11.09.2010

24 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 24 TRINITATIS, 14 NOPEMBER 2010
Pjm.11:1-6


Patujolo

Di Padan na Robi na marhata Heber, buku Parjamita tarrajum do tu bagian Surat manang Ketubim. Di hata Heber digoar do buku i Kohelet (ro sian hata kahal), lapatanna huria (jemaat). Na marhahonaan do istilah i tu sada jabatan di huria dohot tu halak na maniop jabatan i, i ma parjamita manang pangajari. Di buku i, digombarhon panurat i do dirina songon sahalak kohelet na marjamita manang mangajari taringot tu kesiasiaan (1:14, 17; 2:21 dna). Mangihuthon kohelet i ndang tarojakhon agia ise ngolu dohot panghirimanna tu angka na di tano on, ai kesiasiaan (alogo sambing) do i. Dung dipaujung panghataion taringot tu kesiasiaan i, di bagian parujungan na mamungka sian turpuk ari on, ditaringoti ma muse hasopamotoan ni jolma taringot tu tingki naeng na ro. Alai nang pe alogo sambing sude jala ndang adong na binoto taringot tu tingki na ro, ingkon las do roha ni jolma mangula (pat.3:22; 5:18), optimis jala ringgas songon na niondolhon ni turpuk ari on.

Hatorangan

“Padalan ma sagusagum tu bariba ni laut, ai di laonlaon ni ari dapot ho do i marbunga.” Pinatudos tu hata aslina, hurang hona do salinan on, gabe niuji do patariparhon i songon on: Baorhon ma rotim di sisik ni aek, ai di laonlaon ni ari dapot ho do i muse. Ragam do pangantusion ni halak taringot tu ayat on. Adong do na manghonahon i tu partigatigaon antar pulau manang benua. (I do ra na melatarbelakangi salinan Batak mamangke hata ’tu bariba ni laut’ dohot ’marbunga’ atik pe so adong i di teks asli). Hombar tusi, roti manang sagusagu dison dibereng do i songon metafor ni hasil pertanian lumobi gandum na ditigatigahon jala diangkut mamostang laut marhitehite hopal. Partigatigaon umumna, partigatigaon antar pulau khususna, usaho na gok risiko do i; boi manjadi, boi ndang. Di bona ni ulaon i, tung so adong do na binoto ni jolma i taringot tu na manjadi i manang na ndang. Nang pe songon i ingkon barani do jolma i mamungka dohot mangulahonsa, ai molo so adong do na dipungka dohot na diulahon ndang na laho adong sitagamon na manjadi, alai molo dung adong na dipungka dohot na diulahon adong ma sitagamon na manjadi. Hombar tusi ma dipasingothon dison: “Baorhon (padalan) ma!” Na paduahon, adong do muse na manghonahon i tu na marsilehonlehon, isara ni na mamonggoli dohot mambagibagihon roti tu halak na male (pat.Jes.58:7). I pe ulaon na so pasti do. Molo diponggoli sasahalak rotina di tingki haadongonna jala dibagibagihon tu na male, ndang adong jaminan na ponggolan ni halak muse rotina jala bagihononna tu ibana tung sura gabe marbalik na masa, madabu ibana tu hapogoson. Unang be na asing, gari halak naung niurupanna i boi do ndang parduli di ibana. Nang pe songon i ndang gabe so ulahononhon na marsilehonlehon, ai siangkup ni kemungkinan so marparbue, kemungkinan marparbue pe tong do adong. Na patoluhon, adong do na mangalapathon i secara harfiah, i ma na mangulahon ulaon haotoon alai gabe marguna. Ulaon haotoon do na mambaorhon roti tu aek, ai maup do i jala malala. Alai adong do tong kemungkinanna ndang malala jala sangkot di sada inganan gabe boi dapot muse. Na gabe sipaingot ma i tu hamanaton na malobihu gabe so barani patupahon dohot mangulahon agia aha. Samanatmanat ni jolma di na martahihon dohot mangulahon sadasada siulaon, ndang adong jaminan na ingkon manjadi, boi do tong gagal; gari gabe jea bolon tahe boi do. Pardalan ni angka na masa ndang tarparetonghon i secara pasti andorang so hamamasana; angka ulaon na tardok haotoon nian boi do marparbuehon na denggan na so hinirimhirim hian, sabalikna angka ulaon na mansai tangkas direncanahon jala diulahon di bagasan sandok hamanaton boi do gabe songon alogo sambing. Ndang na mandok na sude ma ulaon na asal diulahon i manjadi, ndang; godang do tong na gagal; suang le do songon i, ndang na mandok na so marguna angka perencanaan na matang dohot hamanaton, marguna do jala patut do i parrohahonon jala ulahonon. Na paopathon, dihonahon na deba dope i tu partanion. Jadi, roti dibereng do i songon metafor ni boni. Taringot tusi didok, ingkon saburhon do boni tu tano na maraek asa boi hirimon suha ni gotilon. Di na opat pingkiran i, adong do sada benang merah, i ma: Ndang tarpastihon hajajadi ni sada ulaon di pamungkaanna, alai nang pe songon i ingkon barani do jolma mamungka dohot mangulahon, ai holan marhite na songon i do adong hirimon sitapuon di tingki na ro.

“Bahen marjambar pitu manang ualu halak, ai ndang diboto ho manang jea dia ro tu atas tano on.” Manang dia pe sian na nidok ondeng na gabe hahonaan ni ay.1 i, dipaingothon ay.2 on do asa unang nalom roha ni jolma i mameakhon panghirimanna holan tu sada kemungkinan. Ia na martigatiga do, ndang sae holan sahali, alai sai didatdati; rumangna ndang sae holan sada, porlu do diversifikasi; carana pe boi do marmansam, isara barter, tunai, bon dohot na asing; songon i pengirimanna, ndang ingkon marhite sada hopal, atik boha do ingkon dua manang lobi. Mansai ringkot do i ai ndang diboto jolma manang jea dia ro tu tano on. Molo ro jea, isara harugian sahalisahali, unang mandele jala mansohot, ai na boi manjadi do i tu tingki na ro. Ia na na marsilehonlehon do ndang sae holan sahali manang holan tu sahalak, alai tu pitu manang ualu halak, lapatanna tu manang piga halak na so tontu jala na so tarbatas bilanganna, ai molo tung dia pe na masa marbalik ibana gabe pogos, so mangurupi pe na sada, hirimon dope na paduahon dohot na mangihut. Laos songon i do nang taringot tu na patoluhon, na mangulahon angka ulaon na so tangkas direncanahon bahkan na terkesan haotoon jala na asal diulahon, ndang sae holan sada manang holan sahali, ai ndang sai binoto na mamboan lapatan i di hamamasa ni jea na ro tu tano on. Suang songon i ma tong taringot tu na manabur manang na martani, ringkot do variasi isara tumpang sari (pat.ay.6).

“Molo sorat angka ombun i, dipangusehon ma udan tu atas tano on, molo marobo hau dompak dangsina manang dompak utara, ia tusi haroboan ni hau i laos disi do i peak.” Mardomu tu ay.2, nang pe so binoto rumangna, alai pasti do, sai na ro do jea tu tano on. Suman tu udan, molo dung sorat angka ombun, ndang boi be i so ro. Harorobo ni hau pe, ndang haambatan; molo nunga ingkon marumpak, ndang boi be so marumpak. Manang na dompak dia harumpahanna, tu dangsina do manang na tu utara, i pe ndang haambatan; molo tu dangsina do, ba tusi; ia dompak utara do, ba dompak i. Molo dung sanga rumpak laos disi nama i peak, ndang tarpajongjong be asa tu na asing muse harumpahanna. Songon i do jea i, molo nunga ingkon ro, ndang boi so ingkon ro. Ala ni i mansai ringkot ma na patupa angka na marguna na boi hirimon di hamamasa ni jea.

“Manang ise na pajagajaga alogo, ndang tagamon saut manabur, jala manang ise na patangkastangkas ombun, ndang tagamon saut ibana manggotil.” Hajajadi ni suansuanan ndang tarsirang i sian cuaca. Ala ni i angka partani na giot marhasil ndang boi so ingkon mamparetonghon cuaca. Alai unang ala ni biarna mida risiko gabe maetonghu, ai ndang adong na boi meramalkan cuaca secara tepat jala ndang adong cuaca na 100% hombar tu karakteristik ni sadasada ulaon dohot suansuanan. Manang ise na maetonghu di cuaca, isara ni na mangetongi jala paimaimahon pardalan ni alogo dohot rumang ni ombun na paling pas jala na tanpa risiko tu na manabur ndang na laho saut i manabur; jala na so hea manabur ndang tagamon hea manggotil. Sipaingot ma i tu angka na mabiarhu mida risiko gabe so barani mamungka dohot patupahon manang aha. Sabalgabalga ni risiko, tarmasuk hamatean na pasti ro, ndang boi i mangambati halak laho mangharinggashon dohot manghalashon ulaonna. Ala ni i, manang na ise pe, molo naeng mamungka ulaon, dipungka ma; unang dipaimaima ‘tingki na dumenggan’ di rohana, so tung gabe agoan ibana di peluang na tepat.

“Ndang diboto ho manang di dia pardalanan ni alogo dohot panjadijadi ni holiholi di bagasan bortian ni boruboru na marhangoluan, suang songon i ndang diboto ho jadijadian ni Debata na manjadihon saluhutna.” Pingkiran na di ay.4 i ditorushon dope di ay.5 on. Debata do jumadihon saluhut, na jumadihon alogo jala na padalanhonsa; na jumadihon jolma jala na pangoluhonsa. Ibana do na manghuasoi jala na manontuhon saluhut, ndang targantung Ibana tu alam manang tu cuaca. Ala ni i ndang adong dalanna di partani mabiarhu tu alogo dohot tu ombun gabe so barani manaburhon boni tu haumana, manang sabalikna maporseahu tu alogo dohot udan na mangalehon pos ni roha di angka ulaonna.

“Sogot manogotna i saburhon bonim jala unang patait tanganmu nang bodarina i, ai ndang diboto ho manang dia sian na dua i manjadi, manang tung rap duansa manjadi.” Sahali nari, ala so diboto jolma taringot tu tingki na ro, taringot tu panjadihon ni Debata di na saluhut, taringot tu risiko dohot taringot tu hajajadi ni na niula, ingkon ringgas do jolma i jala burju mangula, isara ni na manaburhon boni ia manogotna, ulaon na asing ia bodarina. Manang dia sian i na manjadi, Debata do na umbotosa dohot na manontuhonsa; boi do sada, alai boi duansa. Na ringkot, ulahon; dung i pasombu ma Debata manontuhon jadina!

