pujian, las ni roha, manang olopolop ni huria manghalashon hasesaan ni dosana. Rata-rata ende on saayat, molo apala jempek dua.

D. Pemberitaan/Petunjuk Hidup Baru

08. Hata ni Debata turpuk ni ari Minggu

a) Hata ni Debata

Aha do sasintongna goar ni unsur on?

Epistel: Ndang binoto manang na boha jala sadihari partubu ni goar on. Tutu, hea do di hurianta holan sian Evangelium na opat i do dibuat turpuk jamita (jala mulak do i dung opat taon; rupani, dos do sude turpuk sijamitahonon di 1936 dohot 1940, di 1937 dohot 1941 dohot satorusna). Di angka tingki i, unsur on dibuat ma sian Epistel manang suratsurat tongosan. Alai molo pinamanat ndang songon i sian mulana, ai dibuat do i tong sian Padan na Robi, sian Evangelium na opat i, dohot sian Epistel. Di tingki on, nunga dohot muse sian Pangungkapon. Antong boasa goaron i Epistel?

Patujolo ni Jamita: Na jolo, di deba huria dijamitahon do unsur on di parmingguan, jala digoar do i jamita metmet. (Jamita, digoar jamita godang). Angka sintua do parjambar disi. Alai ndang songon i anggo di angka huria na balga, isara di Pearaja dohot di Sipoholon, di parmingguon paduahon na dipatupa di bodari ni ari Minggu i do i dijamitahon (Ida Dr.J Sihombing, Homiletik, al.15-17) Di na deba nari muse, di evangelisasi na dipatupa di gareja di sada ari holang di na saminggu i. Alasanna, ai i do na mangajarhon manang na songon dia huria i manghangoluhon Evangelium i. (Evangelium, indicatif; epistel, iperatif). Hombar tusi, di periode ni Ephorus Ds.GHM Siahaan, hea do laos ayatayat ni turpuk i do na ditontuhon gabe ayat ariari di na saminggu i. Molo i do, boasa goaron i Patujolo ni Jamita?

Hata ni Debata Turpuk ni Ari Minggu on: Dumenggan ma tapangke goar on, ai i do tarsurat di Agenda i. (Tung taparrohahon ma, ndang adong tarsurat di Agenda i hata Epistel. Ndang sintong i, sai songon na paotootoonta dirinta mandok epistel hape turpuk na sian Padan na Robi do na tajaha, manang sian Evanggelium, manang sian Pangungkapon ai taboto be do lapatan ni Epistel, surat tongosan).

Sahali nari, nunga niondolhon, na tarbagi dua bagian bolon do parmingguonta i, i ma Parsombaon (I) dohot Parjamitaon/Pemberitaan (II). Molo mamereng hita sian segi Parsombaon (I) sambing, manang na dijamitahon i manang na so dijamitahon, na harajuman do Hata ni Debata turpuk ni ari Minggu i songon Pemberitaan Firman, alai sian segi keutuhan ni na dua i (Parsombaon dohot Parjamitaon), gabe harajuman do i songon Petunjuk Hidup Baru di angka naung pinaimbaru ni Tuhan i marhite hasesaan ni angka dosana.

Hatiha on, dijaha do unsur on masialusalusan manang responsori antara paragenda dohot ruas. Hasomalan i dipungka do di angka huria, dung i di periode 1992-1998 dilegalisasi ma i sian Pusat. Alasanna, asa diboan be bibelna tu gareja. Alai sian hajongjongan ni unsur on di bagasan kerangka kebaktian i, jala hombar tu interaksi timbal-balik na nidohan ondeng, ndang sintong i. Debata do na manghatai disi, na manangihon do jolma. Ala ni i, holan paragenda do manjaha i.

b) Pernyataan Bahagia

Panjahaon ni unsur on ditutup dohot sada Pernyataan Bahagia na mandok: "Martua ma angka na umbege hata ni Debata jala na umpeopsa." (Di Agenda i tarsurat do ‘na tumangihon’ alai di Bibel ‘na umbege’ do). Sarupa tu bagabaga hasesan ni dosa, Pernyataan Bahagia on pe na harajuman do songon samansam ramalan imam na dihatahon paragenda i di bagasan hajongjonganna selaku malim na mewakili Debata maradophon huria i. Sai adong do paragenda na ringgas roha manambanambai hata partuaon i, didok rupani: “Martua ma … jala na umpeopsa dohot na mangulahonsa.” Tung na so ringkot do i, ai nang pe ditambatambai ndang hea i sun singkop.

