9.17.2013

Liturgi MInggu A

Bagian Porjolo
I.                  Porturena di porjamitaan, jumpa ari Minggu

A.                Di angka huria naung leleng

1.      Morende
2.      Pasupasu: (dohonon ni pandita dung ro tu jolo ni langgatan i): Morhitehite Goar ni Debata Amanta dohot Goar ni Anakna Tuhan Jesus Kristus dohot Goar ni Tondi Porbadia, na tumompa langit dohot tano on: dipasaorhon ma damena tu tondimuna.
3.      Dijaha sada ayat na tongon tu ganup Minggu manang tu ari pesta (buaton sian na tarsurat di bagian paduahon A angka ayatayat di buku on).
4.      Mortangiang: Dijaha sada tangiang na tongon tu ganup Minggu manang pesta (buaton sian na tarsurat di bagian D ni buku on).
5.      Pandita mandok: Didongani Debata ma hamu.
Huria mandok: Amen
6.      Tangihon hamu ma patik ni Debata: (Manang sinungkun angka patik tu natorop i).
I.                    Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta. Ndang jadi morangkup Ahu bahenonmu Debatam.
II.                  Ndang jadi ganaonmu jala ndang jadi sumanonmu manang aha na di banua ginjang dohot na di banua tonga on ro di na di bagasan aek na, di toru ni tano, ianggo tung gabe sisombaon manang sioloan.
III.                Ndang jadi dohonon Goar ni Debata, ianggo so ture dalanna: ai hona uhumna do sogot angka na morsineang di goarna.
IV.                Ingot hamu ma pabadiahon ari Minggu i. Di na onom ari ma ula hamu nasa siulaonmu; alai anggo ari papituhon i, ari poradianan ni Jahowa Debatam do i. Ndang jadi ho mangula anggo di na sadari i, manang anakmu pe manang borum, manang naposom lahilahi manang naposom boruboru, ro di pinahanmu, ro di isi ni huta ni halak pe na mangebati hutam. Ai di na onom ari do ditompa Debata, langit dohot tano dohot laut dohot nasa isina; dung i moradian do Ibana di ari papituhon i. Dibahen i do umbahen dipasupasu Debata Jahowa ari poradiananna i jala diporbadiai.
V.                  Ingkon pasangaponmu do natorasmu, asa mortua ho jala leleng mangolu di tano na nilehon ni Jahowa Debatam di ho.
VI.                Unang ho mamunu!
VII.              Unang ho mangalangkup!
VIII.            Unang ho manangko!
IX.                Unang ho olo manindangi hata na so tutu moralohon dongan jolma!
X.                  Ndang jadi haliangan ni roham bagas ni donganmu, ndang jadi haliangan ni roham jolma ni donganmu, manang naposona baoa, manang naposona boruboru, manang lombuna, manang hodana, manang dia pe ugasan ni donganmu.
Beha pandok ni Debata taringot tu patik na sampulu i?
On do: Ahu do Jahowa Debatam! Ninna Debatanta, porgogo na so hatudosan jala porrimas, sai luluhononhu do dosa ni amaama tu pinomparna, ro di sundut patoluhon, ro di sundut paopathon, pinompar ni angka na sogo roha di Ahu; alai asi do rohangku, di angka na morriburibu, angka na morholong ni roha di Ahu na so pangalaosi di patikki.   
7.      Huria Mandok di ujung: Ale Tuhan Debata! Sai porgogoi ma hami mangulahon na hombar tu patikmi. Amen!
8.      Morende huria: O Jesus Panondang No.24 manang No.21 ayat 3: Paian sinondangmu ale Panondangi i. Ambati ma na lilu di hasiangan i.
Manang ayat ni Ende na asing na pinillit, jadi do.
9.      Panopotion di dosa: Tatopoti ma dosanta! (Dijaha tangiang on, manang sada na asing taringot tu panopotion na tarsurat di bagian paduahon B.
Ale Amanami na di banua ginjang, porasi roha mida halak na dangol. Na ro do hami pordosa tu jolom, manopoti dosanami na godang i, angka na sian rohanami na roa i dohot sian panghataionnami na so ture dohot sian pangoloionnami di hisaphisap ni dagingnami na sai laon. Tarsolsol bagi do hami nuaeng, ala na sai jotjot hubahen hami sogo ni roham. Tama situtu do hona uhum hami ala ni i. Tung lambas ni roham sambing do umbahen so mago hami. On pe, sai asi ma roham di hami, sai unang baloshon tu hami na hombar tu dosanami, sai sesa ma dosanami sudena, ala naung use mudar ni Anak haholongon ni roham di dolok Golgatha. Angkup ni i: sai dongani ma hami, ingani ma rohanami morhitehite Tondimi, asa lam ture roha dohot parangenami tu joloan on, asa unang be hualo hami roham na denggan jala na badia i, asa sonang hami saleleng di tano on, sonang dohot sogot di lambungmi, dung ro panjoum di hami. Amen!
10.  Pandita mandok: Bege hamu ma bagabaga ni Debata, taringot  tu hasesaan ni dosa: Molo itatopoti angka dosanta, haposan do Ibana jala bonar, manesa dosanta jala paiashon hita sian saluhut hageduhon i.
Manang hata bagabaga na asing na tarsurat di bagian paduahon C.
11.  Huria morende: Amen, Amen, Amen, na tutu do i. Sai marhasonangan na porsea i. Sesa do dosana, salelengna i. Lehonon ni Jesus haposanta i.
12.  Pandita mandok: Tabege ma hata ni Debata turpuk ni ari minggu on: (Jahaon sian Evanggelium manang Epistel manang sian padan na robi, na so sipajojoron di na sadari i di porjamitaon).
13.  Pandita mandok: Mortua do angka na tumangihon hata ni Debata jala na umpeopsa. Amen!
14.  Huria Morende: Hatami ale Tuhanku, arta na umarga i etc.
15.  Pandita mandok: Tahatindangkon ma haporseaonta i. (rap mandok Pandita dohot huria):
Ahu porsea di Debata Jahowa, i do Ama Porgogo na so hatudosan, na tumompa langit dohot tano.
Ahu porsea di Jesus Kristus, Anak ni Debata Jahowa na sasada i: i ma na tinubuhon ni si Maria na gabegabean sian Tondi Porbadia, andorang so habubuhan; i do Tuhanta na tumaon na  bernit di panguhumon ni si Latus; na mate tarpajal do Ibana di hau pinorsilang, na tuat tu banua toru dung ditanom, na mulak mangolu di ari patoluhon, na manaek tu surgo laho hundul tu siamun ni Debata Jahowa Amana i, Porgogo na so hatudosan i, disi ma Ibana paima mulak sogot tu tano on manguhumi halak na mangolu dohot na mate.
Ahu porsea di Tondi Porbadia, jala adong sada huria na badia, huria hatopan ni halak Kristen angka na badia, dohot di hasesaan ni dosa, dohot di hata i na mandok: Mulak mangolu sogot daging ni halak naung mate, dohot di hangoluan na so ra suda.
16.  Huria morende: Na mortungkot sere au, etc No.168 manang: Ojahan on do ingananku, etc No:155,6 manang: Pos ma ho rohangku di Debata, etc No.166 manang Jahowa do haposanki, na mangapoi rohangku, etc No.148 manang Laos hutiop Jesuski, etc No.172:4
17.  Pandita ro tu porjamitaan, dohononna ma: Dame ni Debata na sumurung sian saluhut roha, i ma mangaramoti angka ateatemuna dohot rohamuna, morhitehite Kristus Jesus. Amen.
18.  Morjamita. Dung sun morjamita, mortangiang ma (tangiang sian roha).
19.  Tingting. Tiningtingkon angka sitingtingkononhon di huria.
20.  Huria morende. (Andorang morende mordalan durungdurung)
21.  Pandita ro tu jolo ni langgatan, mortangiang: Dijaha ma sada tangiang na tongon tu minggu manang pesta (ida di bagian paduahon E di buku on). Udutna, luhut huria i mandok: Ale Amanami na di banua ginjang. Sai pinorbadia ma goarmu! Sai ro ma harajaonmu! Sai saut ma lomo ni roham di banua tonga on, songon na di banua ginjang. Lehon ma tu hami sadari on hangoluan siapari! Sesa ma dosanami songon panesanami di dosa ni dongan na mordosa tu hami! Unang hami togihon tu pangunjunan! Palua ma hami sian pangago! Ai Ho do nampuna harajaon dohot hagogoon, ro di hasangapon salelenglelengna. Amen.
22.  Pasupasu: Dipasupasu jala diramoti Tuhan Debata ma ho! Disondanghon Tuhan Debata ma Bohina tu ho, jala asi ma rohana mida ho!  Didompakhon Tuhan Debata ma Bohina tu ho, jala dipasaorhon ma damena tu tondim! Amen! Manang: Didongani asi ni roha ni Tuhanta Jesus Kristus dohot holong ni roha ni Debata Ama dohot porsaoron ni Tondi Porbadia ma hamu! Amen!
Laho haruar: morende angka anak dohot boru sikola, sada ende na pinillit hian.      

Read More..

9.01.2013

15 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 15 TRINITATIS, 8 SEPTEMBER 2013
Mat.7:15-23

            Patujolo

Sabagian sian Jamita Dolok do turpuk on. Mangihuthon parsagina, tarrajum tu panimpuli ni jamita i nama i. Diondolhon do disi, na so sae jamita i holan begeon, alai ingkon na ulahonon do. Asi ni roha ni Debata naung manjangkon jolma gabe warga ni harajaonNa, ndang boi so manubuhon dohot marparbuehon haimbaruon ni ngolu isara haburjuon, hasatiaon, haunduhon, pangoloion dohot angka na asing na suman tusi. Alai marasing sian na pinodahon ni angka rabbi (halak Jahudi umumna), diulahon pe i ndang be songon usaho laho mangomo haluaon, alai parbue ni haporseaon manang tanda (status simbol) ni angka anak harajaon ni Debata nama. Di bagasan tondi pangoloion i, ingkon barani do na porsea i paholang dirina sian panurirang pargapgap dohot sian podana, sian haporseaon di bibir dohot sian pangulaon na so sian haporseaon.