Rancangan Homiletis

Didok sada pandohan ni halak na leban: “Maol do na meramal, lumobi molo taringot tu tingki na naeng ro.” Geok do i nian begeon, ai molo na meramal, tontu, taringot tu tingki na ro do i, ndang tagamon be taringot tu tingki na salpu. Alai sintong do, mansai na maol do -- molo so dohonon mustahil -- di jolma umboto angka na naeng masa. Rupani, ndang adong hita na umboto manang na hipas dope hita di taon na naeng ro, boi dope mangula manang ndang; aha do na naeng masa tu hita di dua taon na magihut, paruntungan do manang parjeaan; molo parutungan do, parutungan dia; molo parjeaan do, parjeaan dia; ndang adong hita na boi mamastihonsa. Apala i do sada sian na pinarungkilhon ni buku Parjamita pambuatan ni jamita ari on; golap do tingki na naeng ro i. Di ay.2 ni turpuk ari on rupani didok do: “Ndang diboto ho manang jea dia ro tu atas tano on.” Alai golap pe i, ndang boi so bongotan. Nuaeng, boha ma hita mamongoti i? Mabiar? Ganggu? Buku Parjamita ndang pasombuhon hita tinggal di hagangguon, alai diajarhon do tu hita na patut sipatupaonta asa tung pos rohanta mangalangkahon patta tusi. Aha ma i? Alusna: Mangula. Olo, ingkon mangula do hita saonari, ai songon na masa di tingkinta sinuaeng on, songon i do tong di tingki na naeng ro i, ingkon na mangan do jolma i asa mangolu, jala ingkon na mangula do asa mangan. Boha ma bahenonta mangulahon i? Apala i ma na naeng pamanatonta sian turpuk jamita di hita ari on. Taringot tusi, adong do dua na naeng dohonon.

Na parjolo, mangula di bagasan haburjuon. Didok di ayat parjolo ni turpuk on: “Padalan ma sagusagum tu bariba ni laut, ai di laonlalaon ni ari dapot ho do i marbunga.” Ragam do pandok ni halak taringot tu hahonaan ni ayat on. Rupani, adong do na manghonahon i tu na martigatiga bahan makanan antar pulau manang benua, na asing tu ulaon asi ni roha manang na marsilehonlehon, na asing muse tu ulaon na so tangkas direncanahon bahkan na terkesan asal diulahon na ternyata gabe marguna, na deba muse tu partanion. Songon i ma, mansai ragam do ulaon na boi patupaon ni jolma asa adong sihirimon jala sitapuonna di tingki na ro. Alai na ringkot, manang na dia pe i, ingkon na ulahononna do i di bagasan haburjuon dohot haringgason. Unang marnalom ni roha rupani mameakhon panghirimanna holan tu sada kemungkinan alai marusaho di bagasan habisuhon, unang martahan di sada pilihan sambing, alai naeng ma adong manang na piga alternatif, isara na patupahon pengembangan manang diversifikasi. Angka ulaon na denggan isara na marsilehonlehon ndang sae holan sahali manang holan tu sahalak, alai tu pitu manang ualu halak, lapatanna tu manang piga halak na so digondit bilanganna. Mansai ringkot do i ai ndang diboto jolma manang jea dia na naeng ro tu tano on na boi mambahen so manjadi sadasada ulaon, jala ndang diboto dia sian angka i na manjadi dohot na so manjadi. Alai na pasti, molo adong dua tolu, ia so manjadi pe na sada, na boi hirimon dope na asing. Ia tung manjadi sude, ba mauliate.

Ninna roha, sipaingot na relevan do on di hita, ai ndang tardok naung angka na burju jala na ringgas hita mulaulaon. Tutu, di sistem nilai budaya Batak, dipujipuji do haringgason manang hagogoon mangula. Disejajarhon do i tu hinaarga ni hapistaran songon nidok ni umpasa: “Pidong haraha, pidong haruhu, sitapitapi pidong ni Toba. Na gogo mangula do butong mangan, na ringgas marguru do dapotan poda.” Sabalikna disalahon do silosok manang sigurbak ulu. Molo na losok parumaenna, disolsoli natuatua do anakna, didok: “Soban nasa soban, dibuat ho soban hadudu. Jolma pajolmajolma, dibuat ho sigurbak ulu.” Nang pe songon i ndang tardok naung angka na ringgas halak hita mulaulaon, atik boha do sabalikna, angka na losok. Di sada ende na pinatomutomuna, didok Gr.Siddik Sitompul do: “Ndada piga songon paruma, parumauma ni tano Toba; sabulan do mangula dainang, sataon bolon butong mangan dainang.” Ra sintong do i na jolo, ai bidang do hauma alai otik dope jolma. Ala ni i cenderung ma nasida marlanggelangge. Dung simpul mangula (hirahira sabulan lelengna), holan angka ina nama na tu balian, anggo angka ama, sahat tu na jumpang gotilon, godangan nama tu lapo. Nuaeng on, ndang tardok sae be gogo ni hauma i manutupi partaonan ni keluarga, ai hot do bidang ni hauma alai tamba do anggo jolma. Nang pe songon i, torop do na tong marlanggelangge. Ndang adong usahona tu pengembangan, ndang adong kreasi manang variasi. Bangko i, otik godang tarboanboan do tu parserahan. Ndang parsoadaon, dung na taripar halak hita tu panombangan manang parserahan, godang do na muba gabe na ringgas. Alai adong do na sai tong losok, angka na naeng mangula mansai otik, alai jumpangan nian mansai godang. Hombar tusi diulai ma na so siulaon, i ma pansarian dohot pansamotan angka na so turut. Adong huhut angka na poso na so lomo rohana mulaulaon, na so maila gabe boban ni natoras manang keluargana. Molo songon i torus, lam golap do ari pangapudianta, lam suram jala lam tartading hita sian angka na asing, semakin terpuruk di persaingan na lam ketat. Ala ni i, ingkon muba do hita sian halosohon tu haburjuon dohot haringgason, jala hamubaon i ingkon na mamungka do sian dirinta ganup marsadasada.

Na paduahon, mangula di bagasan haporseaon. Mulak tu turpukta ari on, di ay.3 didok: “Molo sorat angka ombun i, dipangusehon ma udan tu atas tano on, molo marobo hau dompak dangsina manang dompak utara, ia tusi haroboan ni hau i laos disi do i peak.” Na nidokna disi, nang pe so binoto rumangna, pasti do, sai na ro do jea tu tano on. Na boi masa do i marhite udan, marhite alogo manang habahaba; diparrumpakhon angka hau, disegai angka ulaon dohot na niula. Na marlapatan ma i, adong do risiko ni angka ulaon i. Manang na ulaon aha pe i, ndang adong i na simbil sian ancaman ni kegagalan, jala pasti do, ingkon adong do i na gagal. Nang pe songon i, unang ala ni risiko manang na mabiar gagal gabe so barani halak mamungka dohot mangulahon angka ulaonna, ai di ginjang ni saluhutna do Debata. Ibana do Tuhan na manghuasoi jala na manggomgomi sasude, na mandalanhon alogo, na manjadihon jala na pangoluhon jolma, na tarbahen manumpak manjadi angka ulaon.

Apala i ma na mansai ringkot ingoton jala hangoluhononta, asa tung pos rohanta di angka ulaonta. Songon na nidok nangkin, ndang adong na taboto taringot tu tingki na ro; sandok golap do i di hita. Laos songon i do taringot tu ulaonta, anggo di pamungkaanna tung so adong do na binoto manang na laho manjadi i manang na so manjadi. Ala ni i, ingkon di bagasan haporseaon do hita mamungka dohot mangulahon ulaonta. Alai haporseaon i ndang dalan na mura i laho manggiling sude parsoalan tu Debata, dung i Ibana sandiri ma na paturehon, ndang! Hita do tahe dalan ni Debata manumpak saut ulaonta i. Hombar tusi sipangkeonta do hatauon na nilehonNa tu hita, isara hatauon patupahon perencanaan na denggan. Mansai na denggan do na marrencana dohot na mamparetonghon sadasada siulaon. Tuhanta Jesus pe dipodahon do i (Luk.14:28-30) jala patut do i parrohahonon. Hamanaton pe, tung na so jadi do parsineangon ni roha. Laos songon i do nang taringot tu risiko, ringkot do paretonghononhon. Alai sai unang ma ala ni hamanaton na masalpuhu manang ala ni na mabiar mida risiko gabe tallus rohanta sian haporseaon, gabe so barani mamungka dohot mangulahon angka siulaon. Ringkot do antusanta, sadenggandenggan ni perencanaan dohot samanatmanat ni na mangulahon, ndang adong jaminan ni i tu hajajadi ni sadasada ulaon. Laos songon i, sabalgabalga ni risiko, ndang tuk i mamastihon na ingkon gagal ma sadasada ulaon. Rimpun di Debata do ulaonta. Ala ni i, mangula ma hita di bagasan haporseaon; dung i, tapasombu ma Ibana mambahen jadina.

Angkup ni i, songon naung niarbis di Minggu na salpu, di tingki on nunga sahat hita tu angka ari na parpudi ni taon parhuriaon na tadalani on. Di Minggu na ro, paujungonta ma taon parhuriaon on marhite parningotan di angka na monding. Naeng taitan ni tingki on do hita manatap tu ujung ni saluhut dohot tu ujung ni ngolunta ganup marsadasada. Molo jumpang tingkina, marujung ngolunta sian tano on, didok hata i, angka na taula i do muse na mangihut tu hita (Pgk.14:13). Antong molo i do hape, mangula ma hita di bagasan haburjuon dohot haporseaon.

jkt.22.10.2010/mvs

Read More..