09. Marende Huria

Ende on, sambutan ni huria do tu Hata ni Debata turpuk ni ari Minggu i. Ala ni i, pilliton ma disi ende na marhahonaan tu turpuk i. Di tingki on, rata-rata ende on dua ayat, jala di ayat paduahon jongjong huria i. (Taringot tusi, ida 01 dohot 05).

E. Panindangion

10. Manghatindanghon Haporseaon

Songon na nidok di jolo (4), hapataran dohot tindakan ni Debata na paluahon i, hata, patik, bagabaga, dohot pernyataan bahagiaNa, na mangigil reaksi manang alus do sian jolma na pungu i. Di liturginta i, dibakuhon do alus i di bagasan sada Panindangion Haporseaon.

Di dekade onompuluan, di sada rapot pandita dipasingkop do joujou ni paragenda tu na manghatindanghon haporseaon i songon on: “Tahatindanghon ma haporseaonta i, songon na hinatindanghon ni donganta sahaporseaon di sandok portibi on, rap ma hita mandok.” Na marpardomuan do i tu semangat ekumenis na lam tu timbona.

11. Tingting

Di Agenda 1904, simpul manghatindanghon haporseaon pintor marende nama, dung i marjamita. Tingting dohot na papungu pelean, dung salpu jamita pe. Ndang torang be di hita, boha jala sadihari parmunsat ni tingting dohot na papungu pelean tu jolo ni jamita songon na taulahon di tingki on.

Na marfungsi do tingting i songon jamita (barita) huria. Bagian ni panindangion ni huria i do i, ai disi dihatindanghon huria i do haporseaonna paboa, ala ni hapataran ni Debata dohot ala ni hataNa, tubu do huria i naung gabe haojahaannasida nuaeng. Boha do hajongjongan ni huria i, boha parngoluon parhobasonna, parungkilon dohot sitaononna, sieahan dohot sidungdungonna, dihatindanghon huria i ma i marhitehite tingting i.

Alai huhut, na marfungsi do tingting i songon pengutusan, na paborhathon huria i tu angka na patut patupaonna songon alusna tu na binege dohot na jinalona di kebaktian i. Nian, nunga dialusi nasida i marhite na manghatindanghon haporseaon. Alai ndang sae dope i; siudutanna dope i di kebaktian i sandiri lumobi di hangoluanna siapari. Manang na boha jala di dia huria i ingkon mangalehon alusna, diinformasihon ma i di tingting i. [Ingot, naeng marujung ma bagian parjolo ni parmingguon i (Parsombaon). Ala ni i, di ingananna do molo adong dison pengutusan].

Hombar tu fungsina na dua i, ndang siagohonon tingting sian parmingguon i. Nang pe naung dirongkom i jala disagihon tu parminggu, anggo bagian na tertentu, isara na tubu, na marbagas, na monding, dohot na asing, ingkon tong do jahahononhon.

Di tingki on, tubu do muse unsur na imbaru di bagian on di torop huria, i ma tangiang pangondianon. Di na deba, laos sijaha tingting i do manguluhon i, alai di na asing, na pinillit sian tongatonga ni horong na adong di huria i manang sian lunggu/wjik. Nang pe songon i, tong dope adong syafaat ni parjamita. Ninna roha, denggan ma dipasada i sude di tangiang pangondianon ni parjamita, ai gabe ‘panegai’ do i tu keutuhan ni unsur i (panindangion dohot pengutusan ro di pelaksanaanna/pengucapan syukur).

F. Pengucapan syukur

12. Pelean/Marende Huria

Di Agenda 1904 holan sahali do papungu pelean jala ingananna dung salpu tingting (ida 11). Boha jala sadihari i gabe dua (bahkan tolu ro di opat) hali papungu pelean ndang torang be.