            Hatorangan

“Jaga hamu ma angka panurirang pargapgap,” ninna Jesus di pamungkaan ni turpuk on. Laho mangantusi i, ture do pamanaton taringot tu panurirang dohot hapanurirangon di Padan Narobi. Ndang apala dos i nian tu na di Padan Naimbaru, alai huhut nda tung mansai asing. Panurirang i ma halak na pinillit, na jinou jala na sinuru ni Debata laho patubegehon hata dohot lomo ni rohaNa tu angka halak na satingki dohot ibana. Somalna, dipahehe Debata do i di ombas na kritis, isara di hamamasa ni sitaonon, di halumlamon ni paho, di hasesega parsaoran antrar manusia, baik local, nasional dohot internasional, di harararat ni haporseaon na lipe manang pardebataon na leban, dohot angka na asing. Hombar tusi, angka jamita ni panurirang ndang haantusan i di ruar ni konteks sejarahna be. Mansai arga do lembaga hapanurirangon i di Israel. Ala ni argana, gabe tejek do i tu pemalsuan. Sian tingki tu tingki, sai tubu do na ginoaran panurirang pargapgap. Ndang apala mura mananda panurirang na samansam on, ai ‘sarupa’ tu panurirang na sintong, marjamita do nasida ‘atas goar’ ni Debata Jahowa. Nang pe songon i, anggo angka na risik nda tung laos so bolas mananda nasida. Tartanda do nasida, parjolo sahali sian kegiatanna. Panurirang na sintong tontu do ulaonna, i ma na manghatahon hata na jinalona sian Debata. Molo ro hata ni Debata, marjamita nasida; molo so ro, hohom. Jadi marujuuju do nasida mangula. Anggo pargapgap i, torus manorus do i mangula. So adong na mangonjar, maringkati; so ise marsuru, manurirangi. Paduahon, tartanda do pargapgap i sian jamitana. Panurirang na sintong, dihatahon do na jinalona. Manang aha dijalo, i do dihatahon nasida. Manang na apoapo i manang na apulapul, bagabaga haluaon manang lumbalumba uhum, ba i do dijamitahon; ndang diambai manang diorui. Manang na boha pe reaksi ni halak tusi, ndang pola diparsoalhon. Alai anggo pargapgap i, dirisihi do jolo keinginan umum, dung i dikarang ma ‘panurirangon’ na hombar tusi. Laho mangalehon pretensi na lebih kuat, didok ma, “Nunga marnipi ahu sian Jahowa.” Hape tubutubu ni rohana do i. Saleleng dapotsa parlabaan, tung so dung do i mengkritik. Tu angka parjahat pe disuriranghon do hadameon. Ala ni i, lomo do roha ni halak mida nasida. Ndang hea i mangadopi reaksi na so tabo. Sabalikna tahe, dapotan upa. Di Padan Naimbaru pe, adong do panurirang. Songon na nidok di jolo i, ndang apala dos i nian tu na di Padan Narobi, alai huhut nda tung mansai dao. Di angka surat ni si Paulus jotjot do i martaringot. Sian 1 Korintus torang, nunga gabe sada tohonan na hot panurirang i di bagasan institusi huria i (pat.1 Kor.12:28; Ep.4:11) Ulaon hasuhutonna i ma na mangapoi, mangapuli, pauliulihon huria (1 Kor.14:3-4) dohot na marjamita (Jak.5:10) Dungkon ni apostel, panurirang nama na gumodang manghasuhuthon panghobasion parjamitaon di angka huria marsadasada. Angka apostel antong, na bergerak mobil do i, alai panurirang relatif hot do di sadasada inganan. Didok si Paulus, sian angka ulaon partondion siringkotan, na manurirangi do na rumingkot (1 Kor.14:1) Di parpunguan ni huria, porsi ni panurirang  dohot  panurirangon do na umbalga (pat.1 Kor.14:29) Angkup ni na marjamita, sipata, adong do sian angka panurirang i na manjalo panurirangon taringot tu na naeng masa (Ul.11:28; 21:10-11) Songon na di Padan Narobi, di Padan Naimbaru pe sai adong do panurirang pargapgap (pat.1 Joh.4:1) Di Pgk.2:20 rupani, martaringot do sahalak panurirang parompuan na margoar si Isebel na mangaliluhon ruas ni huria Tiatira. Dison, dipasahat Tuhanta Jesus do sipaingotNa taringot tusi, didok do, “Jaga hamu ma angka panurirang pargapgap!” (pat.Mat.24:11, 24) Sarupa tu na di Padan Narobi i, ndang na muramura mananda angka pargapgap i, ai na ro do nasida marrupahon birubiru. Manamaknamak nasida tu huria i, dipaulaula jala dipasumansuman songon na porsea, alai anggo rohana di bagasan, tung babiat panoro do. Na naeng mangago do nasida, na martahi paserakhon. Apala disi ma maolna mananda nasida, ai jolma jotjotan do i mamereng na tarida, alai anggo rohana di bagasan tung ise ma na tuk mandodoisa? Nang pe songon i, nda tung laos so boi nasida tandaon. Taringot tusi, dilehon turpuk on do dua indikator. Na parjolo, haroroanna. “Na ro do nasida,” ninna. Na boi ro do nian angka pargapgap i sian bagasan manang sian balian ni huria i. Na deba rupani, naung ruas manang parhalado ni huria i hian do, na deba ndang. Alai manang na sian bagasan i manang sian ruar, dalam konteks hapanurirangon pargapgapon i, na ro sian ruar ni huria i do nasida, ai angka isi ni rohana, pingkiran, ide-ide, cita-cita, poda dohot pangajaranna ndang na sian bagasan, na sian ruar do, na dipamasuk manang dipaksahon tu huria i. Ala ni i do antong umbahen na targoar nasida pargapgap, ai aut na sian bagasan podanasida i, nda tung goaron nasida songon i. Na paduahon, ulaonna. Isi ni rohana na songon babiat panoro i, di sada tingki ingkon puas jala patar do i di bagasan dohot marhite ulaonna. Taringot tusi didok Jesus do, “Sian parbuena do tandaonmuna nasida. Tung dapot ma putikhononhon parbue ni hau anggur sian bulu duri, manang antajau sian rimbang? Ai marparbuehon na denggan do nasa hau na denggan; alai matua roa do parbue ni hau na so hasea. Ai anggo hau na denggan ndang tarparbuehonsa na roa, jala hau na roa ndada tarparbuehonsa na denggan. Nasa hau na so marparbuehon na denggan, sitabaon do, gabe bolong nama tu api. Asa sian angka parbuena do tandaonmuna nasida.” Ndang tarbahen agia ise marsandiwara torus manorus taringot tu ngoluna, di sadasada tingki, ndang boi so ingkon patar hadirionna. Debata pe antong, ndang tagamon hohom taringot tu angka pargapgap i, papataronNa do nasida; papataronNa marhitehite ulaon dohot parbue ni ulaonnasida. Nasa poda manang pangjaran na marparbuehon na roa, isara hagaoron, parbadabadaon, pargutugutuon dohot angka na asing na suman tusi, ndang tagamon tubu i sian Tondi Porbadia na manogihon angka panurirang na sintong i.

Di ay.21 dipasingothon Tuhan Jesus do taringot tu mara ni parhaporseaon di bibir, didok, “Ndada saluhut halak, na mandok Ahu Tuhanna bongot sogot tu harajaon banua ginjang i, holan angka na mangulahon lomo ni roha ni Damang na di banua ginjang i do.” Diboto Jesus do, di angka tingki na naeng ro lam tu toropna do halak na manjangkon Ibana, na manghaporseai jala manghatindanghon na Ibana do Kristus, Tuhan jala Sipalua, Anak ni Debata. Alai di tonga ni angka i, adong do na holan di bibir manang di hata do manghaporseai dohot manghatindanghon, anggo roha dohot ngoluna mansai dao do sian i. Denggan situtu do rumusan ni haporseaon dohot panindangionna, teologis-biblis, alai ndang adong hataridaan ni i di praktek ni ngoluna ariari. Ndang adong guna ni i, ai ndang laho bongot na songon i tu Harajaon Banuaginjang i. Di bagasan Jesus Kristus, nunga dipasonggop Debata harajaonNa i di portibi on. Sian asi ni rohaNa, dijangkon do jolma tu harajaonNa i. Gabe bangsoNa nasida, na nirajaan jala pinarsaorhonNa di bagasan holong ni rohaNa. SiudutanNa dope i di ari sogot, di tingki na so mansohot be salelenglelengna. Angka naung dijangkon tu harajaon i di portibi on, na porsea jala na manghangoluhon haporseaonna i di bagasan panindangion dohot di praktek ni ngoluna ariari, angka i do sijangkononNa sogot jala sipabongotonNa tu harajaonNa i di hapataranna na sasingkopna jala na salelenglelengna. Sabalikna do anggo di angka na holan di hata porsea di Kristus, angka na so mangulahon lomo ni roha ni Debata nampuna harajaon i, sipabalion do i tu na bernit salelenglelengna.

Di ay.22-23, dipasingothon do muse mara di bagasan pangulaon manang aktifisme na so sian haporseaon, didok, “Ai torop do sogot di ari parpudi na mandok tu Ahu, ‘Ale Tuhan! Ale Tuhan! Nda manurirangi hami na hinan mangasahon GoarMu? Nda hupabali hami najolo angka sibolis mangasahon GoarMu? Nda lan angka ulaon na balga huula hami mangasahon GoarMu?’ Dung i dohononHu ma tu nasida, ‘Ndang dung Hutanda hamu; laho ma hamu sian lambungHon, hamu angka na mambahen na so jadi.’” Di Harajaon Banuaginjang i, ungkap do kemungkinan di ganup jolma gabe aktifis. Na sada on rupani gabe panurirang manang parjamita, na sada an sipabali sibolis, jala na sada nari muse sipatupa tanda angka na balga, dohot angka na asing. Alai na boi masa do diulahon halak i so sian haporseaonna. Ndang na mangalului sangap ni Debata ibana rupani, na mangalului sangapna sandiri do; mangeahi parlabaan manang hamoraon. Ala ni i ndang sian roha manang sian tondi pangoloion i diulahon, sian giot ni rohana di panggohion ni kebutuhanna do. Halongangan, dipaloas Debata do na songon i mangula mangasahon GoarNa. Bahkan sangat mengagumkan tahe, ditumpahi do na niulana i, ai gabe adong do na porsea di jamitana, adong na malum manang na muba ala ni tanda na pinatupana jala sahat tu haluaon. Nang pe songon i, ndang taruli anggo nasida. Sogot di ari parpudi, di na ro Kristus di bagasan hasangapon laho manguhumi saluhut, dohononNa do tu nasida, “Ndang Hutanda hamu.” Na nidokNa disi, “Ndang adong pardomuanHu tu hamu.” Haporseaon na pinangulahon do na padomu jolma tu Kristus, alai pangulaon na so sian haporseaon, ndang adong lapatanna di Ibana. Digoar  ‘na so jadi’ do i tahe, na so patut bahenon alias dosa manang pangalaosion.