11.03.2010

23 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 23 TRINITATIS, 7 NOPEMBER 2010
5 Mus.4:1-10

Patujolo

Buku 5 Musa on, i ma parbue ni penulisan kembali ni patik ni si Musa. Dung sahat jala mian bangso Israel di tano Kanaan, mimbar do parngoluonnasida sian na madoado jala peramu hasil gabe partani na menetap; mimbar dohot pengorganisasian ni masyarakatna sian na bersahaja tu na lebih kompleks. Luhutna i marhinorhon situtu do tu haporseaon ni bangso i, ai gabe tarunjun jala tarela ma nasida paihutihut utiutian ni sipelebegu angka na mardomu tu partanion dohot pamarentaon ni penduduk asli ni tano i. Mansai ungkap do nasida tusi ai ndang adong dope pengalamannasida taringot pangalaho na imbaru i. Aturan na gabe rujukan pe ndang adong ai so diatur dope i di patik ni si Musa. I ma na mamaksa nasida menafsirkan dohot menuliskan ulang patik ni si Musa i. Ndang ulaon sisatongkin i, mansai leleng do, berabad-abad. Hasil akhirna, i ma buku 5 Musa. Di Alkitab, digoari do i Ulangan, na marharoroan sian hata Gorik deutronomion, istilah na pinangke ni Septuaginta [(LXX), i ma salinan ni Padan na Robi di hata Gorik] laho manggoari buku i, lapatanna patik na pinaduahali manang na niulahan. (Di salinan Batak: Pangarataion di Patik). Disurathon do i marrumang jamita ni si Musa na dipasahat di halongonan, di ipar ni aek Jordan tu sundut na imbaru ni bangso i. Asing ni si Josua dohot si Kaleb, nunga mate sude sundut na matua, sundut siparungutungut jala na so porsea. Tinggal ma nuaeng sundut na umposo na pinaloas mamongoti tano Kanaan i. Digombarhon ma disi, naeng bongot ma bangso i tu tano bagabaga i. Molo dung sahat tusi, ingkon marsihohot do nasida di haporseaon dohot parsombaon tu Jahowa. Tusi ma nasida diarahon si Musa di jamitana i.

Hatorangan

Di jolo, di bd.1-3 ditaringoti do mansai jempek barita ni haboborhat ni halak Israel sian dolok Horeb, angka panghahap dohot masa pengembaraan opat pulu taon sahat ro di na tolhas nasida tu ipar ni Jordan na digombarhon songon inganan ni si Musa pasahathon jamitana i, jala bangkit si Josua gabe partogi laho manguluhon bangso i mamongoti dohot marbagi tano i. Di bd.4 on naeng masuk ma ibana tu badan ni jamitana i. Songon dalanna masuk tusi, didok ma di ay.1 on: “Nuaeng pe.” Angkup ni dalanna masuk, pengarahanna do i huhut tu bangso i taringot tu sipatupaonnasida asa malua sian pangalaho songon na tinaringotanna di jolo i. Tangkasna, ia naeng malua nasida sian uhum songon na songgop tu ompunasida uju i, ingkon adong do sipatupaonnasida di tingki nuaengnasida. Aha ma i? I ma na manangihon aturan dohot uhum na pinodahon ni si Musa tu nasida. Aturan (Hb.hachuqiym, statutes, undang-undang), i ma patik ni Tuhan i, patik na hot jala na so mubauba; uhum (Hb.hamishpaatiym, judgments, keputusan hukum), i ma haputusan na binuat jala na nidabuhon ni panguhum taringot tu sadasada pangalaho manang parkaro. Ndang na sian roharohana, na hombar tu poda (petunjuk) na sian Tuhan i do. Duansa i, na sahat do tu Israel marhitehite si Musa. Hombar tusi ma i digoar na pinodahon ni si Musa. Ndang na mandok ibana bonana, Debata do; holan perantara do ibana manang mediator. Manangihon ndang na marlapatan holan mambege, alai ingkon dohot do na mameop, na mamingkirmingkiri, na mangaradoti dohot na mangulahon (pat.Jos.1:8). “Sibahenonmu,” ninna. Molo dung songon i, mangolu ma bangso i. Mangolu ndang na mandok holan manggulmit jala marhosa, alai mangolu di bagasan hangoluan na sonang jala na martua, na niatur hombar tu lomo ni roha ni Debata jala na di bagasan parsaoran tu Ibana, na bergairah jala na bersemangat, jala na berpadanan tu panghirimon di bagabaga ni Tuhan i. Angkup ni i, masuhan nasida ma tano Kanaan na pinarbagabaga i. Debata do nampuna tano i, alai sian asi dohot mala ni rohaNa dibasabasahon do i tu nasida, dipateanhon bahen partaliannasida.

Taringot tu patik i didok: “Ndang jadi ambaanmuna tu hata naung hutonahon i tu hamu, jala ndang jadi oruanmuna sian i.” Na nidokna disi, ingkon jaloon jala argahonon nasida do sude patik i. Ndang adong sian i na boi rajuman sala manang na so ringkot gabe boi bolonghonon, jala ndang adong na hurang na ingkon ambaan manang patorangon hombar tu roharoha ni jolma. Di pudian ni ari gabe masa do na songon i di halak Jahudi, ai gabe adong ma na mandok rupani: “Holong ma roham di donganmi; hosom ma ia di musum!” (pat.Mat.5:43).

Baal-Peor, i ma debata ni halak Moab. Di 4 Mus.25:1-5 dipaboa, di na sahat halak Israel tu Sitim, tarela do bangso i mangoloi jala marsomba tu Baal-Peor. Deba sian rumang ni parsombaon tu dewa i, i ma parmainanon (persundalan suci) dohot na manganhon juhut tibaltibal (juhut naung pinelehon). Digonghon parbegu i nasida tu parsombaon sisongon i, gabe dohot nasida marmainan jala manganhon tibaltibal i. Mansai tarrimas do Debata marnida i, gabe diparentahon tu si Musa manangkup jala manggantunghon angka induk bahen pardengganan tu Jahowa. Didokhon si Musa huhut angka panguhum mamunu nasa na dohot marsigantung tu Baal-Peor i. Ia ditaringoti pe i dison, asa gabe singotsingot do i di bangso i asa unang mangulahi hasalaan na sarupa. Manang na boha pe, ndang tagamon marsombusombu Tuhan i marnida na mangalaosi patikNa, sai na rendephononNa do na songon i, alai pangoluonNa do anggo na marsihohot tu Ibana songon na andar di bangso na teba i. “Alai anggo hamu, angka na marsihohot tu Jahowa, Debatamuna i, mangolu do saluhutna sadari on,” ninna. Marsihohot, mandok marsilohot, mardomu jala marsaor tu Debata di bagasan holong ni roha dohot pangoloion.

Sahali nari, di ay.5-6 ditaringoti si Musa do aturan dohot uhum na tinonahon ni Debata tu ibana jala naung pinodahonna tu bangso i. Ingkon i ma sibahenon ni bangso i, siradotan jala siulahononnasida ia dung sahat nasida tu Kanaan, tano na pinarbagabaga simasuhan jala siteanonnasida bahen partaliannasida. Molo diulahon nasida i, angkup ni na mangolu (ida di jolo), gabe hapistaran dohot hapantasonnasida do i di adopan ni angka bangso. Na marguna do patik i antara lain songon panogunogu dohot pangajari. Marhite na marsiajar dohot marsorminan tusi, gabe pistar bangso i jala pantas, lapatanna diboto manirang na denggan sian na roa jala tarhangoluhonsa ngolu na tigor jala na badia di jolo ni Debata dohot di jolo ni jolma. Ala ni panghangoluhon di patik i, gabe asing nasida sian angka bangso, sumurung, umpolin manang lebih luhur di ulaon dohot di pangalaho. Berengon ni angka bangso ma i jala dohononna: “Bangso na pistar sahali jala na pantas marroha do bangso na bolon on.”

Alai molo sumurung pe nasida songon i, ingkon parhatopoton nasida do, ndang na sian dirinasida i, manang ala ni hajolmaon dohot habangsoonnasida, alai na sian Debata do; ala ni hajojonok dohot ala ni pangalehonNa di patikNa. Taringot tusi, diondolhon si Musa do di ay.7-8. Ganup bangso na humaliang Israel adong be do debatana. Angka debata na na so tutu do i, personifikasi ni daya-daya alam, rekayasa ni hajolmaon na diwujudkan marhitehite ganaganaan na mate, angka na ‘jonok’ nian, alai ‘dao’; na marpinggol nian, alai ndang marbinege. Andul sian i do Jahowa i, dao pe Ibana di banua ginjang, alai hadir jala jonok Ibana tongtong tu bangsoNa; manang sadihari pe Ibana dijou, jonok do Ibana laho manangihon dohot mangalusi. Disarihon do hasonangan ni bangso i, dilehon do tu nasida aturan dohot uhum na tigor asa tarhangoluhon nasida ngolu na denggan jala na badia, na tigor jala na sintong.

Di ay.9-10 dipaingot do bangso i asa unang manghalupahon sejarah, i ma taringot tu na pinatupa ni Debata bahen haluaonnasida songon naung patar diida dohot dibege nasida. Ulaon ni Debata ndang tarsirang i sian hataNa. Na mangula do hataNa jala marhata do ulaonNa. Marhite hata dohot pambahenanNa, na mangula do Debata paluahon Israel sian Misir; marhite hata dohot pambahenanNa, mangula do Ibana pahothon parpadananNa tu bangso i di Horeb; marhite hata dohot pambahenanNa, mangula do Ibana manogunogu nasida di parhorsihan, manogihon jala pabongothonsa tu tano Kanaan. Di parpadananNa na di dolok Horeb i, dipatubegehon do tu nasida hataNa, siparateatehononnasida. Ala ni haluaon na pinatupaNa i, ala ni parpadanan naung pinahotNa dohot ala ni hataNa naung pinatubegehonNa i, ingkon Tuhan Jahowa nama Debatanasida, sasadasa nama sihabiaran, sisombaon jala sioloannasida. Taringot tu saluhutna i, ingkon jagaon jala ramotan nasida do dirinasida asa unang lupa i sian rohanasida saleleng mangolu. Na mangago dirinasida do nasida molo gabe ditallushon i sian rohanasida. Angkup ni i, ingkon pabotohonon jala ajarhonon nasida do saluhutna i tu angka anak dohot pahompunasida marsundutsundut.

Rancangan Homiletis

Didok pandohan ni hita halak Batak: “Agia lapalapa, di toru ni sobuon; agia malapalap, asal ma di hangoluan.” Hinaarga ni ngolu do i na ginombarhon ni i. Di roha ni bangsonta, mansai na arga do tutu ngolu i. Ala ni argana, diparjuanghon. Taringot tusi, didok dope: “Mutu siborok mangalului guluan, mutu do hita jolma mangalului hangoluan.” Ndang holan diparjuanghon, naeng partahanhononna tahe torus. Sahat tu na malapalap pe taho, asal ma disi hosana i. Hombar tusi, sada sian sintasinta na umum do di halak hita, ganjang nian umurna; nangnang sarimatua pairingiring pahompu sahat tu na marnini marnono; marhusip matana, limutlimuton tanggurungna.