Angkup ni na mangalusi nasa na binahen ni Debata marhite na manghatindanghon haporseaon, laos songon i manggohi na sinosohon ni pengutusan na marhite tingting, dison dilehon huria i ma pelean manang hamauliateonna. Marhite i, dipatuk do na ringkot tu panghobasion ni huria i, baik di bagasan laos songon i dohot tu ruarna. Ringkot ondolhonon di bagasan kerangka ni tata kebaktian i, sintuhu ni unsur on na papungu pelean do na dipatupa di tingki marende. (Jadi na papungu pelean huhut marende do, ndada sabalikna na marende huhut papungu pelean). Ala ni i, sipilliton ma dison ende na marhahonaan tu pelean. (Sayang, mansai otik do ende sisongon i di Buku Ende HKBP). Alai, ala na harajuman do tong bagian on songon peralihan tu bagian paduahon (Pemberitaan), bolas do pilliton ende na manggombarhon sihol ni roha tu hata ni Debata, manang joujou dohot sosososo tu na manangihon jamita.

Catatan

Koor. Unsur na penting do koor di parmingguanta, alai unang ma nian magodanghu. Laho mangaradoti hasadaon dohot hahohot ni warna ni kebaktian, sipasingothonon do tu angka punguan koor asa dipahombar be endena tu unsur-unsur dohot tu warna ni kebaktian i. Rupani, molo salpu patik do anggap ni sada punguan marende, ndang hombar be i molo diendehon Tangiang Ale Amanami. Ra, denggan do pingkirhonon asa unang menetap anggap ni sadasada punguan koor marende di parmingguon, alai ganup minggu ma diatur manang na sadihari anggapna hombar tu hata ni endena be. Di deba huria, molo adong do koor na mangihut tu sada unsur, ndang marende be disi huria. Ninna, laho menghemat tingki. Ndang denggan i, ai molo marende sadasada koor ndang sude huria i na marende. Tutu sude do boi manangihon dohot mangauhon i songon ende ni tondina, alai manang na boha pe dihalomohon Debata do huria i rap marende sude. Dr.J Sihombing mandok: “Rapna i do na arga.” Papungu sude koor marende marjojor di sada tingki, isara dung salpu tingting, i pe ndang denggan, ai ndang mandukung i tu unsur-unsur ni parmingguon i. Bahkan gabe adong kesan na ambaamba do koor i di agenda parmingguon i. Dung i, holan di bagian parjolo ni parmingguon i do patupaon koor. Ndang sipatupaon be koor dung salpu jamita.


II. PEMBERITAAN


G. Pewartaan/Pengajaran

13. Jamita

a) Salam

Di godangan tata kebaktian, penyampaian salam dipatupa do di bona ni kebaktian. Ndang pola bertentangan i tu na taulahon di hurianta, ai songon na nidok ondeng, na tarbagi dua do kebaktianta i. Jadi molo dison pe ingananna tong do i di pamungkaan. Di hurianta holan partohonan pandita do na pasahathon tabe, anggo na so partohonan pandita sae do martangiang sian roha.

Sai adong do pandita na so setia tu formula ni tabe i, dipaasingasing hatana i otikotik. Ia so i, dipungka jolo dohot tangiang sian roha na tar ganjang, dung i pe asa dipasahat tabe i. Ndang denggan i, ai na manegai konsentrasi ni ruas do i. Didok sada halak: “Sada na tumabo huhilala di parmingguan ni HKBP on do, na parjolo sahali binege sian pandita i i ma hata ni Debata na polin, ndang tangiang na ganjang, ai anggo i do na boi terkontaminasi do i binahen ni hagiot dohot pingkiran ni hajolmaonna.”

b) Jamita

Di na manjaha turpuk, sai adong do tong pandita na padohothon ruas marhite panjahaon na masialusalusan. Sahali nari, hombar tu prinsip interaksi timbal-balik ndang sintong i, ai Debata do na manghatai disi, na manangihon do huria.