            Rancangan Homiletis

Sabagian sian Jamita Dolok do turpuk on. Di Jamita Dolok i, diproklamasihon Tuhanta Jesus do hasosonggop ni Harajaon ni Debata. Harajaon ni Debata manang na somal tong digoar Harajaon Banuaginjang, i ma panghuasoion ni Debata di jolma di bagasan rumang ni parsaoran holong na mansai rosu, na suman tu holong ni roha ni ama tu angka anakna. Di bagasan Jesus Kristus do i songgop, jala sian asi ni rohaNa, dijangkon do jolma gabe angka wargana. Ndang asi ni roha na mura i, alai na arga do, na mangigil tanggungjawab do sian ganup halak naung dijangkon tu harajaon i. Hombar tusi, laos di Jamita Dolok i dipodahon Jesus do ruhutruhut sihangoluhonon dohot ragam ni pangalaho sijagaon jala sipasidingon ni angka naung gabe parripe ni Harajaon Banuaginjang i. Nasa na radot di na dua i, angka i do sijangkononNa jala sipabongotonNa sogot tu bagasan harajaonNa i di hapataranna na sasingkopsingkopna jala na saleleng ni lelengna. Songon halak angka naung jinangkon gabe warga ni Harajaon Banuaginjang i di tano on, marojahan tu turpuk ari on, naeng pamanatonta do tolu pangalaho sijagahonon jala sipasidingonta.

Na parjolo, panurirang pargapgap. Panurirang pargapgap, i ma angka panamaknamak; na pasumansuman manang paulaula diri songon birubiru, alai anggo rohana di bagasan tung babiat panoro do. Na boi ro do angka i sian bagasan dohot sian duru ni huria i. Tardaftar songon ruas ni huria, boi gabe parhalado; sauduran dohot angka ruas, saparmingguan, sapartangiangan, sapanganan jala sapanginuman di parpadanan na badia, alai asing do rohana, ai asing do anggo tondina. Tondi ni portibi do na manogihonsa, isara tondi huaso, tondi hepeng, tondi haormuson, tondi haronsamon, dohot na asing. Ala asing do tondina, asing do dohot tahina. Angka hajahaton do dipingkiri jala na paserakhon do ia sangkapna. Maradophon i dipasingothon Tuhanta Jesus Kristus do tu hita, didok, “Jaga hamu ma angka panurirang pargapgap!” Manjaga, parjolo mandok mananda. Ingkon tandaon do angka tondi i dohot na martondihonsa. Mardomu tusi, didok si Johannes do, “Unang ma ganup tondi haporseai hamu; unjuni hamu ma, manang na sian Debata angka tondi; ai nunga borhat torop panurirang pargapgap tu portibi on.” (1 Joh.4:1) Ndang na mura i, ai mansai malo do i manamaknamak. Ndang na balgabalga, alai angka batu na metmet do dipanserakhon, ai di batu na metmet do halak jotjot tartuktuk. Suang le songon i, isara ni na marporang, ndang mariam dipantembakhon, sinapang angin do; leas hian idaon, alai membahayakan. Ala ni i, ingkon di bagasan sandok hamanaton do hita mangunjuni angka tondi i. Sai adong do partanda na boi patuduhon i, ai ndang tarbahen angka halak na martondihon tondi sisongon i marsandiwara torus manorus taringot tu ngoluna, alai di sadasada tingki ingkon gabe patar do hadirionna. Taringot tusi didok Apostel Paulus do rupani, “Ndang tarbahen halak, na manghatai marhitehite Tondi ni Debata, mamurai Jesus.” (1 Kor.12:3) Molo adong na hum mamurai Jesus, na manghatahon na roa manang mamodahon na lipe taringot tu Ibana, tanda na tangkas do i paboa na so Tondi ni Debata manogihon ibana. Angkup ni i, sipangidoonta do ganup ari asa dibasabasahon Debata tu hita tondi habisuhon laho mananda angka tondi i. Dung tinanda, jagahonon. Sijagahonon do hadirionna. Manang na sian bagasan i manang na sian ruar, ingkon jagahononhon do jala ingkon pasidingon, ndang jadi pasombusombuon lumobi oloan. Pasidinghon, boi do i marlapatan pasingothon manang manadinghon; mangalo manang pabalihon. Sijagahonon jala sipasidingon do nang podana, faham, ide-ide, semangat dohot cita-citana asa unang gabe urat na paet i di huria i.

Na paduahon, haporseaon di bibir. Parhaporseaon di bibir, i ma angka na holan di hata do manghaporseai jala manghatindanghon Jesus do Kristus, Tuhan, Sipalua, Anak ni Debata, alai anggo roha dohot ngoluna dao do sian i. Dung lam monang Barita Nauli na taringot tu Harajaon Banuaginjang i, boi do masa songon nidok ni umpasa Batak, “Eme na masak digagat ursa; i na masa, ba i niula.” Gabe songon mode nama na gabe Kristen i, molo so Kristen gabe hira na hatadingan. Masa ma pengkristenan massal, marsasahuta manang marsasaluat marsatahi masuk Kristen. Na deba gabe Kristen holan ala ni rajana. Hombar tu prinsip siapa punya kuasa, dia punya agama, ala naung Kristen rajana, ingkon Kristen ma sandok nirajaanna. Ndang sai dipaihut tusi pangajarion na tangkas, sae do holan Hata Haporseaon i, Patik Nasampulu i, Tangiang Ale Amanami, dohot deba nari parsiajaran angka na standar. Di angka pangalaho na songon i, mansai tejek do masa songon na pinaingothon ni Tuhanta di jamita on, holan di bibir manang di hata do jolma i porsea jala manghatindanghon, alai ndang adong hataridaanna anggo di praktek ni ngoluna ariari. Ndang parjambar angka halak sisongon i di Harajaon ni Debata di hapataranna sogot na sasingkopsingkopna jala na salelenglelengna. Ala ni i, sijagahonon jala sipasidingonta do asa unang songon i hita, alai ingkon hangoluhononta do haporseaon na tahatindanghon i marhitehite na mangulahon ruhutruhut ni Harajaon ni Debata na pinodahon ni Jesus di Jamita Dolok i.

Na patoluhon, aktifisme na so sian haporseaon. Molo di na tinaringotan di jolo ondeng dipasingothon taringot tu haporseaon na so ada pangulaon, anggo di na mangihut on, sabalikna do, dipasingothon do taringot tu pangulaon na so sian haporseaon. Di Harajaon ni Debata naung songgop i ungkap do kemungkinan di ganup jolma gabe aktifis. Adong na gabe pandita, gabe guru huria, sintua, bibelvrouw, diakones, manang evangelis; adong na gabe aktifis di bidang pendidikan manang pelatihan, na asing di bidang hahipason manang pangubation, na asing muse di bidang kemasyarakatan manang politik; na asing pajongjong angka badan pelayanan kristen, isara parsikolaan, panti asuhan, rumah sakit, organisasi kemasyarakatan manang profesi, partai politik dohot angka na asing dope na so hagoaran dibahen deakna. Alai sudena i diulahon di ruar ni haporseaon. Na sada on rupani marjamita laho mangalului parlabaan dohot hasangapon, na sada an gabe aktifis laho mangalului hamoraon, na sada nari muse naeng mangahut huaso; lembaga na sada on mamangke goar Kristen alai godangan berorientasi bisnis jala na sada an holan laho mangahut pengaruh dohot huaso di bidang politik, dohot angka na asing. Na boi marhasil do angka i nian. Boi do torop halak dijamitai, gabe porsea jala malua; boi torop na diajari, gabe angka halak na pistar jala na terlatih; boi torop na gabe maju, na gabe partogi di tongatonga ni masyarakat dohot bangso. Alai di adopan ni Jesus Kristus Raja i, ndang adong lapatan ni i. Sijamothononta do asa unang madabu hita tu pangalaho na songon i. Taringot tusi didok Apostel Paulus, “Hupukpuhi do daginghu jala hupatunduk, asa unang halak na asing hujamitai, hape ahu gabe bolong.” (1 Kor.9:27) Sauliuli ni ulaon dohot sabalgabalga ni parbue dohot panghorhonna, dirajumi na so jadi do i molo diulahon na mangulahon i di ruar ni haporseaon manang pardomuanna tu Kristus i; pangalaosion do i, dosa na marhillonghillong.

Jkt.01.09.2013/mvs






Read More..

8.18.2013

13 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 13 TRINITATIS, 25 AGUSTUS 2013
Jes.58:9b-14

Turpuk (Revisi)

9b  “Molo dipaholang ho auga sian tongatongam,
tudutudu ni jarijari dohot panghuling hajahaton;
10  jala dipajonok ho roham tu na male,
jala dipasabam ho halak na tarsosak;
     jadi binsar ma hatiuronmu di bagasan haholomon,
jala hagolaponmu songon hos ni ari.
11  Jadi togutoguon ni Jahowa ma ho tongtong, 
jala pasabamonNa roham di inganan na rahar, jala papironNa
holiholim,
     gabe tudoshon sada porlak na siniram do ho,
jala songon mata mual, na so dung marsik.
12  Jadi paulion ni na sian ho ma angka pasipasi na robi,
patindangonmu ma angka ojahan marsundutsundut,
     jala targoar ma ho: Sipauli riga,
sipauli angka dalan tu parmianan.
13  Molo dipahusor ho patmu sian ari Sabbat,
sian na mangulahon lomo ni roham di ari habadiaonHu;
     jala digoar ho Sabbat i, ‘Hasoloan,’
na pinarbadiaan ni Jahowa, ‘Hamuliaon;’
     jala dipasangap ho Ibana, ndang mangulahon angka dalanmu,
ndang mangalului hasonangan ni roham manang manghatahon
angka hatam;
14  jadi palasonmu ma roham di bagasan Jahowa,
jala bahenonHu ho marsihundul di atas ni angka robean ni
tano on,
     jala lehononHu ho mangan marhitehite parjambaran ni si Jakob,
     ompumuna i,”
ai pamangan ni Jahowa do mandok i.