Di hata ni Debata pe, mansai na arga do ngolu i. Alai hinaargana ndada holan di adongna dohot ganjangna, lumobi do di kualitasna. Ngolu na sintong i ma ngolu na sonang jala na martua, na niatur hombar tu lomo ni roha ni Debata jala na di bagasan parsaoran tu Ibana, na bergairah jala na bersemangat, na berpadanan tu panghirimon na jonok dohot na naeng ro sogot. Boha do asa jumpang ngolu na songon i? Marojahan di turpuk jamita di hita ari on, adong ma tolu na naeng dohonon.

Na parjolo, taradoti ma hata ni Tuhan i. Di jamita on nunga sahat halak Israel di bariba ni Jordan. Satongkin nari, taripar jala bongot ma nasida tu tano na pinarbagabaga i. Tagan so tolhas tusi, asa unang sala langka nasida, dipaingot si Musa do bangso i taringot tu na ingkon patupaon nasida ia dung bongot nasida tu tano i, i ma na manangihon aturan dohot uhum angka naung pinodahonna tu nasida. Na manangihon ndada na marlapatan i holan na mambege, alai dohot do na mameop, na mamingkirmingkiri, na mangguruhon dohot na mangulahon. Ndang jadi ambaan manang oruan nasida i, lapatanna ndang adong sian i na boi rajuman sala manang na so ringkot gabe boi bolonghonon, manang sabalikna na boi rajuman hurang na ringkot ambaan manang patorangon hombar tu giot ni roha ni hajolmaon. Sandok ingkon jaloon jala argahonon nasida do sude patik i, ai na sian Debata do i. Molo ndang songon i, sai na songgop do tu nasida uhum songon naung mangonai tu ompunasida, na marragean i nasida di parhorsihan di masa pengembaraan na opat pulu taon i.

Suman tu halak Israel di jamita on, di tingki on nunga sahat hita tu angka ari na parpudi ni taon parhuriaon. Dua minggu nari, di ari 21 Nopember 2010 sahat ma hita tu Minggu Ujung Taon Parhuriaon na tadalani on. Diaturhon angka ama ni hurianta do paboa angka tingki parpudi ni taon parhuriaon songon on, sipangkeon ni huria do i paingothon ruasna manatap tu ujung, tu haroro ni Kristus paduahalihon dohot tu hagogok ni panghirimon i, i ma hangoluan na saleleng ni lelengna. Marhite paragendaon rupani, marhite ende dohot jamita naeng tartogihon do sude manatap tusi. Na manatap tu ujung jala na manghirim di haroro ni Jesus Kristus ndada na marlapatan i holan na maimaimahon huhut manatapi dompak langit, alai songon na nidok ni jamita on, marhite na mangaradoti hata ni Debata do. Olo, tanda na masihol hita di haroro ni Tuhanta Jesus Kristus paduahalihon dohot di hangoluan sogot ingkon radotanta do hata ni Debata sian nasa rohanta. Ingkon ringgas rohanta manangihon, manjahai, mamingkirmingkiri, pahusorhusorhon, mangguruhon, mangulahon dohot manghangoluhon. Dohot hata na asing, ngolunta ingkon gabe surat ni Debata; sian ulaon dohot pangalahonta tarjaha halak hata ni Debata. Mansai ringkot ma i parrohahononta, ai di parngoluon siapari jotjot do masa ndang sai tarpaasing pola halak Kristen sian angka na asing. Rap panggaori do rupani, rap pargabus, rap panipu, rap pargadombus, rap parbadabada, dohot angka na asing. Atik boha tahe nunga gabe lumobi halak Kristen taringot tu angka i. Sikap hidup na gabe cerminan ni hata ni Debata ndang sai dietong be i hapistaran dohot hasurungan, alai nunga gabe haotoon dohot habileon. Alai taboto ma, hata ni Debata do na gabe hapistaran dohot hapantason di hita. Marsiajar dohot margogohon hata i do tarhangoluhon hita ngolu na dumenggan, na umpolin jala na badia na berpadanan tu hagoluan sogot.

Na paduahon, taingot ma na binahen ni Tuhan i. Dipaingot si Musa dope halak Israel asa unang lupa nasida di na pinatupa ni Debata bahen haluaonnasida songon naung patar diida dohot dibege nasida. Ulaon ni Debata ndang tarsirang i sian hataNa. Na mangula do hataNa jala marhata do ulaonNa. Marhitehite hata dohot pambahenanNa, na mangula do Debata paluahon Israel sian Misir; marhite hata dohot pambahenanNa, mangula do Ibana pahothon parpadananNa tu bangso i di dolok Horeb; marhite hata dohot pambahenanNa, mangula do Ibana manogunogu nasida di parhorsihan, manogihon jala pabongothonsa tu tano Kanaan. Dipapatar diriNa parngolu, pargogo jala parhuaso; dipabangkit nasida gabe bangsoNa jala dipatubegehon tu nasida hataNa, siparateatehononnasida. Songon bangso naung jinangkonNa, sai boi do nasida manjou Ibana, ai nang pe dao, Debata na jonok do Ibana. Ala ni i, ingkon Jahowa nama Debatanasida, sasadasa nama sihabiaran, sisombaon jala sioloannasida. Taringot tu saluhutna i, ingkon ramotan nasida do dirinasida asa unang lupa i sian rohanasida saleleng mangolu. Na mangago dirinasida do nasida molo gabe ditallushon i sian rohanasida. Nunga dung masa na songon i, lupa nasida di Debata, di hata dohot di na binahenNa; laho nasida marsomba tu Baal-Peor, debata ni halak Moab, gabe mago jala rendep torop sian nasida.

Laos i ma sipaingot ni jamita on nuaeng tu hita, asa unang lupa hita di Debata, di hata dohot di naung binahenNa tu hita. Songon na tu Israel, naung mangula do Debata nang di tongatonganta; dipapatar diriNa tu hita, dipatubegehon tu hita Barita na Uli parhiteanta tu haluaon jala dipajongjong huriaNa di tongatonganta na gabe haojahanta. Nunga 149 taon i dung masa. Hombar tusi, mamungka 7 Oktober 2010 i naung mardalan do hurianta di umurna na pasaratuslimapuluhon manang di taon jobel na patoluhon. Di tingki on, tongon marhobas do hurianta marningot jala mangolophon i di Pesta Jubileum 150 Taon HKBP sipatupaonta di taon 2011 na ro on. Alai ndang sae di hita marningot i holan di sada pesta jubileum, ingkon saleleng mangolu do. Songon na nidok ni turpuk jamita ari on, ingkon marhabiaran hita tu Debata sian nasa rohanta, marsihohot mangoloi jala marsomba Ibana saleleng hita mangolu. Manang aha pe na masa, di las manang di arsak ni roha, di tingki na sonang manang di tingki na susa, tung na so jadi halupahononta Ibana jala tung na so jadi tallus sian rohanta hata dohot pambahenanNa. Unang so taboto, na mangago dirina do manang na ise pe na manghalupahon Debata, na manallushon sian rohana hata dohot angka pambahenanNa. Ndang tagamon marsombusombu Debata di angka na songon i, sai na uhumanNa do i gabe agoan di hagogok ni panghirimon i, i ma hangoluan sogot na saleleng ni lelengna.

Na patoluhon, taajarhon ma i tu angka anakhonta. Padan dohot ulaon haluaon ni Debata ndada ditahihon i holan tu sada sundut, alai marsundutsundut do salelenglelengna. Ala ni i, marulak loni do Ibana manonahon asa ajarhonon ni halak Israel i tu angka anakhonna marsundutsundut. Ingkon gogoonnasida do mangajarhon angka i tu angka anakna, jala ingkon taringotannasida angka i molo hundulhundul nasida di bagasan jabu manang di na mardalani di pardalanan, di na laho modom manang di na hehe muse; ingkon rahuthonon nasida huhut angka i bahen partinandaan di atas tanganna, jala bahen parningotan di holangholang ni matana; jala ingkon surathononna angka i tu tohang ni jabuna dohot tu panggumbanganna (5 Mus.6:7-9).

I ma muse sipaingot ni turpuk jamita ari on tu hita, ingkon pateanhononta do Barita na Uli i tu angka anakhonta. Molo hot dope panandaon dohot haporseaon di Debata di tonga ni hurianta, molo mian dope Barita na Uli di tongatonganta jala dihaposi dope haluaon na sian Tuhan i, ndang lobi ndang hurang parbue ni pangajarion do i. Molo naeng so tos i di tingkinta, alai marudut tu angka pomparanta marsundutsundut, hita pe, ingkon gogoonta do mangajarhon i tu angka anakhonta jala nasida ma muse na mangajarhon i tu angka pinomparna. Tanggungjawab na parjolo taringot tusi dipasahat do tu angka ama dohot ina manang keluarga. Huria marhite singkola minggu dohot parguruon manghatindanghon haporseaon, parsingkolaan dohot na asing ndang boi jala ndang tuk i manggonti peran ni ama dohot ina manang keluarga di pangajarion i. Ala ni i ingkon pangkeon ni keluarga do tingki dohot gogona mangulahon i. Ingkon gabe acara rutin ma i, gabe budaya hidup na diulahon di tingki dohot di inganan na so mardia imbar. Na boi pangkeonna do tusi ragam ni produk kebudayaan, isara majallah, film, compact disk dohot na asing. Mansai ringkot ma i parrohahononta; ronsot pe ulaon jala mansai ringkot na manarihon parguna ni hangoluon, sarihonon jala ulahonon do tong pangajarion tu angka ianakhon, asa di na dapot tingkina boi hita mangalusi Tuhanta i mandok: “Dison do ahu rap dohot dakdanak na pinasahatMi tu ahu.”

jkt.18.10.2010/mvs

Read More..