Songon sada sian huria protestan hita, tahaporseai do na unsur on do pamusatan ni peribadahanta. Na marfungsi do jamita i songon pewartaan dohot pengajaran. Ndang tarsirang na dua i; di bagasan pewartaan ingkon adong do pangajaran, jala di bagasan pangajaran, ingkon adong pewartaan.

c) Tangiang

Di hurianta sai ditutup do jamita marhite tangiang pangondianon ni parjamita. Mangihuthon agenda i nian, andorang so Tangiang "Ale Amanami" do inganan ni i. Alai ala ndang sai dijaha be tangiang na di agenda i disi, asing ni di angka ari pesta, di bagian on nama kesempatan ni parjamita pasahathon tangiang pangondianon. Ala ni i, unang ma holan na mardomu tu jamita i ditangiangkon parjamita i disi, dohot ma na mardomu tu tingting masa, na marsahit, na marlas ni roha, dohot na asing (Ida 11).

d) Saat Teduh

Di deba huria, salpu jamita adong do saat teduh, na diiringi musik na angonangon. Ndang na imbaru i, masa do i sian na jolo. Na so mangulahon i do na so umboto jala na so marningot be disi.

H. Pengucapan Syukur

14. Pelean/Marende Huria

Duansa i, na papungu pelean dohot na marende, sambutan ni huria i do i tu jamita i. Sipilliton ma dison ende na hombar tu jamita i, manang na taringot tu na pasahathon pelean. (Ida huhut hatorangan 12)

15. Tangiang-Ende Pelean

Di dekade onompulan pe partubu ni unsur on di liturgi ni hurianta. Partubuna, marhite hatontuan sian Pusat. Disi, dihatindanghon huria i do na sian Debata do saluhutna ro, jala sipaulahon do i tu Ibana marhite pelean. Di mulana, adong do manang piga ayat ni ende na ditontuhon tusi na boi dipillit tu sadasada tingki. Alai lam leleng gabe holan No.204:2 nama na dipangke di sandok huria manang sadihari pe.

I. Panutup

16. Tangiang-Pasupasu

Di bagian on, sai adong do na manambahon unsur ajakan na mandok: “Tapaujung ma nuaeng parmingguonta, martangiang ma hita.” Ndang adong tarsurat na songon i di agenda i, ala ni i ndang pola sidohonon i.

a) Tangiang/syafaat

Tangiang pangondianon na marhahonaan tu angka pesta na tarsurat di Agenda i denggan ma i dijaha di tingkina be, ai syafaat na khusus do i. (Ida hatorangan 13.c)

b) Tangiang Ale Amanami

Di Agenda 1904, rap mandok do na sahuria i di tangiang Ale Amanami i sian bonana sahat tu ujungna. Ndang binoto be boha jala sadihari partubuna gabe holan paragenda manjahahon i.

c) Pujian/Doxologi

Di hurianta, diendehon do bagian doxologi ni tangiang Ale Amanami i. Di Agenda 1904 ndang songon i. Ndang binoto manang boha jala sadihari gabe diendehon huria i non i. Ala doxologi do i, hatop do pangendehonna, unang diendatendat.

d) Pasupasu

Dison pe, adong do na manambahon formula pengutusan na mandok: “Mulak ma hamu di bagasan dame, jalo hamu ma pasupasu ni Debata Amanta i!” Na diompaphon do i ala adong pandohan na songon i di terjemahan Indonesia, na so hea dope dihatai jala ditotophon.

Taringot tu hata ni pasupasu, di mulana bebas do pandita mamangke pasupasu ni si Aron na tarsurat di 4 Mus.6:24-26 manang formula ni si Paulus di 2 Kor.13:13. Nuaeng, ingkon pasupasu ni si Aron i nama. Manghatahon i, sahat tu dekade 60-an, molo pandita dipangke hata ‘hamu’, na so pandita, ‘hita’. Alai marhite rapot pandita dipatontu ma asa dihatahon i songon na tarsurat di Agenda i, molo pandita ‘ho’, na so pandita, ‘hita’. Dung sidung dihatahon pasupasu i, ndang pola dohonon ni paragenda i be ‘Amen’, langsung nama huria i mangalusi marhite na mangendehon ‘Amen, Amen, Amen.’

e) Amen-Amen-Amen

Na mangendehon Amen pe, ndang binoto be boha jala sadihari partubuna. Di Agenda 1904, ndang adong i. Amen, mandok tutu, sintong. Marhite na mangendohon i ditohoi huria i do angka na jinalo dohot na binegena di kebaktian i, jala sitorushononna ma i di hangoluanna ariari.
jkt.05.09.2009/mvs

Read More..