            Patujolo

Masuk tu Trito Jesaya do turpuk ari on. Dihatahon panurirang i do i marhira taon 520 SM (taon pembangunan kembali ni bagas joro) Dison diulahi si Jesaya do sipaingot ni angka panurirang tagan so habuangan taringot tu parpuasaon khususna, ibadah umumna. Di mulana, diantusi jala diulahon halak Israel do parpuasaon i laho manambai gogo ni tangiang (pat.2 Sam.12:16), dohot pataridahon solsol ni roha dohot panopotion sekaligus mangido hasesaan ni dosa dohot pasupasu. Di habuangan, lam tu ringkotna do roha ni bangso i mangulahon i. Ringkot, ai diparhatopot nasida do na uhum ni Debata do habuangan i tu nasida ala ni dosa dohot hajahatonnasida, gabe ditopoti nasida ma i marhite na mangulahon parpuasaon. Lam tu ringkotna do tahe rohanasida mangulahon i ala ndang boi be nasida mamelehon pelean na marmudar, sintuhu ni peribadahan tagan so habuangan, ala na so adong i bagas joro di tano habuangan i. Sabalikna do anggo na marpuasa, sai na boi do i ulahonon nasida, ai ndang ingkon di bagas joro i patupaon. Ala ni i, gabe muba ma sintuhu ni ibadah ni bangso i sian pelean tu parpuasaon. Jadi ia parpuasaon pe na ditaringoti dison, na manudu tu sude rumang ni peribadahan do i.
Dung salpu habuangan jala dipajongjong muse joro gabe boi nasida mamelehon pelean na marmudar, tongtong nama sai diargahon parpuasaon i. Alai lam leleng lam lipe do pangulahonnasida disi, ai gabe dirajumi do i songon dalan laho mangomo asi ni roha dohot pasupasu ni Debata. Didok rohanasida, molo dung diulahon i, patut do nasida antoan ni Debata (pat.ay.3ab) Di laonlaon ni ari tahe, gabe hira i nama makna utama ni parpuasaon i, ai dipodahon angka rabbi do paboa ulaon na marpahala do puasa i, dalan na badia laho paluahon diri dohot laho manesa dosa. Jadi marhite parpuasaon i, sai hira na membuka rekening do jolma ganup di bank surgawi (pat.Mat.6:16-18) Egocentris do parpuasaonnasida i, ndang adong aspek persekutuan dohot sosialna (pat.ay.3c), nda holan na mangalului hasisidung ni parsoalan pribadi ni sasahalak tu Debata. Di rohanasida, molo dung sae parsoalan pribadi ni sasahalak tu Debata, ndang pola adong be siluluan dohot siulaon taringot tu lomo ni roha ni Debata jala ndang pola adong be siradotan di bagasan pardomuan tu sesamana. Dohot hata na asing holan tu na ringkot di dirina be do nasida maribadah. Dung i, holan na marhahaonaan tu ruhutruhut parduru sambing nama parpuasaonnasida i, ndang be sian nasa rohana. Didok rohanasida, molo dung diradoti ruhutruhut parduruna, isara na paundukhon diri, patungki ulu, modom di hori dohot di sirabun, nunga sesa be dosana, tamba dohot pahalana. Ala ni i, laos di parpuasaon i dope, nunga marbadai nasida huhut mamungkuli donganna (ay.4a) Diulahon do pangarupaon, na mangampehon auga tu rungkung ni halak; tudutudu ni jarijari dohot panghuling hajahaton (ay.9b) Ndang pola dia i, ai tamba pe dosa ala ni angka i, sesa do i laos di ari i; sesa ala ni parpuasaon i. Ndang mamoto rohanasida, tung na so dihalomohon Debata do parpuasaon sisongon i. “Unang datdati hamu marpuasa songon nuaeng,” ninna (ay.4b) Ndang adong guna ni i, ai ndang ditailihon Debata nasida, jala ndang dipardulihon (ay.3ab) “Ndang tarbahen sahat soaramuna tu banua ginjang,” ninna (ay.4b) Disoadahon do tahe lapatan ni parpuasaon sisongon i. “Tung parpuasaon na tarhalomohon Ahu ma i?” ninna (ay.5a). Lobi sian i tahe, tung na so patut do i goaron parpuasaon, ai didok, “Tung parpuasaon ma i goaron, jala ari lomo ni roha ni Jahowa?” (ay.5c)

Alai ndang holan dipinsang, huhut do nasida dipodai. Mamungka sian ay.6 dipatorang ma manang songon dia do parpuasaon manang peribadahan na sintong, jala marhahonaan tusi ma turpuk jamita di hita ari on.

            Hatorangan

Parpuasaon manang ibadah na hinalomohon ni Debata, na parjolo, (ay.9b), paholang auga. Dipangke Bibel do jotjot auga bahen simbol ni boban manang penindasan. Na boi masa do i di bidang sosial, ekonomi, politik, hukum dohot na asing. Di masyarakat naung sega, songon Israel di tingki ni jamita on, ndang masalpuhu ia nidok, dihalomohon na deba do mangulahon i jala dinikmati, ai i do sada na patuduhon statusnasida songon warga na berkelas. Mardomu tusi ma didok dison, ia naeng sintong nasida dirajumi na marpuasa manang maribadah, ingkon oromon nasida do dirinasida sian na mangulahon penindasan tu donganna. Na paduahon, (ay.9b), paholanghon tudutudu ni jarijari. Na nidokna disi, i ma na mangorom jala pasohothon pangaleaion manang pelecehan tu na asing. Siangkup ni na marhitehite hata, diulahon halak do i sipata marhite tudutudu ni jarijari situalang manang jari tengah. Na patoluhon, (ay.9b), paholanghon panghuling hajahaton. Panghuling hajahaton, i ma hata haginjangon, hata na rumar, hata barangsi, hata bada dohot parsalisian; hata na so marimpola, na kasar dohot angka na asing na suman tusi. Manang ise na mandok ibana na marpuasa, ingkon oromonna do dirina jala otapanna pamanganna sian na manghatahon angka hata na songon i.

Na paopathon (ay.10a), pajonok roha tu na male, i ma na marasi roha jala mardenggan basa tu na male. Sarupa do sude jolma, rap na mangharingkothon do di sipanganon. I ma na ingkon antusan ni halak na naeng mangulahon parpuasaon na sintong. Songon ibana na membutuhkan sipanganon jala na ingkon digohi di tingkina, songon i do tong na pogos i, na membutuhkan sipanganon do i jala na ingkon mangan di tingkina asa mangolu. Asa jumpang i, ingkon na rade do angka na boi laho mangurupi. Diorom jala dipasohot ma rohana sian giot ni roha tu na mangan dohot na mangolu sandiri, di lambung ni angka donganna na pogos jala na anturaparon. Na palimahon, (ay.10a) pasabam na tarsosak. Na tarsosak, i ma angka na hapusohan dohot na ginosagosa. Manang na ala ni aha pe i, isara ala ni utang manang ala ni hasalaanna.

Na paonomhon (ay.13), pahusor patna sian ari Sabbat. Pat dison, i ma pars pro toto ni jolma, na mewakili hadirionna di panggulmiton dohot di ulaon. Di patik Sabbat i diorai do bangso i mangula ulaon ariari. Dung i di pudian ni ari, dihonahon do i muse dohot tu na mardalani. Marojahan di 2 Mus.16:29 dohot 4 Mus.35:5, ndang boi halak mardalani di ari Sabbat i lobi sian 2000 asta manang 880 meter. Mamangke ari Sabbat i tu ulaon dohot tu lomolomo ni roha, na marlapatan do i mangarampok tingki ni Debata sian tangkang ni roha. Jadi, ia naeng sintong bangso i dirajumi na marpuasa manang na maribadah, ingkon oromon nasida do rohana be sian na mangula angka ulaon ariari dohot na mardalani pasonangsonang rohana (bertamasya) di ari Sabbat i; oromonna huhut sian na paihutihut angka dalanna dohot na manghatahon angka hatana. Sabalikna, ingkon pangkeon nasida ma i pasangap Debata marhite na patupahon lomo ni rohaNa, hombar tu na pinatikhonNa. Ndang paksa i manang utang na so tarjua, alai ulaon na patut do, na diulahon sian sandok roha na las jala na ra. Molo dung songon i, gabe ari hasonangan ma Sabbat i di nasida jala hombar tusi, goaron nasida ma ari i, “Hasoloan,” dohot “Hamuliaon.”                 

Aha ma parbue ni parpuasaon manang peribadahan sisongon i? Na parjolo, (ay.10b), malua sian hagolapon. Nunga nidok nangkin, dijamitahon si Jesaya do turpuk on di 520 SM, di taon pembangunan kembali ni bagas joro i. Tardok sada tingki na golap do i, ai tong dope nasida jajahan ni Parsi jala ndang marhasil maksimal dope restorasi dohot pembangunan ekonomi ni tano i. Di sada sisi, i do alana asa songon i lambat dipungka pembangunan kembali ni joro i. Alai di sisi na asing, ia masa pe i ndang simbil i sian ngolu parpuasaon manang peribadahannasida na so parduli di lomo ni roha ni Debata. Tangkasna, ndang tarpajongjong nasida joro i, ala na golap dope parngoluonnasida; alai ia golap pe parngoluonnasida, ala ni na so diparrohahon nasida do parpuasaon manang peribadahan na sintong na marhataridaan antara lain di pembangunan kembali ni bagas joro i. Alai dison dibagabagahon do, molo dung dipadenggan nasida parpuasaon manang peribadahannasida i, paluaon ni Debata do nasida sian hagolapon i, didok, “Jadi binsar ma hatiuronmu di bagasan haholomon jala hagolaponmu songon hos ni ari.”  