10.24.2010

22 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 22 TRINITATIS, 31 OKTOBER 2010
Hes.33:12-19, 30-33

Patujolo

Si Hesekiel, i ma sahalak malim (pat.1:3) na dohot tarbuang tu Babel di habuangan na parjolo. Masa do i di taon 597 SM, di tingki hinarajahon ni si Joyakin manang si Jekonia. Di tingki i, ndang sude dope bangso i dibuanghon, holan sabagian do, i ma raja i dohot sandok pangisi ni bagasna, angka parhaladona, angka partogi ni parangan dohot siramoti bagasna; angka induk dohot na marhuaso, angka tungkang hau dohot tungkang bosi, ro di saluhut halak sialo musu (pat.2 Raj.24:10-16). Dipaian raja ni Babel i do nasida di topi ni batang aek Hebar (pat.1:1). Bebas do nasida disi marporlak dohot manganhon parbuena, bebas berbisnis, bebas paulihon jabu dohot manginganisa, bebas mangulahon adat dohot ulaon kemasyarakatan, pangolihon anak dohot pabolihon boru, bebas dohot marugamo (pat.Jer.29:5-6, 12). Di habuangan i, dijou jala dipabangkit Debata do si Hesekiel gabe panurirang laho pasahathon hataNa parjolo sahali tu donganna sabangso angka na tinggal dope di tano Juda dohot di Jerusalem. Ndang dumenggan nasibnasida sian dongannasida angka naung jumolo tarbuang i, molo so muba rohanasida, sai na dohot do nasida muse tarbuang (bd.1-24). Ihut tusi, dilumbahon do uhum dohot tu angka bangso parbegu, i ma Amon, Moab, Edom, Palistim, Tirus-Sidon dohot Misir (bd.25-32). Dung saut uhum i, tarboan Juda angka na tinggal i dope tu Babel di habuangan paduahon na masa di taon 587 SM, gumodang ma ibana manaringoti bagabaga na taringot tu restorasi ni bangso i dohot bagas joro i (bd.33-48). Sian i nunga torang di hita hajongjongan ni turpuk ari on, i ma sabagian sian bagabaga na taringot tu pemulihan ni Israel, bangso ni Debata.

Hatorangan

Di sandok buku on, mulakulak do dipanghulingi Debata si Hesekiel dohot goar anak ni jolma (Hb.ben-‘aadaam, son of man, anak manusia). Na mangondolhon hametmeton ni panurirang i do i di adopan ni Debata. Na timbul do Debata, na sangap jala na marmulia situtu. Taringot tusi, nunga dipapatar Debata i tu ibana di bagasan pangungkapon tongon di panjouonna gabe panurirang. Diida ibana do Tuhan i di atas ni kendaraanNa; mansai songkal, tongam jala badia, hurang hata ni jolma laho manggombarhonsa (bd.1:1-3:15). Laos hamuliaon ni Tuhan i ma sada sian teologi ni buku Hesekiel on. Sabalikna, mansai na metmet do anggo panurirang i, jolma umumna; tano tahe, orbuk. Hamuliaon ni Tuhan i ndang paholanghon Ibana sian jolma, sabalikna do, diungkap do parsaoran tu manisia i jala disarihon haluaon dohot hasonanganna. Alai huhut, ndang marsombusombu Ibana di dosa ni jolma. Justru ala ni hamuliaon dohot keluhuranNa i tahe ingkon pinsangon jala ingkon uhumanNa do angka pardosa. Hombar tusi ma ditonahon marhite panurirang i di ayat na parjolo ni turpuk ari on: “Tung na so tarpalua hatigoran ni halak partigor ibana di ari pangalaosionna i; hajahaton ni halak parjahat pe ndang tagamon manginsombut tu ibana di ari hamumulakna tumadinghon hajahatonna i; jala ndang tarpangolu hatigoran ni halak partigor ibana di ari pardosaonna i.” Partigor, i ma halak na mangolu hombar tu hata dohot patik ni Debata, na marpangalaho hombar tu lomo ni rohaNa huhut mardalan di dalanNa. Sabalikna, parjahat, i ma na so mangolu hombar tu hata dohot patik ni Debata, na so marpangalaho hombar tu lomo ni rohaNa jala na so mardalan di dalanNa. Angka partigor malua do i jala mangolu, ai diingot Debata do hatigoranna i, diargai jala diupai. Alai molo marbalik do partigor i gabe parjahat, molo gabe dilaosi do hata dohot patik ni Debata, molo gabe so marpangalaho do ibana hombar tu lomo ni rohaNa jala molo gabe mardalan di dalan hamagoan, saluhut hatigoranna i ndang be ingoton ni Debata, sai na uhumanNa tahe ibana songon halak parjahat. Dohot hata na asing, partigor na marbalik, naung gabe parjahat do i jala dapotan uhum ni parjahat. Alai sabalikna, molo muba do parjahat i, molo gabe magolu ibana hombar tu hata dohot patik ni Debata jala molo gabe marpangalaho hombar tu lomo ni rohaNa jala mardalan di dalanNa, saluhut hajahatonna i ndang be ingoton jala ndang baloshonon ni Tuhan i; ndang mago be ibana, ndang mate alai malua do jala mangolu. Jadi, songon na nidok nangkin taringot tu partigor: Parjahat na muba, naung gabe partigor do i jala dapotan upa ni partigor.

Pingkiran na dua i, diulahi do muse di ayat 13-16. Digombarhon disi, na marbagabaga do Debata taringot tu hangoluan ni halak partigor. Mansai pos ma rohana disi, jala ditiop do i gomos. Alai sala mangantusi ma ibana disi. Didok rohana, hatigoranna i nunga lobi sian na tuk i manghuphupi pangalaosionna, gabe ndang pola dia be i tung pe diulahon na so uhum. Molo adong na songon i, didok: “Saluhut angka hatigoranna i, ndang be ingoton, jala ingkon mate ibana di bagasan hajahaton na binahenna i.”

Songon i do sabalikna, molo dilumbahon uhum tu parjahat i, didok: “Ingkon mate do ho,” hape gabe dipauba rohana, ingkon mangolu do ibana, ndang jadi mate. Hamubaon ni roha i ndang holan na marhahonaan tu hamubaon ni cara berpikir i, alai na marhahonaan tu totalitas ni hadirion ni jolma do jala na marhataridaan di ngolu dohot pangalahona ariari. Ingkon humusor do jolma i sian na manundali jala na manadinghon Debata hian tu na mandompakhon jala mandapothon Ibana; ingkon ditadinghon dosa dohot hageduhonna, alai diulahon jala diparangehon uhum dohot hatigoran ro di patik ni hangoluan. Contoh konkritna na parjolo, ingkon dipaulak singkoram na jinalona. Singkoram, i ma cengkeram manang agunan ni hepeng na niinjam. Somalna, tumimbo do arga ni i sian godang ni hepeng na niinjam i. Molo so tarpaulak na manginjam i na niinjamna i, gabe di na painjamhon i ma singkoram i; boi ma i gadisonna asa mulak hepengna i jala dapotsa dohot untungna. Na paduahon, ingkon disingkat na nirampasna. Molo dapot na songon i, didok: “Saluhut dosa angka naung binahenna i, ndang be ingoton tu ibana, ala uhum dohot hatigoran na niulana i, ingkon mangolu ibana.”

Alai ndang haantusan halak Israel i, gabe didok ma: “Ndang tingkos dalan ni Tuhan i.” Boasa? Ala sala mangantusi do nasida taringot tu harimpason ni Debata na hot jala na so mubauba i. Laos songon i taringot tu panindangion na mandok na hot hata ni Jahowa, molo didok, ndang tagamon so pasautonNa, nang taringot tu hataNa sandiri na taringot tu padan ni hadameonNa na so tupa humordit (pat.Jes.54:10). Ndang tarjalo nasida molo marbagabaga Debata taringot tu hangoluan ni partigor hape ndang dipasaut holan ala ni pangalaosion. Songon i sabalikna, ndang haantusan nasida molo marlumbalumba Debata taringot tu hamatean ni parjahat hape ndang dipasaut holan ala na gabe muba rohana. Di rohanasida, maralo do i tu hadirion ni Debata na hot jala na so olo muba i. Ala ni i do asa mansai muruk si Jona dung disundati Debata lumbalumbaNa na taringot tu harorongrong ni huta Ninive dung jolo loja ibana maningtinghon uhum, hape gabe muba roha ni pangisi ni huta i (Jona 3:10-4:11). Alai molo gabe so diantusi halak Israel i jala gabe didok na so tingkos dalan ni Tuhan i, sasintongna dalannasida do na so tingkos. Ndang tingkos, ala na ndang ditanda nasida Debata dohot tingkos. Debata do Ibana, na sangap jala na marmulia, na songkal jala na badia. Ala ni i tarpatupasa do nasa lomo ni rohaNa. Marhuaso do Ibana paubahon na nidokNa, marhuaso manggonti pasupasu gabe uhum, manggonti hangoluan gabe hamatean; manang sabalikna manggonti uhum gabe pasupasu, manggonti hamatean gabe hangoluan. Alai ndang diulahon i secara sewenang-wenang manang tanpa alasan, hombar tu cara ni jolma do di na menyikapi bagabaga manang lumbalumbaNa. Mardomu tusi, di ay.18-19 diondolhon ma muse na dua pingkiran i didok: “Tung sura marbalik halak partigor i tumadinghon hatigoranna hian, jala mangulahon hageduhon, ingkon mate ibana binahen ni i. Jala tung sura mulak roha ni halak parjahat i tumadinghon hajahatonna i, jala diulahon uhum dohot hatigoran, ingkon mangolu ibana ala ni i.”

(Di ay.20-29 na so dipadohot tu jamita ari on, ditaringoti do hasasaut ni lumbalumba ni si Hesekiel tu halak Juda angka na tinggal i dope di tano Juda, i ma na saut nasida dohot tabuang di habuangan na paduahon. Taringot tusi pe tong do ndang mangantusi bangso i, ai sai didok rohana do naung dibasabasahon Debata tano i tu nasida, gabe ndang tarjalo rohanasida molo ingkon tarbuang nasida sian i. Ala ni i gabe disuru Debata si Hesekiel manuriranghon paboa masa pe saluhutna i, tung songon na didok di jolo i do, na diuba Debata do pasupasuNa gabe uhum ala ni dosanasida. Alai molo muba muse rohanasida, tarpauba Debata do tong uhum i gabe haluaon).

Hasasaut ni lumbalumba uhum i, di sisi na asing gabe kepopuleran do i di si Hesekiel, ai gabe olo halak Israel mamarrohahon ibana songon na martaringot di ay.30. Gabe sihataan (bahan percakapan) ibana mardonokhon dorpi (Hb.’eetsel haqiyrowt, by the walls), i ma parpungupunguan marsirarion (tar songon partungkoan) di lambung ni tembok ni jabu di partaonan ngali; sihataan di bagasan pintu, lapatanna di tonga ni jabu di panghataion na lebih bersifat pribadi. Masipasingotan nasida, masisosoan jala masibetabetaan mambege manang hata dia na ruar sian Jahowa marhitehite panurirang i.

Songon i pe i, ndang na sian rohanasida i, holan na naeng mambege do bahen halilian dohot sipalengenlengen pinggol. Nunga manggomgomi di nasida tondi hasohaporseaon, penge pinggolna, ndang ungkap rohana tu hamubaon dohot haimbaruon. Mansai tangkas do i digombarhon di ay.31. Marroan do nian nasida marhoronhoron. Hombar tu patik i, hundul nasida di inganan na tumoru di jolo ni si Hesekiel (pat.5 Mus.33:3; 2 Raj.4:38) manangihon hatana. Idaon sian i, tung suman do nasida bangso ni Debata. Alai holan na manangihon do nasida, ndang anggo magulahon; gok holong pe pamangannasida, holan sipalensem do i, jala paihutihut pangomoan sian dalan na so turut do anggo rohanasida. Jadi, mamolus sambing do hata i; bongot sian pinggolna siamun, haruar sian pinggolna hambirang, ndang manorusi tu rohanasida.

Taringot tusi, sian panatapan na asing diulahi dope di ay.32. Dipatudos do panurirang i disi tu parende arur (ende arur, i ma lagu sekuler na godangan bertema cinta) mardongan parhinaloan (alat musik). Tiar parendena, lapatanna tio soarana jala tabo; denggan huhut pamangkena di parhinaloan i, lomo roha ni halak manangihon. Alai olat ni i do, ndang adong pola panghorhonna tu ngolu dohot pangalahona ariari. Ndang gabe muba rohana, ndang gabe dumenggan ngoluna manang gabe umpolin holong ni rohana ala ni ende i. Songon i ma si Hesekiel, olo jala lomo do roha ni halak mambege hata ni Debata angka na sinuriranghonna, alai olat ni i do, ndang anggo diulahon jala ndang adong manang aha panghorhon ni i tu ngolu dohot pangalahona ariari.

Antong magopo do haadongon ni panurirang i? Ndang! So ditangihon bangso i pe hatana, ndang tarsoadahon nasida be na adong panurirang di tongatonganasida. Na marlapatan ma i, dipaihutihut Debata do ngolunasida. Diparrohahon do nasida, diramothon, dipaingot jala dipalumba di angka hahuranganna; diparjanjii di hadengganon dohot di hatigoranna. Manang dia pe muse na masa di ari hamamasana na pasti ingkon ro, ndang adong be sidohononnasida. Molo ingkon hamagoan do na ro ala ni na so muba rohanasida rupani, ndang adong be sisolsolannasida, ai naung adong do sipaingot; molo sabalikna pe gabe malua nasida jala martua mangihut tu hamubaon ni rohanasida, ndang dohonon nasida be i na kebetulan manang na jinou ni tuana, ai naung marbagabaga do Debata taringot tusi. Sandok manang aha pe na masa tu nasida ndang na simbil i sian pambahenan ni Debata na hombar tu caranasida di menyikapi lumbalumba dohot bagabagaNa i.

Rancangan Homiletis

Ari on, Minggu 22 dung Trinitatis, tongon do Ari Reformasi; ari na mansai arga di angka denominasi na tarrajum tu huria protestan. Na marmula do reformasi i tongon di ari on, di 493 taon naung salpu; tangkasna di ari 31 Oktober 1517 uju na nilohothon ni Dr.Martin Luther 95 dalil di pintu ni gareja harajaon di Wittenberg, tano Jerman. Molo martaringot reformasi, sai pintor laho do rohanta tu tolu tema pokok, i ma: Holan haporseaon, holan asi ni roha, holan na tarsurat i (sola fide, sola gratia, sola scriptura). Na uli ma i, ai i do tutu sintuhu ni reformasi i. Alai mardomu tu na 95 dalil na gabe sibingkasi ni reformasi i, denggan do botoonta, apala na parjolo sian i taringot tu hamubaon ni roha do. Didok disi: “Uju Tuhanta Jesus Kristus manjouhon: ‘Pauba hamu ma rohamunna,’ na nidokNa disi, sandok ngolu ni na porsea i ingkon do gabe hamubaon.” Mansai hombar do i tu turpuk jamita di hita ari on khususna, tu buku Hesekiel umumna. Torop do na umboto, sada sian isi ni buku i apala na tumabo i ma na mandok: “Songon sintongna mangolu Ahu,” ninna Tuhan Jahowa, “tung na so lomo do rohangKu mida hamatean ni halak parjahat i, so ingkon mida hamumulak ni parjahat i tumadinghon dalanna i nian, asa mangolu ibana. Antong sai mulak ma hamu tumadinghon dalanmuna angka na jahat i!” Joujou tu sandok manisia do i, tarmasuk hita angka na mangolu di tingki on dohot di inganan on. Sian dia hita ingkon muba? Sandok godang do i. Alai marojahan tu turpuk di hita ari on, adong do dua na naeng dohonon.

Na parjolo, sian ngolu na mangasahon hatigoran asa tu hangoluan alai huhut mangulahon hajahaton. Na tarjou jala mangula do Panurirang Hesekiel di tongatonga ni halak Juda na tarbuang di Babel. Masirampusan do roha ni bangso i menyikapi habuangan i. Sambolus, diokui nasida do na ala ni dosanasida do i; alai ndang haantusan nasida pardomuan ni i tu harimpason ni Debata na hot jala na so mubauba i. Nda naung dipillit Debata nasida gabe bangsoNa jala dilehon tu nasida patikNa bahen hatigoranna? Sahat tu tirket na tontu nda nunga diulahon nasida i jala nunga marbagabaga Tuhan i taringot tu hangoluannasida? Molo gabe tarbuang nasida nda maralo i tu hadirion ni Debata na hot jala na so mubauba i dohot tu hataNa na taringot tu padan ni hadameonNa na so tupa humordit i? Di na so niantusan nasida i gabe didok nasida ma: “Ndang tingkos dalan ni Tuhan i.” Asa unang torus nasida sala taringot tusi, mansai ringkot ma nasida mangantusi paboa Debata do Debata, ndang jolma; na songkal do Ibana jala na marmulia, na tarpasaut lomo ni rohaNa, ndang tarihot Ibana tu manang na aha pe. Marhuaso do Ibana manguba bagabagaNa gabe uhum, manguba hangoluan gabe hamatean. Songon i nang sabalikna, marhuaso do Ibana manguba uhum gabe pasupasu; manguba hamatean gabe hangoluan. Alai ndang diulahon Ibana i secara sewenang-wenang manang tanpa alasan, hombar tu cara ni jolma i do di na menyikapi bagabaga manang lumbalumbaNa i. I do na masa tu Juda. Sahat tu tirket na tontu, tongon do, nunga mardalan nasida di dalan hatigoran i. Alai di ujungna, manimbil do nasida, ndang olo mulak, gabe diuhum Debata nasida jala dibuanghon.

Mansai ringkot ma i ingotonta asa unang tapangasahon hatigoranta bahen haluaonta alai huhut sai tahaholongi dosa jala taulahon angka na so uhum. Ndang boi singir manggarar utang, ndang tarpangasahon hatigoran na niulahon na jolo laho manghuphupi dosa dohot laho paluahon diri sian uhum ni hajahaton na niulahon di pudi. Bagabaga ni Debata na taringot tu haluaon dohot hangoluan ni partigor ndang gabe surat bebas i di agia ise pe laho mangulahon dosa dohot hajahaton. Partigor na marbalik gabe mangulahon na so uhum, naung gabe parjahat do i jala dapotan uhum ni parjahat. Sandok ndang tarbahen agia ise mangaleai manang memperbadut Tuhan i, ai ia i disabur halak, i do gotilonna (pat.Gal.6:7). Ala ni i, molo tarsomong hita madabu tu dosa, tagonan ma tapauba rohanta. Hamubaon ni roha i, ndang holan na marhahonaan tu hamubaon ni cara berpikir i, alai tu sandok hadirion ni jolma do, na marhataridaan di parngoluon dohot di pangalahona ariari. Ingkon humusor do jolma i sian na manundalhon jala na maninggalhon Debata hian tu na mandompakhon jala mandapothon Ibana; ingkon ditadinghon do hajahaton ro di sandok hageduhonna, dung i diulahon jala diparangehon ma uhum dohot hatigoran ro di patik ni hangoluan. Contoh konkritna, ingkon dipaulak do singkoram na jinalona jala disingkat do na nirampasna. Molo jumpang na songon i, malua ma ibana jala mangolu, ai parjahat na muba, naung gabe partigor do i jala dapotan di upa ni partigor. Laos gabe singotsingot ma i tu hita asa unang songon si Jonas na hu roha di denggan ni basa ni Debata. Molo hita sandiri marlas ni roha manjalo haluaon dohot hangoluan na mangihut tu hamubaon ni rohanta, ingkon las do rohanta nang mamereng angka dongan na pinalua jala pinangolu ni Debata tong mangihut tu hamubaon ni rohana be, tarmasuk angka parjahat na sumalin hian.

Na paduahon, sian na paotootohon diri manangihon hata ni Debata alai ndang diulahon. Nunga nidok nangkin, na dijou jala dipabangkit Debata do si Hesekiel gabe panurirang di tongatonga ni halak Juda na tarbuang di Babel. Sambolus, mansai las do roha ni bangso i ala adong panurirang di tongatonganasida. Taringot tusi pola do didok na gabe sihataan mardonokhon dorpi dohot di bagasan pintu, lapatanna gabe bahan pembicaraan ibana di partungkoan manang di panghataion na bersifat pribadi. Masibetabetaan nasida, dung i hundul di jolo ni panurirang i mambege hatana. Alai ndang na sian rohanasida i, ai holan na naeng mambege do nasida, ndang anggo na mangulahon. Sandok suman do panurirang i dibahen nasida songon parende arur, i ma na mangendehon lagu sekuler na godangan bertema cinta kasih, lomo roha ni halak mambege alai ndang adong pola panghorhonna tu ngoluna. Songon i, lomo do roha ni bangso i manangihon jamita ni si Hesekiel, alai holan halilian do i, sipalengenlengen pinggolna sambing, ndang adong pola panghorhon ni i tu parngoluon dohot pangalahonasida ariari; ai gok sipalensem do pamangannasida jala paihutihut pangomoan sian dalan na so turut do anggo rohanasida. Nang pe songon i ndang gabe na so marguna haadongon ni panurirang i; marguna do, ai ndang tarsoadahon bangso i be na adong panurirang di tongatonganasida. Na marlapatan ma i, dipaihutihut Debata do ngolunasida. Diparrohahon do nasida, diramothon, dipaingot jala dipalumba di angka hahuranganna; diparjanjii di hadengganon dohot di hatigoranna. Manang dia pe muse na masa di ari hamamasana na pasti ingkon ro, ndang adong be sidohononnasida. Molo ro hamagoan ala so muba rohanasida, ndang adong be sisolsolannasida, ai adong do sipaingot; molo sabalikna pe, malua nasida ala ni hamubaonna, ndang dohonon nasida i kebetulan manang jinou ni tua, ai naung marbagabaga do Debata taringot tusi. Sandok manang aha pe na masa ndang simbil i sian pambahen ni Debata na hombar tu caranasida di menyikapi lumbalumba dohot bagabagaNa i.