Na paduahon, (ay.11), panogunoguon ni Debata. Joloanan jala donganan ni Debata nasida di pardalanan ni ngoluna. Ndang sai mura dalan i, sipata do mansai maol. Ala ni maolna, pola do dipatudos i dison tu inganan na rahar (Hb. tsachtsaachowt, dry places), i ma tano na dangaron jala na mahiang; ndang hainganan, ai mansai mohop do disi ala ni pamilngas ni ari dohot na so ada aek. Alai songon i pe i, tarpasabam Debata do roha ni bangso i disi, ai tarparosa do udan pangalambohi jala tarpatubusa angka mata mual na mamornohi tano i asa hainganan. Angkup ni i papiron ni Debata dope holiholinasida. Papiron (Hb. yachaliyts); tar ragam do hatariparanna. Lowth (pat.Alkitab) patariparhon i dohot paimbaruhon/membaharui (renew), Noyes (pat.TNKJV) pagogohon (strengthen), NRSV  mambahen margogo (make strong), Jerome paluahon (liberate), Septuaginta (pat. AV) mambahen marmiak (make fat). Luhutna i, na marhahonaan tu hagogoon do dohot hadumaon (pat.Job.21:24) Jadi, tumpakhonon ni Debata tu nasida hagogoon dohot hadumaon. Marhitehite panogunoguon, hasabamon, hagogoon dohot hadumaon na sian Tuhan i, gabe tudoshon porlak na siniram ma bangso i jala songon  mata mual na so dung marsik. I ma gombaran ni tano na rahar naung muba gabe porlak (oase) ala tubu disi mata mual. Na boi masa do tutu na songon i di parhorsihan, gabe marroan ma tusi angka pamolus dohot pinahan laho minum. Alai dung manang na sadia leleng, marsik ma aek i; rahar ma muse inganan i jala hatop dihuphupi rihit. Marningot naung hea adong aek disi, sai tong ma marroan tusi angka pamolus dohot pinahan laho minum, hape tarhirim do saluhut, ai nunga marsik aek i jala ingananna pe ndang be haidaan ai nunga dihuphupi rihit. Aek sisongon i digoar do mual manang sunge sipaotooto (pat.Jer.15:18). Ndang tu mual sipaotooto bangso i ditudoshon dison, tu porlak na siniram do dohot mual na so dung marsik, lapatanna gabe pasupasu nasida tu dirina dohot tu na humaliangna.

Na patoluhon, (ay.12), hajongjongan dohot goar na denggan. Na marhahonaan do on tu  pembangunan kembali ni tano Juda. Di na tarbuang bangso i, maloha do Jerusalem dohot bagas joro i, tarulang ia tano i gabe halongonan. Ala ni i, sapanjang habuangan i sega sandiri ma angka jabu gabe pasipasi. Alai dison, dibagabagahon do na paulionna do muse angka na sega i, didok, “Jadi paulion ni na sian ho ma angka pasipasi na robi.” Ise do na paulihon i? Pdt.PH Johansen mandok, “Angka anakmu,” (pat.Simelungun, ginomparmu). Jadi, sai hira na manudu tu sundut dohot tingki na mangihut. AV mandok, na sian ho (of thee); TNKJV, na sian tongatongami (those from among you); Alkitab, engkau. Sudena i manudu tu sundut dohot tingki nuaeng ni si Trito Jesaya. Ninna roha sumintong do i, bangso na satingki tu si Trito Jesaya i do na dibagabagahon mambangun musengani angka pasipasi na robi dohot na patindanghon bangunan na imbaru di atas ni ojahan na leleng na pineakhon ni ompunasida marsundutsundut, i ma bagas joro, bagas inganan dohot parik (tembok). Paulion nasida ma muse angka dalan na di bagasan huta dohot na sian huta tu huta, ai angka i pe dohot do sega. Marhite i gabe inganan parmianan ma muse huta angka naung tarulang i. Ulaon manang peran na denggan do i di bangso na mulak i, jala sadalan tusi jumpangan goar na denggan ma nasida, i ma: Sipauli riga dohot sipauli dalan. Riga (variasi ni rigat), i ma lubang di parik manang di tembok ni huta na sangajo dibahen na manegai manang na sega ala na termakan usia.

Na paopathon, (ay.14), las ni roha di bagasan Jahowa. Marhite na pangaradotion di parpuasaon manang peribadahan na sintong, na pabadiahon ari Sabbat (ay.13) khususna, gabe jumpangan las ni roha do bangso i di bagasan Jahowa. Angka na burju mangaradoti patik Sbbat i, hilalaonna do paboa na di ari Sabbat i do dipasupasu Debata ulaonna ariari, gabe sonang ngoluna jala las rohana. Na palimahon, (ay.14b), bahenon ni Jahowa nasida marsihundul di atas ni angka robean ni tano on. Mansai maol do antusan pandohan on. Pingkiran pokok disi, i ma na jongjong, na mardalan manang na marsihundul di dolok, di robean, di inganan na timbo manang di atas buntulbuntul ni tano on. Pingkiran i tarjaha do di manang piga inganan di Padan Narobi. Di 5 Mus.32:13 didok, “Dibahen do ibana marsihundul di atas ni angka inganan na timbo di tano i.” (Revisi) Hab.3:19, “Jahowa, Tuhan i do hagogoonHu, jala dibahen ibana do pathu tudoshon ursa tini, jala toguonNa do ahu dumege angka dolokdolokhu.” Ps.18:34, “Doshon doras ni tini do pathu dibahen, jala dipajongjong do ahu tu angka habuntulonhu.” Sudena i na marhahonaan do tu ulaon haluaon pinatupa ni Debata di na hinaholonganNa. Nang pe songon i, taringot tu ayat on, ragam do pingkiran na pinatujolo ni angka na manangkasi. Calvin dohot Grotius mandok, bagabaga do i taringot tu hamumulak ni halak Juda angka na tinggal dope di habuangan. Di na marujung habuangan i, ndang sude bangso i na olo mulak. Angka naung marhasil ekonomina jala naung mamora rupani, lomoan nama rohanasida mian di habuangan i. Dison – songon i ma pingkiran ni Calvin dohot Grotius – dibagabagahon ma na marhinorhon do parpuasaon manang peribadahan ni angka naung mulak jala mian di tano bagabaga i tu haluaon ni angka na mian dope di habuangan. Boanon ni Debata ma dohot nasida mulak tu tanonasida sandiri, na di pardolohan jala na timbo, tumimbo marimbanghon angka luat na humaliang. Rosenmuller mandok, bagabaga do i tu halak Juda paboa na paianon ni Debata nasida di tano i. Suman tu na mian di atas ni angka inganan na timbo ma nasida disi, na so tardungdung jala na so tarhahua musu. Gesenius mandok, ‘angka robean’ dison na marhahonaan tu inganan parondingondingan manang partanobatoan do i, jala na mardalan di atas ni angka parondingondingan manang na marsihundul di atas ni angka partanobatoan, na marlapatan do i, manoluk jala maneansa. Molo dung disoluk jala ditean halak partanobatoan, na marlapatan ma i nunga disoluk jala ditean sandok tano i. Tu konteks ni halak Juda hatiha i na haantusan do i songon on: Jerusalem do partanobatoan na tumogu di sandok Juda. Marhite naung bongot jala mian muse bangso na mulak sian habuangan i disi, na maralapatan do i nunga dimiliki nasida muse sandok tano i. Manang dia pe sian angka pingkiran i na humona, songon na nidok di jolo, i na marhahonaan do i tu ulaon haluaon ni Debata di bangso i. Ia dung marpuasa nasida sintong di Debata, diradoti nasida muse patik taringot tu ari Sabbat i, pahoton ni Debata do haluaonnasida; paianon jala pahotonNa parnampunaonnasida di tano bagabaga i, jala pasingkoponNa bohalnasida sian parbue ni tano i. “Jala lehononHu ho mangan marhitehite parjambaran ni si Jakob, ompumuna i,” ninna. Sudena i, sihaporseaan jala sihaposan do, “ai pamangan ni Jahowa do mandok i.”

            Rancangan Homiletis

Ibadah, i ma cara ni jolma laho menyikapi pangungkapon ni Debata. Sian asi dohot holong ni rohaNa na so hatudosan, diungkaphon Debata do diriNa tu jolma, dipapatar jala dipatandahon. Dihalomohon Ibana do sikapan ni jolma hapapatanNa i; naeng tandaonna Ibana, parsaorhonon jala oloanna. Cara ni jolma mananda, marsaorhon dohot mangoloi i ma na ginoaran ibadah. Ragam do rumang ni ibadah i. Adong pameleon, parsombaon, parpuasaon, parmingguon, partangiangon, parendeon dohot na asing. Sudena i, ndang sae holan diulahon di angka inganan na tontu, isara di bagas gareja manang di inganan partangiangan, alai ingkon na dihangoluhon do jala dipataridahon di praktek ni ngolu ariari. Ibadah sisongon i do na marhinorhon jala na mamboan pasupasu tu angka na mangulahonsa. Angka dia ma hataridaan ni ibadah na sintong i, jala angka dia ma rumang ni pasupasu na boi hirimon dohot jaloon di bagasan dohot na mangihut tusi? Tauji ma nuaeng pamanathon i marhaboorhatan sian hata ni Debata turpuk di ari on.