I pe mansai ringkot do parrohahononta ai mara na mansai ungkap do i tu hita di tingki on. Ndang parsoadaon, lomo dope roha ni halak manangihon hata ni Debata; torop dope na na ringgas marmingu jala na burju manangihon jamita. Adong muse dope na manghilala ndang sae gabe laho ‘jajan’ tu na asing manang mandohoti kebaktian kebangunan rohani angka na pinatupa ni kelompok manang gerakan na tertentu. Nang pe songon i, anggo taringot tu na mangulahon dohot na manghangoluhon hata i, ninna roha, patut dope i sungkunhononhon. Ndang masalpuhu ia nidok, di deba halak, sintap ni pinggolna do hata i; masuk sian pinggolna siamun, haruar sian pinggolna hambirang, ndang masuk anggo tu rohana. Ala ni i ndang adong na tarboansa tu hangoluanna, na manorangi roha dohot pingkiranna di na mangulahon ulaonna ariari. Unang be tu hangoluanna ariari, gari mulak sian gareja i tahe ndang adong be panghorhon ni hata i ai so alang rohana manonggahi halak holan ala na hurang hatop pasidinghon mobilna. Di na asing muse, parmingguan manang kebaktian dohot parjamitaon, nunga muba gabe hiburan manang entertainment na mangalehon kelegaan sisangombas sian boban ni parngoluon na mansai maol. Angka parpunguan dohot parjamita pe gabe tunduk ma tu tuntutan ni kebutuhan i, diparade ma dirina gabe entertainer na mangalehon penghiburan marhite kebaktian na full music dan tari-tarian, hingar-bingar suman tu pertunjukan. Parmingguon dohot parjamitaon ingkon adong do hahonaan dohot panghorhonna tu hangoluan siapari. Ala ni i, ingkon peopon jala ulahonon do na binege. Na paotootohon dirina do halak na holan na manangihon so dohot mangulahon. Tontu do, ndang adong hita na lomo rohana digoar na oto. Molo i do tutu, tatangihon jala taulahon ma hata ni Debata.

jkt.13.10.2010/mvs

Read More..

10.18.2010

21 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 21TRINITATIS, 24 OKTOBER 2010
2 Tim.3:1-7

Patujolo

Ditongos si Paulus do surat 2 Timoteus on sian hurungan di huta Rom (pat.2 Tim.1:8). Dung tarboan ibana tu huta i, paimahon angka alona sian Jerusalem, gabe tahanan rumah ma ibana jolo. Mian di jabu na sineona sandiri do ibana jala bebas mamaritahon harajaon ni Debata (Ul.28:30-31). Mangihuthon uhum Rom, sintap ni dua taon do bolas masa na songon i. Molo laos so adong do na ro manorushon pangaluan i, salpu dua taon, ingkon dipalua do na songon i demi hukum. Disura roha ni toropan halak, i do na masa tu si Paulus. Dung malua, ditopot ma angka huria na pinungkana na jolo. Raphon si Timoteus, borhat nasida sian Rom. Dung i ditadinghon ma si Timoteus di Epesus (1 Tim.1:3), jala holan sahalakna ma na manorushon padalanan i. Salpu i, mulak dope ibana tu Rom naeng pasauthon sangkapna mamaritahon Barita na Uli tu Spanyol (pat.Rom 15:23, 28). Alai sahat di Rom, tartangkup ma ibana jala dihurunghon. Dirante do ibana (2 Tim.1:16), dirajumi parjahat (2 Tim.2:9). I ma na masa di taon 65, jala tingki i ma disurathon surat on laos ditongos marhite si Tikikus (2 Tim.4:12). Sangkapna, papatarhon sihol ni rohana tu si Timoteus jala mamodai ibana asa marsihohot di haporseaon dohot panghobasion i.

Hatorangan

Di huria na parjolo i, mangolu do panghirimon na tibu do Kristus i ro paduahalihon. Si Paulus sandiri rupani, di mulana porsea do na masa do i andorang so mate dope ibana (pat.1 Kor.15:51; 1 Tes.4:15). Hombar tusi, porsea do huria i naung tongon mardalan do nasida di angka tingki na parpudi, jala mansai gomos do nasida marhahirimon disi huhut manangianghon: “Maranata,” lapatanna Tuhan, ro ma Ho! (1 Kor.16:22; pat.Pgk.22:20). Tudos tu pemahaman ni halak Jahudi taringot tu konsepsi ari ni Tuhan i na marhahonaan tu keseluruhan ni panghirimon eskhatologis na memuncak di haroro ni Tuhan i sandiri, huria na marurat di hajahudion i pe songon i do pemahamanna taringot tu tingki parpudi i. Ari na bolon jala na songkal do i (pat.Joel 2:11; Sep.1:14), ari haholomon (pat.Am.5: 18, 20), ari hasiapon (pat.Jes.13:6), ari na sogir ala ni parpiarpiar ni rimas ni Tuhan i (pat.Jes.13:9), ari hamusuon (pat.Hes.13:5; Mat.24:6), ari partubolan (pat.Hes.30:5), ari haporsuhon (pat.Mat.24:9, 21) jala ari hasusaan (pat.Eps.5:16). Marroan ma disi angka pangalilu, kristus dohot panurirang pargapgap angka na patupahon tanda na balga gabe torop ma na lilu jala marbalik dibahen (pat.Mat.24:24; 2 Tes.2:1-12; 1 Tim.4:1-3), angka na manghangoluhon hagagaor ni na so uhum (pat.Mrk.13:14) dohot halumlamon ni paho songon na dipajojor di angka ayat na mangihut on.

Na parjolo, didok di ay.2: “Ai manghaholongi dirina ma jolma disi, impolan di perak, parhata manggang, parroha haginjangon, angka panginsahi, na so mangoloi natorasna, na so marningot lagu, angka na tois.” Manghaholongi diri (Gr.filautoi, loving self), i ma na mambahen diri pusat ni ngoluna (egosentris). Ala ni i holan dirina ma na dihaholongi jala holan i do na disarihon dohot na dipatujolo (egois). Molo adong pe na asing, ingkon na mendukung do i tu egosentrisme dohot egoismena. Dosa on na sangat mendasar do, na manubuhon angka dosa na asing, i ma: Na impolan di perak. Impolan, sian hata impol, lapatanna kepingin/ingin/tergiur. Hata gorikna, filarguroi, covetous/lovers of silver/of money). Di 1 Tim.3:3 didok sada pangalaho na so boi jumpang do na impolan di perak di angka sintua, jala di 1 Tim.6:10 didok, urat ni nasa hajahaton do roha na holongan di hepeng. Boasa? Ai sian sude jadijadian ni jolma, hepeng do na humebat, ai sian naposo (hamba) di tangan ni jolma, boi do i gabe tuan (mammon) na marhatobanhon jolma. Angka na nirajaan ni hepeng, holan hepeng nama na mangohi rohana jala i nama gabe suhatsuhat di na saluhut; di parsaoran rupani, di pardonganon manang pe di parsaripeon. Parhata manggang (Gr.alazones, boasters/arrogant, pembual/besar mulut), i ma halak na so boi mangotapi diri manghatahon hasurungan manang hadengganonna tu na asing. Ia so i, holan hata do adong hasurunganna manang hadengganonna; anggo na sasintongna ndang adong. Molo tung pe adong, ndang songon surung dohot denggan ni na nidokna i. Parhata manggang jonok do i tu na mangihut parroha haginjangon (Gr.hupereefanoi, proud/haughty, sombong/angkuh), i ma halak na mangarajumi dirina torbang (berlebih-lebihan). Sandok ditengahon do hasurunganna, jala mansai lea rohana di na asing. Sai hira hira na so adong be na songon manang na lumobi sian ibana di toru ni mata ni ari. Panginsahi (Gr.blasfeemoi, blasphemers, pengutuk/penyerapah), i ma halak na mamurai manang na manghatahon na jahat tu donganna (to injure by words). Na so magoloi natorasna (Gr.apeitheis, disobedient/disobey/disloyal/rebel, tidak taat/memberontak), i ma na so pasangaphon natuatuana, na gagal menyadari utang dohot tanggungjawabna tu natorasna. Na so marningot lagu (Gr.akharistoi, unthankful/ungrateful, yang tidak tahu berterimakasih), i ma na so umboto mandok mauliate tu Debata dohot tu jolma taringot tu saluhut na jinalona. Na tois (Gr.anosioi, unholy/regarding nothing as holy, tidak mempedulikan agama), i ma na so mamardulihon tanggungjawabna tu Debata dohot tu jolma.
Di ay.3 didok: “Angka na so marroha holong, pangoseose, panihasnihasi, na so umboto mangorom, parmurukmuruk, na so marholong ni roha di na denggan.” Na so marroha holong (Gr.astorgoi, unloving/devoid of affection, tidak tahu mengasihi), i ma halak naung agoan naluri kasih (natural affection) isara holong parianakhonon. Manang di dia pe di portibi on jumpang do holong sisongon i jala togu do i. Alai ala ni hajahaton na boi agoan do halak di holong sisongon i, gabe hum rohana rupani manggadishon anakhonna gabe hatoban. Pangoseose (Gr.aspondoi, untrue to one’s promise/trucebreakers, tidak mau berdamai), i ma siose padan (pat.Rom 1:31), ndang lomo rohana mardame jala ala ni i molo tung adong pe padan pardameanna tu na asing diose. Panihasnihasi (Gr.diaboloi, slanderous/false accusers, pemfitnah/penuduh), i ma na mangaroaroai halak patubutubu parsalisian. Na so umboto mangorom (Gr.akrateis, incontinent/lacking in self-control/ without strength, tidak dapat mengekang diri/tidak tahan bertarak), i ma halak na so boi mangarajai diri, na so margogo mangalo sitaonon, pangunjunan, hagiot manang hisap ni daging. Parmurukmuruk (Gr.aneemeroi, ungentle/fierce/harsh, galak/garang/kasar), i ma parbadabada (pat.2 Tim.2:24), panggaori, lomo rohana guntur. Na so marholong ni roha di na denggan (Gr.afilagathoi, not loving that which is good, tidak suka yang baik), i ma na lomoan rohana di na roa. Mangihuthon Tit.1:8 ndang patut jumpang na songon i di angka situa, ingkon na las do rohana di na denggan.
Na mangihut: “Parjehe, parroha na neang, sipaburnang diri, holongan di hisap ni daging asa di Debata.” Parjehe (Gr.prodotai, traitorous/traitors, bersifat khianat/penghianat), i ma na mangalehon hatorangan taringot tu diri ni sasahalak asa adong dalan ni na asing laho mangago. Parroha na neang (Gr.propeteis, impulsive/rash/heady, menurutkan kata hati/terburu-buru/gegabah), i ma na tarsomong (pat.Ul.19:36) manang na mansai mura patupa manang aha so jolo marpingkir manatmanat. Sipaburnang diri (Gr.tetufoomenoi, highminded/puffed up, berlagak tahu/sombong), i ma na pamalomalohon, tersanjung oleh kebanggaan sendiri. Holongan di hisap ni daging asa di Debata (Gr.fileedonoi, lovers of pleasures, pencinta kesenangan), i ma parhisap na lomoan rohana paihutihut giotgiot ni dagingna (hawa nafsu, sensual pleasures) sian na mangoloi Debata.
Taringot tu saluhutna i didok: “Parrumang hadaulaton do nasida; alai hagogoonna i ndang dapot di nasida.” Na nidokna disi, hot dope nasida marugamo jala dipartahanhon be dope haruasonna di huria; diradoti dope rumang ni parugamoon jala diulahon dope ruhutruhut ni hadaulaton (peribadahan). Alai holan di duru nama i, ndang adong be anggo hahonaan manang panghorhonna di hangoluonnasida ariari. Hakristenon sasintongna hagogoon do i, huaso manang dinamis na manguba ngolu ni jolma. Alai di angka ari parpudi, songon i ma digombarhon dison, marmullopan ma jolma na targoar Kristen jala ruas ni huria, alai ndang adong be panghorhon ni hakristenon i tu ngolu dohot pangalahona ariari. Hombar tusi dipasingothon si Paulus ma dison: “Pasiding ma angka sisongon i.”