Dung tarbuang Israel tu Babel, muba do sintuhu ni peribadahannasida sian pameleon tu parpuasaon. Na maralasan do i, ai so adong be disi bagas joro, gabe ndang tarbahen be nasida mamelehon pelean na marmudar. Dung mulak sian habuangan pe, sahat tu tingki ni jamita on, di na so tarbahen bangso i dope pajongjonghon bagas joro i musengani, tong dope parpuasaon i na gabe sintuhu ni peribadahannasida. Di jolo ni turpuk on dipaboa, na gabe lipe do pangulahon ni bangso i di parpuasaon i, ai holan ruhutruhut parduruna i nama na diparrohahon jala molo diulahon pe i holan na mangalului hasonanganna be nama nasida. Egocentris, ndang adong anggo dampak sosialna. ‘Kepentingan’ ni Debata pe, i ma pangoloion di hata dohot di patikNa, tung so tarhilala do i di parpuasaonnasida. Ala ni i, ndang ditangihon Debata nasida jala ndang dipardulihon. Alai di jamita on, diajari ma nasida, ia naeng pasupasuon ni Debata nasida di bagasan dohot marhite parpuasaon i, ingkon na hangoluhonon nasida do parpuasaon i di parsaorannasida ariari maradophon sesamana, i ma na paholanghon auga, paholanghon tudutudu ni jarijari dohot panghuling hajahaton; pajonokhon roha tu na male dohot na pasabamhon na tarsosak. Dung i, ingkon hangoluhonon nasida ma i muse di pardomuan dohot di parsaorannasida maradophon Debatana, i ma na pahusorhon patna sian ari Sabbat, lapatanna mangaradoti patik ni ari Sabbat i. Ndang jadi nasida mangulahon ulaonna siapari di ari na sasada i, ndang jadi mardalani pasonangsonanghon rohana. Ingkon oromon nasida do tahe dirinasida sian na paihutihut angka dalanna dohot na manghatahon angka hatana, jala ingkon pangkeon nasida do i laho pasangaphon Debata marhite na mangulahon ulaon lomo ni rohaNa, hombar tu na pinatikhonNa; rajuman jala goaran nasida ari Sabbat i, “Hasoloan” dohot “Hamuliaon.” Ndang sian na tarpaksa manang sian utang na so tarjua, ingkon sian las ni roha do, jala sian sandok roha na ra. Molo dung songon i, paluaon ni Debata ma nasida sian hagolapon, pabinsaronNa hatiuronnasida songon hos ni ari; togutoguonNa nasida, tumpakhononNa hagogoon dohot hadumaon, pasupasuhononNa hajongjongan dohot goar na denggan, palasonNa rohanasida, paianon jala pahotonNa parnampunaonnasida di tano bagabaga i, jala pangoluonNa nasida marhite parbue ni tano i.    

Tau sipaingot ma i di hita angka na mangolu di tingki on dohot di inganan on. Arga dope ibadah di hita, relatif godang dope na manghasiholi parmingguan manang parpunguan, gok dope angka gareja, maradu so hasiatan tahe di angka ari pesta; mansai ragam dope kegiatan na dipatupa, isara partangiangan, patanakhon di hata ni Debata, sermon, retreat dohot angka na asing. Alai ndang masalpuhu ia nidok, jotjot do i songon na agoan tondi. Mardalan do parmingguon, alai diihuthon na deba do i songon i sambing, tanpa rasa dan tanpa emosi, hambar. Ende, tangiang, pujipujian songon na so marnangon, songon na so sahat tu hasahatanna, songon na so maralus, jala parsombaon i songon na so marhinorhon manang marparbuehon agia aha. Tasadari manang so tasadari, tapaholang do donganta sian parsombaonta, ai nang pe tatangianghon disi angka na male, na pogos, na dangol dohot na tarsosak, sintap ni dorpi ni gareja i do i, ai ndang sai adong haoloonta manarihon kesejahteraan umum manang keadilan sosial di parngoluonta siapari. Alai taboto ma on, parsombaon na hinalomohon ni Debata ingkon na dihangoluhon jala dipataridahon do i di hangoluan dohot di panggulmitonta ariari. Hata ni Debata na tatangihon di parpunguan, ende na taendehon, pujipujian na tapujihon, tangiang dohot pangidoan na tatangianghon, bagabaga dohot pasupasu na taamenhon, ndang marujung i di inganan parsombaon i sambing alai ingkon salpuanna do na opat dorpi ni gareja i, jala ingkon torusanna sahat tu hangoluanta siapari; tu parsaoranta di jabu, di huta dohot di masyarakat; tu inganan pangulaon dohot ulaonta ariari isara na martani, na martigatiga manang na markantor. Marojahan tu turpuk di hita ari on, sihangoluhonon jala sipataridahononta do saluhutna i di pardomuan dohot parsaoranta tu dongan jolma marhite na mangurupi jala paluahon halak na tertindas sian auga na mandondoni; mangorom diri sian na patutoruhon dohot na mangaleai halak, sian panghuling hajahaton dohot haginjangon; pajonokhon roha dohot panghilalaan tu angka na male, tu angka na pogos dohot na hurangan, dohot marhite na pasabamhon roha ni halak na tarsosak dohot angka na hapusohan. Laos dohot ma dison na mangaramothon angka ugasan, lingkungan dohot alam sekitar. Sai adong do halak di tongatonganta na so taroromsa rohana sian na manegai ugasan manang fasilitas umum, na jerjer tanganna mandangguri lampu jalan, na manegeai manang manangkoi rambu-rambu lalu lintas; na manegai lingkungan dohot alam sekitar, isara na manurbui dolok dohot na mangarabasi tombak ala ni hadalna manang pe ala ni mongkusna. Songon bangso Israel na mulak sian habuangan i na tarjou manghangoluhon parpuasaon marhite pembangunan kembali ni tano naung leleng tarulang i, tanda na tahangoluhon parsombaonta di hangoluanta ariari, siradotanta do asa jumpang hatigoran, hadameon dohot keutuhan ni na tinompa (justice, peace and integrity of creation) Sihangoluhon jala sipataridahononta do peribadahan i nang di pardomuan dohot parsaoranta tu Debata marhite na mangaradoti hataNa jala mardalan di patik dohot angka aturanNa. Sada sian i, i ma patik ni ari Minggu. Atik pe nidok nangkin na arga dope parmingguon di hita jala torop dope na manghasiholi dohot na mandohoti, ndang hahuphupan hita matanta tu angka na so manghilala be di asing ni ari Minggu sian ari holang. Ninna, di toropan huria na di bona pasogit mansai rangkak do angka ama ro tu gareja di tingki ari Minggu, alai ribur jala gok do anggo angka lapo.

Ia dung tahangoluhon jala tapataridahon parsombaonta i di hangoluanta ariari, boi do hita manghirim pasupasu ni Debata di bagasan dohot na marhite parsombaon i. Alai unang hita sala, ndada na mandok na giot mangomo pasupasu do hita umbahen na maribadah, ndang. Songon na nidok di jolo i, caranta do ibadah i laho menyikapi pangungkapon ni  Debata. Aut sura so diungkaphon Debata diriNa, ndang tarbahen hita maribadah tu Ibana. Dohot hata na asing, Ibana do bona ni peribadahanta. Ala ni i molo taulahon pe i, ndada na laho manuan lagu manang mangomo pasupasu, alai na mandok mauliate do. Nang pe songon i, sian asi ni rohaNa na bebas, lomo do rohana mangusehon ragam ni pasupasu angka na mauliutus tu angka na burju mangulahon dohot manghangoluhon peribadahan i.

Jkt.19.08.13/mvs
Read More..

8.05.2013

11 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 11 TRINITATIS, 11 AGUSTUS 2013
Amos 8:4-7

Turpuk (Revisi)

4   “Tangihon ma on, hamu angka na mandegedegei halak na pogos,
jala na maniaphon halak na dangol di tano on.
5   Na mandok, ‘Andigan pe salpu poltak ni bulan,
asa manggadis gandum hita?
    Dohot ari Sabbat,
asa martigatiga gandum hita?
    Pametmet epa, pabalga shekel
dohot manipu marhite hatian sipaotooto?
6  Asa tatuhor halak na gale ali ni perak,
dohot halak na pogos ali ni sapasang sipatu,
    jala tagadis lapung ni gandum?’”
7  Nunga pola maruari Jahowa tu hamuliaon ni si Jakob,
“Tutu situtu, tung na so halupahononHu do agia otik sian angka pambahenannasida i.” 

Patujolo

Si Amos, i ma sada panurirang na marharoroan sian Tekoa (1:1), sada huta di luat Juda (2 Sam.14:2), di halongonan na mandompakhon Engedi (2 Kron.20:20). Di tingki ni Raja Rehabeam, dohot do huta i dipagonting gabe sada sian manang piga partanobatoan di tano Juda (2 Kron.11:6). Ndang sian institusi parugamoon haroroan ni si Amos i, ndang sian kalangan istana, ndang sian malim, jala ndang sian angka anak manang sian singkola ni panuriang, alai sahalak parmahan do jala sipapungupungu parbue ni hau ara harangan (1:1; 7:14).  Tarjou do ibana gabe panurirang di tingki ni Raja Usia di Juda (779-734 sM), jala mangula di Israel Utara di tingki ni Raja Jorobeam-II (786-746 sM) Sian panatapan politik dohot ekonomi, sada raja na marantu do si Jorobeam-II i. Andorang so ibana, tarsosak do bangso i dibahen halak Aram (Siria). Alai di na lam timbul Asur di purba, lam tarsosak ma harajaon Aram i. Ihut ma muse Hamat di Siria Panonga manghapit nasida. Ndang margogo be nasida manusai Israel, gabe boi si Jorobeam-II paulakhon tu parbalohanna angka luat na sanga dirampas Aram. Maju ma perdagangan luar negeri, gabe maduma Israel. Alai marisuang, holan angka na sangap dohot na mora ni bangso i do na mandai hadumaon i, anggo angka na pogos lam tu pogosna do jala marhinamago. Sahat tu tingkat na tontu, maju do nian parugamoon, mardalan do parsombaon di pusat-pusat ni parugamoon, jala ndang na habilangan godang pelean na dipelehon; angka pesta manang ari raya pe dipestahon do di bagasan hariburon godang. Alai di pamerengan ni Debata, na so marniula do saluhutna i, ala na so disarihon nasida keadilan sosial.

Di jolo ni turpuk on, dipapatar Debata do sada pangungkapon tu si Amos, saharanjang parbue partaonan las (buah-buahan musim panas). Gombaran ni halak Israel do i. Songon parbue naung malamun, nunga jumpang tingkina ditapu manang matapu. Parbue naung ditapu manang matapu, olat ni i nama adam ni i; ndang na laho berkembang be i, molo ndang diallang (ia tung siallangon), ba busuk. Songon i ma bangso Israel, nunga jumpang be tingkina hona uhum. Taringot tusi didok do, “Nunga ro ujung ni bangsongKu Israel, ndang marpangulahi be Ahu mida nasida. Gabe andung ma angka ende di joro i di ari i,” ninna Tuhan Jahowa; “godang bangke di ganup inganan, ditimpalhon nasida songon i hohomhohom” (ay.1-3 revisi). Boasa? Taringot tusi, dialusi ma di turpuk on.

            Hatorangan

Na marala do uhum ni Debata, ndang hea i didabuhon dengan sewenang-wenang. Paboa i do sintongna, sian huaso ni Debata na bebas, dison, rade do Ibana pabotohon alasan ni uhumNa i tu Israel. Naeng tangkas do i botoon ni bangso i, asa unang manolsoli manang tung dohonon nasida muse na so adong sipaingot jala na hona uhum nasida so ado alana. Hombar tusi ma didok tu nasida, “Tanggihon ma on!” Ihut tusi, dipajojor ma ragam ni hajahaton naung gabe hadirion ni angka na sangap dohot angka na mora ni bangso i. Na parjolo, mandegedegei na pogos. Mandegedegei, hata heberna hasho`apiym. Tar maol do terjemahonon hata on. Pdt.PH Johansen patariparhon i dohot mangarohai, AV/TNKJV dohot mamondut (swallow up, menelan), Alkitab/Angkola/Simelungun/NRSV dohot mandegedegei (trample on, menginjak-injak) Di Am.2:7 diterjemahkan Johansen do hata i dohot manghauashon (ingin/menginginkan). Na nidokna, na manghauashon manang na manghasiholi ulu ni angka na pogos dihuphupi orbuk. Boha parjadina dihuphupi orbuk ulunasida i? Alusna, ala didegedegei na mora i. Manang ala ni aha ma i, ala ni singirna manang ala ni lea ni rohana tu na pogos i, ndang alang be pola roha ni angka na sangap dohot na mora ni bangso i mandegedegei ulu ni na pogos, gabe gok orbuk uluna i. Boi do i orbuk na sian sipatuna, boi huhut ala na tu orbuk do uluna i didegehon. Na paduahon, maniaphon halak na dangol. Maniaphon mandok, mangago, membinasakan, membuat gagal (to make to fail). Marhite angka pambahenan hajahatonnasida i gabe lam gale do angka na dangol i, lam so margogo, lam so tarpatupasa manang aha, jala ndang jarang na gabe mate.

Na patoluhon, sian rohana naung hisapan di hasangapon dohot hamoraon tano on, ndang apala parduli be angka na sangap dohot na mora ni bangso i di patik taringot tu angka tingki na pinarbadiaan bahen paradianan. Rupani, poltak ni bulan. Diaturhon Debata do na ingkon patupaon ni halak Israel do ari raya poltak ni bulan (hari raya bulan baru) tongon di ari parjolo ni ganup bulan laho pabadiahon bulan i di Tuhan i. Siangkup ni pelean ariari, dipehon nasida ma disi pelean ari raya poltak ni bulan (4 Mus.28:11-15) Di pudian ni ari, dipestahon nasida do i marhite parmanganon (1 Sam.20:5) Sian sude ari raya poltak ni bulan siganup taon, ari raya di bona ni bulan pitu ma apala na umangat. Alasanna, ai laos ari raya parsaruneon do i jala di bulan i do pestahonon nasida ari raya pardengganan (grafirat besar) dohot pesta parlapelapean (pondok daun). Ndang jadi patupaon nasida di ari i agia aha ulaon (4 Mus.29:1) Ndang dihalupahon angka na sangap dohot na mora i dope nian ari raya i, tong dope diingot; maradian dope nasida di ari i, jala ndang diula dope disi agia aha ulaon ariari. Alai songon i pe i, ndang be sian nasa rohana. Dirajumi rohanasida nama i tahe tingki na ambolong jala harugian, ai aut dipangke i marboniaga, nunga dapotsa hepeng manang na sadia godang. Ala ni i, di na maradian i huhut do nasida manghirim jala marungutungut mandok, “Andigan pe salpu poltak ni bulan, asa manggadis gandum hita?” Laos songon i do nang taringot tu ari Sabat, ndang dihalupahon dope nian, tong dope diingot; maradian dope nasida disi jala ndang dipatupa dope agia aha ulaon ariari. Alai songon na nidok ondeng, ndang disi be anggo rohanasida, ai dietong nama i tingki na ambolong jala harugian, ai aut dipangke i martigatiga nda nunga jumpangsa paruntungan manang na sadia godang? Haru salpu ma nian ari Sabat i asa boi nasida mansari. Hombar tusi ma didok, “(Andigan pe salpu) dohot ari Sabbat asa martigatiga gandum hita?” Sipanganon, i nama masalah na umbalga di kalangan bawah ni Israel hatiha i. Sadalan tusi, gabe gandum ma na songon prima donna ni partigatigaon di tingki i. Torop do sian nasida na gabe mamora sian partigatigaon i. Di hamamasa ni gotilon, diborong nasida do gandum i sagodanggodangna. Tontu, ummura ma i hatiha i. Dung i digadis ma i muse dohot arga na tumimbo. Dasar rakus, laho mangahut parlabaan na umbalga, diulahon nasida ma muse disi hajahaton na paopathon, i ma na pametmet epa. Epa (Hb. `eeypaah), samansam alat ukur manang takaran, na hira dos isina tu 1 1/10 English bushel. Sada bushel = 8 gallon; sada gallon = 4,5 liter; jadi, saepa + 40 liter. Na palimahon, pabalgahon shekel. Shekel (Hb. sheqel), samansam batu ni dasing manang timbangan, dokdokna marhira 14,66 gram. Dipangke do i laho mandasing hepeng, sere manang perak songon alat tukar na marlangku di tingki i. Dison pe, laho mangahut garar na gumodang, dipabalga angka partigatiga i do batu ni timbanganna be. Ndang holan i, na paonomhon, manipu dope nasida marhitehite hatian sipaotooto, i ma timbangan na sala, na direkayasa sedemikian rupa gabe ndang marfungsi be songon na sasintongna. Marhite ragam ni angkal na songon i, boi ma nasida manuhor gumodang, alai manggarar umotik; manang sabalikna, manggadis umotik, alai manjalo tuhor na gumodang.

Di bagasan hahisaponna, lam so marpaho be angka na sangap dohot na mora ni bangso i. Ndang arga be di nasida jolma jala ndang diboto be mamolati na denggan sian na roa, ai na papituhon, dipatutoru nasida ma angka na pogos i gabe doshon komoditi manang barang dagangan na boi tuhoron marhite perak. Di na so targarar halak na gale dohot na pogos i utangna, utang ala ni na manginjam manang ala ni na mangutang gandum, gabe dirina sandiri ma gararna, ai dibuat na mora i ma ibana gabe hatobanna, na boi gadisonna laho paulakhon hepengna. Ndang sai ala ni naung torbang godang ni utang i, boi do holan saasam ni sapasang sipatu. Na parpudi, manggadis lapung ni gandum. (Sasintongna, ndang marlapung gandum, ai ndang marlaklak i songon eme. Ia pinangke pe hata lapung dison, ala i nama hata Batak na boi manjonohi na sinangkap ni ayat on) Na nidokna disi, i ma na manggadis gandum rosokan. Somalna, digadis halak do gandum i marrumang biji. Asa gumodang untungna, dilansumhon do i marhite na manaorhon gandum na hurang denggan bahkan ropukropukna (refuse, sampah). Sipata, digadis do i dung jolo diitak. I pe, dilansumhon na deba do marhite na manaorhon tusi orbuk ni tano.

Di ay.7 diondolhon ma muse naung nidokna di jolo i (ay.1-3), nunga jumpang be tingki ni uhum madabu tu Israel. Paboa sintong do i masa, ndang jadi sundat, dihatindanghon si Amos do dison, na pola do maruari Debata taringot tusi. “Nunga pola maruari Jahowa tu hamuliaon ni si Jakob,” ninna. Debata do hamuliaon (Hb. big`own, excellency) manang kebanggaan (pride) ni si Jakob, ai I nama na umarga di ibana jala na mambahen ibana mararga. Ala ni panandaon dohot pardomuanna tu Tuhan i, boi do ibana marhatuahon bahkan mamuji diri (pat.Jer.9:23) Jotjot do Debata maruari tu diriNa sandiri. Sapanjang Padan Narobi mulakulak do dapot jahaon formula sumpah ni Debata tu diriNa sandiri na mandok, “Songon sintongna mangolu Ahu.” Songon i ma dison, maruari do Debata tu diriNa sandiri paboa na so tagamon halupahononNa agia otik sian angka pambahenan ni bangso i. Manghalupahon manang ndang be paingotingothon, dipangke do i sipata gabe sinonim ni na manesa manang mengampuni dosa. Di Ps.25:7 rupani, martangiang do parpsalmen i mangido hasesaan ni dosana, didok do, “Sai unang paingotingot angka dosa ni haposoonhu dohot pangalaosingku.” Di Jes.43:25, marpadan do Debata manalpuhon dosa ni bangso i, didok, “Ahu tutu; Ahu sandiri manalesei angka pangalaosim, ala ni Ahu, jala ndang be Hupaingotingot angka dosam.” Jadi molo didok Debata dison na so halupahononNa agia otik sian angka pambahenan ni bangso i, na marlapatan do i, ndang ampunanNa be nasida, alai uhumanNa nama. Di toru ni uhumNa i, agohonon ni Debata ma dinasti Israel gabe marujung ma eksistensinasida songon sada bangso na berdaulat di tongatonga ni angka bangso; agohononNa huhut institusi keagamaannasida gabe ndang masa be parsombaon dohot pameleon di bagas joro i. Sintong do i, ai 24 taon di pudi ni si Jorobeam-II, tangkasna di 722 sM, tarbuang do halak Israel tu Asur; marokso ia joro i gabe ndang tarbege be disi angka ende pujipujian alai muba gabe andung partangison na mananangisi hasesega ni joro i.

            Rancangan Homiletis

Di suratna na parjolo tu si Timoteus, didok Apostel Paulus do, “Ai urat ni nasa hajahaton do roha na holongan di hepeng; i do disangkapi na deba, umbahen na lilu sian haporseaon i, gabe diaithon do godang na bernit tu dirina.” (1 Tim.6:10) Didok sada halak, “Hepeng, i nama kenyataan na humebat sian sandok jadijadian ni manisia.” Ninna roha, mansai godang do alasan manohoi i. Marhitehite hepeng, hira na so tarbatas nama angka na boi huasoan dohot ulahonon ni jolma. Mamungkori tano rupani, nunga boi; mangungkori laut dohot mangadangi angka parlangitan, ndang adong be na so tarpatupa jolma. Hira sude do jolma mangharingkothon hepeng, jala hira so adong do ulaon na so manghaporluhon hepeng. Ala ni i, sai dilului halak do hepeng i. Taringot tusi, adong do hata na mandok, “Ai so ala ni haulionhu umbahen sai dilului halak ahu; so ala ni hasangaponhu umbahen na di ganup pesta ingkon sai dohot ahu. Ise ahu? Hepeng.” Adong do huaso na homi di hepeng i. Ala ni i na boi pangkeon ni jolma do hepeng ‘na marhuaso’ i gabe naposo manang ulaulana laho patulushon angka sangkapna. Dohot hata na asing, di tangan na tepat, gabe naposo na burju do hepeng i, naposo na ringgas jala na humatop. Alai dison ma hebatna, na boi marbalik do na masa, gabe hepeng i mangarajai jolma, gabe Mammon na geduk na manghuasoi jala marhatobanhon manisia. Di pangalaho na songon i, gabe mardebatahon hepeng nama jolma i; tusi nama dibaktihon sandok ngolu dohot holong ni rohana. Ngolu na marmara do na songon i jala na talpe tu hamagoan. Marsiajar sian jamita ni si Amos na gabe turpuk di hita ari on, naeng idaonta do mara dohot hinamago ni jolma sisongon i.

Na tarjou do si Amos, sahalak Tekoa gabe panurirang jala mangula di Israel Utara di tingki hinarajahon ni si Jorobeam-II. Sian panatapan politik dohot ekonomi, sada raja na marantu do si Jorobeam-II i, ai marhasil do ibana mampartahanhon eksistensi ni Israel di tongatonga ni angka harajaon na humaliang. Sadalan tusi, marhasil do ibana pamajuhon perdagangan luar negeri gabe timbul hadumaon di kalangan atas ni bangso i. Alai gabe songon las ni ari na mantat udan do hadumaon i, ai gabe madabu do angka na sangap dohot na mora ni bangso i tu roha na holongan di hepeng. Gabe umarga nama hepeng di nasida sian jolma, ai ala ni hepeng barani puluk do angka na sangap dohot na mora ni bangso i mandegedegei ulu ni angka na pogos dohot maniaphon halak na dangol. Dung i, ndang alang be rohanasida patutoruhon jolma i gabe barang dagangan, na boi asamon jala tuhoron marhite perak, manang digadis marguru tu ringkotna. Ndang pola arga, sae do asam ni sapasang sipatu. Demi hepeng, ndang dirohahon be pangoloion di patik ni Debata. Diingot jala diparbadiai dope nian ari raya poltak ni bulan dohot ari Sabbat, alai holan pro forma nama i, ai dietong do i tingki na mago jala harugian, ai aut dipangke i martigatiga, nunga jumpang nasida hepeng manang na sadia godang. Laos demi hepeng, ndang parduli be nasida di ruhut ni hatigoran dohot hasintongan, ai di na mangulahon partigatigaonna i dipametmet do epa, dipabalga shekel, disegai hatian jala dilansumhon boniaga marhite na manaorhon lapung manang orbuk ni tano tu gandum na ginadisna. Sandok ndang parduli be nasida di keadilan sosial. Apala i do nian sada na paasinghon Israel songon bangso ni Debata sian bangso angka na asing, ai tangkas do adong patik na mangatur nasida taringot tu keadilan sosial. Di hamamasa ni gotilon gandum rupani, ndang jadi pambuatan ni nampunasa angka na marpisikpisik di panabian. Gari borhos na halupaan, molo gabe taringot muse ndang jadi alaponna. Turiang pe songon i, ndang jadi gotilon ni nampunasa, ai jambar ni na pogos do angka i. Suang songon i do nang parbue ni anggur dohot hau jetun, ndang jadi ias i tapuon ni nampunasa, ingkon tadinghononna do deba asa adong buaton ni angka na pogos. Alai songon i ma jorbutna, molo dung madabu jolma tu roha na holongan di hepeng, ndang parduli be i di dongan jolma. Lupa nama i di tahe patik, lolos di hatigoran dohot hasintongan jala ndang parduli di keadilan sosial.

Ninna roha, songon warga ni Negara Republik Indonesia patut do i parrohahononta. Di ujung ni Minggu on, Sabtu 17 Agustus 2013, raphon sude donganta sabangso ingoton jala halashononta ma Hari Ulang Tahun Kemerdekaan-68 ni bangsonta, Negara Republik Indonesia on. Sude do hita umbotosa Pancasila do dasar ni negaranta on, jala sada sian silana, i ma na palimahon justru mangondolhon taringot tu keadilan sosial bagi seluruh rakyat Indonesia. Alai sejujurnya, godangan nama i prinsip na mate, na so adong pola hahonaanna tu hangoluan siapari. Kebijakan-kebijakan ni pamarenta di penataan ni perekonomian dohot pengelolaan ni sumber-sumber daya alam, godangan nama i mengacu tu prinsip liberal dohot persaingan bebas. Gabe lam mamora ma angka na mora ala sanggup bersaing, alai lam marpogos ma angka na pogos ala so sanggup bersaing. Ala ni i, tarunjun do roha manungkun mandok, “Pancasila, masihkah ada gunanya?” Alai taringot tu keadilan on, ndang holan negara dohot pamarenta, hurianta pe ndang sai haampinan. Baik songon institusi, manang pe selaku ruas ni huria mansai godang do hahuranganta. Bahkan ninna rohangku, sian sude masalah ni HKBP selaku insitusi, ketidakadilan ma sada na paling rawan. Godang molo so dohonon godangan do pangula ni hurianta na manghilala na adong kesenjangan manang ketidakadilan di parbalanjoon di antara ni angka parhobas na di kota-kota dohot na di pispis ri. Marpangontak ma i tu parhepengon, tu mutasi dohot periode, tolu parbonsiran ni hagagaor di HKBP. Manggohi angka na hurang, ndang jujur be huria di parhepengon, disunat ma Pelean-II dohot na marboho jala ditingtinghon gabus sian langgatan na badia i. Manarihon dirina, hohom do angka parhalado na gok taringot tusi. Ahu mandok, apala on do bonsir ni hapogoson di parhepengon di institusi HKBP, ai sai boha ma pasupasuon ni Debata angka sitingtinghon gabus sian inganan na badia i? Marpangontak ma i dohot tu mutasi ai marsiadu ma torop asa dipapinda tu kota; marhinorhon nang tu periode, ai tarunjun ma torop pasaorhon dirina tu kelompok pendukung ni kandidat na dihirim rohana boi padenggan ingananna. Ninna rohangku, ndang tarpaujung i holan marhite sada sistem mutasi na boha pe taho, ai ndang sebanding torop ni pangula tu godang ni huria na surplus. Tung boha didok, tung so tarbahen do sandok pandita ni HKBP sanga mandege kota. Sahat tu nuaeng, sistem senteralisasi penggajian dope na huhaporseai na cukup menjanjikan tu penggajian na berkeadilan di HKBP. Alai tong ala ni tondi na so berkeadilan be, bangkol do hurianta, tarmasuk angka pandita pasauthon i. Boha do ia sian sisi ruas ni huria? Dison pe, ndang sai hapintoran diri, ai ndang hahuphupan kenyataan na godang do ruas ni hurianta na mangula songon rentenir. Mansai arga hepeng i dirajumi. Ala ni argana, ndang diboto be paho laho mangariori dohot papunguhon. Na baru dope jinaha di fb, digadis sahalak rentenir do ember dohot sistem angsur. Arga ni ember i holan Rp.25.000,00 do. Alai angsuron ni panuhor ma i di bagasan 30 ari; sadari, Rp.2.000,00 Jadi, gabe Rp.60.000,00 Nda na luar biasa nama i? 

Ndang sumurung hita sian halak Israel. Molo diiuhum Debata nasida ala ni na holongan di hepeng dohot ala ni ketidakadilan na niulahonnasida, hita pe ndang tagamon malua sian hatontuan i. Unang tapaotooto dirinta, uhum ni Debata ndang sai didabuhon i di bagasan rumangna na jumorbut jala na luar biasa songon aek na sumar di tingki ni si Noak manang udan barerang songon di tingki ni si Lot, alai jotjotan do di bagasan rumang na biasa, isara akibat logis ni sada pambahenan manang hasalaan. Molo tu halak Israel di tingki ni si Amos dilumbahon kehancuran ni negara dohot ugamo, ra ndang pola ingkon bayanghononta uhum ni Debata tu hita di angka tingki on di bagasan rumang ni kehancuran ni pamarenta dohot negaranta jala gabe jajahan hita di bangso na asing, alai na boi masa do i di bagasan konteks na marasing. Di taon na salpu rupani, mangihuton laporan ni sada komisi ni PBB, nunga di tingkat danger Indonesia on menuju negara gagal. Molo gabe kenyataan i sahali on, gabe negara gagal Indonesia on, unang pola dao talului sialana, ai na marmula do i di hasalaanta sandiri, hasalaan ni negara, hasalaan ni pamarenta, hasalaan ni hita sude. Jala sude i, ndang tarsirang sian uhum ni Debata ala ni tondi na holongan di hepeng na marmuara tu ketidakadilan sosial. Tapasiding ma i, jala taingot ma on, “Uang adalah pembunuh bagi yang memegangnya erat-erat.”

Jkt.05.08.2013/mvs


         

   


     
      








            

Read More..