Di ay.6-7 ditaringoti do, di tonga ni angka sisongon i, adong do angka guru haliluon na mamangke kesempatan laho mangalului parutungan sandiri, didok: “Angka sisongon i do na olo manisipi tu jabu ni halak, mandormai roha ni angka boruboru, naung sorat binahen ni dosa, angka na nielaela ni ragam ni hahisapon, angka na tongtong marguru, alai matua so sahat nasida mananda hasintongan i.” Di tingki i, di masyarakat Gorik mansai toru do hajongjongan ni boruboru. Torop do parompuan na gabe sibabijalang di tempat-tempat hiburan manang di angka bagas joro (temple prostitute), torop na gabe rading manang pangulaula ni angka na sangap. Angka parompuan na terhormat pe ndang hurang tong sitaononna, ai so boi nasida muncul di hatoropan, ndang boi mardalandalan di dalan balobung manang di onan, ndang boi dohot tu parpestaan manang angka ulaon sosial, alai ingkon menyendiri do di sada inganan di bagasna; ndang adong na boi bongot tusi, ia so holan tuan dolina. Songon i ma nasida saleleng mangolu, mansai otik marnida, mansai otik mambege, mansai otik manghatai; ai ro pe sinondukna sitongka do ibana manungkun manang aha, gabe hira so hea do nasida mangahatai. Dung ro hakristenon, dipauba do i. Alai ndang hurang i manubuhon masalah, ai adong ma parompuan na naeng bebas jala berperan di sude hal. Ndang ulaon na mura i, ai hurang do bohalnasida jala balga do resistensi ni masyarakat. Di huria rupani, ndang pintor dipaloas nasida manghatai di parpunguan, molo adong na so niantusanna sinondukna ma disungkun di jabu (pat.1 Kor.14:34-35). Gabe dipangke angka guru haliluon ma kesempatan i mangalului paruntunganna sandiri. Manisipi nasida tu jabu ni halak, didormai roha ni angka parompuan, dilehon pangajaran, dijanjihon parbinotoan dohot kebebasan. Torop do na tarjail dibahen, i ma angka na giot marguru alai ndang borhat sian moral na togu. Terpenuhi do kebutuhan intelektualna, alai ndang sahat anggo mananda hasintongan i. Gabe ladang pansarian nasida di guru haliluon i, ai dilehon do upana; ndang holan hepeng, na deba dohot do dirina.

Rancangan Homiletis

Paasingasing do panggombarhon ni jolma taringot tu pardalan ni tingki manang sejarah. Na deba, digombarhon do i suman tu ulok na manurbing ihurna, mandok marputor. Halak Hindu rupani, songon i do pandokna. Molo mate sasahalak, ia na denggan do parangena saleleng di ngoluna bereinkarnasi ma ibana tu tingkat na tumimbo, isara ni na gabe raja, resi manang maharesi; sabalikna, ia na roa do pangalahona lahir kembali ma ibana tu na tumoru isara ni na gabe bodat manang babiat. Songon i do torus, mordongordong. Na asing, digombarhon do i suman tu hujur na pinantomhon, mardalan tigor, hatop manuju tu sada titik. Torus, ndang hea mulak. Suman tusi do nang pandok ni hata ni Debata, na mardalan do tingki dohot sejarah manuju tu ujung. Ndang apala tigor, suman tu ulok na manginsir margellokgellok do; sipata mansai dao mamedu pardalanna tu siamun, dung i tu hambirang; tu siamun muse, dung i mulak tu hambirang, alai sai dipatogutogu Debata do i manuju tu ujung na tinontuhonNa, i ma ari ari haroro ni Tuhanta Jesus Kristus na paduahalihon i. Sian ari tu ari, lam tu jonokna do hita tusi. Dohot hata na asing, di tingki on naung tongon mardalan do hita ro di sandok portibi on di angka ari na parpudi manang tingki parujungan.

Songon i do somalna, lam jonok tu ujung, lam godang do hamaolon. Angka na mardalan rupani, lam jonok tu ujung lam loja, lam bosan manang lam losok. Songon i na marsiadu, lam jonok tu ujung lam sobu do paraloan, lam sengit persaingan, lam susa. Songon i ma di Buku na Badia i, digoar do tingki i ari hasusaan. Di ayat na parjolo ni turpukta Minggu on rupani didok do: “Alai patut ma botoonmu on: Na ro ma angka ari hasusaan, di angka tingki parpudi.” Boasa? Ai tingki na manontuhon do i di hatatalu ni sibolis i. Di haroro ni Kristus na paduahalihon i, talu ma harajaon hagolapon; ranteonna ma sibolis i, setan jala ulok na robi i jala dabuonna tu banua toru, tu inganan hamagoan na saleleng ni lelengna. Alai dasar sibolis ndang olo ibana mago sandiri, ingkon adong jala torop do boanna. Ala ni i, di tingki parujungan i mangasa gogo do ibana mangaliluhon jolma asa lam torop donganna tu hamagoan. Paborhatonna ma torop kristus dohot panurirang pargapgap angka na patupahon tanda na balga, gabe torop na lilu jala marbalik dibahen; masa ma hagagaor ni na so uhum dohot halumlamon ni paho songon na martaringot di turpukta ari on, i ma:

Na manghaholongi diri, lapatanna egosentris jala egois. Dung i impolan di perak manang holongan rohana di hepeng. Hepeng nama suhatsuhat dohot na manontuhon di na saluhut, do parsaoran, pardonganon, tarmasuk di parsaripeon. Torop parhata manggang, i ma na paburnangburnang diri manaringoti hasurungan manang hadengganonna, hape ndang sai songon na nidokna i anggo na sasintongna. Na asing, marroha haginjangon, i ma na mangarajumi dirina torbang, sai hira na so adong be na songon ibana di portibi on. Dung i panginsahi, i ma na mamurai, na marsintahon hamamago ni donganna. Tole muse na so mangoloi natorasna, na mangaloalo jala na so menyadari utang dohot tanggungjawabna tu natuatuana. Na mangihut, na so marrningot lagu, i ma na so umboto mandok mauliate tu Debata dohot tu jolma taringot tu na jinalona. Dung i muse, na tois i ma na so parduli di tanggungjawabna tu Debata dohot tu jolma. Angkup ni i, na so marroha holong, i ma naung agoan naluri kasih, isara holong parianakhonon gabe puluk rohana manggadishon anakhonna gabe hatoban. Dung i pangoseose, i ma siose padan ala ni rohana na so ada dame. Na deba panihasnihasi, i ma na mangaroaroai halak patubutubu parsalisian. Na deba nari na so umboto mangorom, i ma na so boi mangarajai diri, na so boi mangalo hagiot manang hisap ni dagingna. Na deba nari muse parmurukmuruk, i ma parbadabada manang panggaori na mansai lomo rohana guntur. Dung i, na so marholong ni roha di na denggan, na lomoan rohana di na roa. Na parpudi, parjehe mandok penghianat; parroha na neang, lapatanna harojor, hatop bertindak so jolo marpingkir manatmanat; sipaburnang diri, i ma halak na pamalomalohon, dohot na holongan di hisap ni daging asa di Debata, i ma parhisap na lomoan rohana paihutihut hisap ni dagingna.

Luhutna i parmaraan na balga do tu haporseaon, na ingkon tandaon jala pasidingon. Alai ndang mura mananda dohot pasidinghon angka i, ai malo do nasida pasamaksamakhon dirina. Taringot tusi didok di jamita on: “Parrumang hadaulaton do nasida,” lapatanna hot dope nasida marugamo jala dipartahanhon dope haruasonna di huria; diargahon dope rumang dohot simbol-simbol ni parugamoon jala diradoti dope ruhutruhut ni hadaulaton manang peribadahan. Alai holan di duru nama, ndang adong be anggo hahonaan manang panghorhonna tu hangoluanna ariari. Ala ni i, dipasingothon ma di jamita on: “Pasiding ma angka sisongon i.”

Laos i ma sipaingot parjolo ni jamita sadari on tu hita, tapasiding ma angka parrumang hadaulaton. Nunga nidok nangkin, naung tongon mardalan do hita nuaeng di ari hasusaan manang di tingki parpudi. Hombar tusi, pangalaho angka na ginoaran ondeng angka naung masa do i nantoari, masa sadari on jala masa dope marsogot dohot haduaon. Torop do halak na pasamaksamakhon diri di tonga ni hakristenon dohot huria, na paulaulahon dirina songon parhadaulaton, hape rohana sandok dao do sian Tuhan i. Taringot tusi, sada sambing ma jolo tabuat bahen tudosan, i ma na impolan di perak manang na holongan di hepeng. Adong do horong di tingki na parpudi on na margoar teologi sukses manang injil kemakmuran na mamodahon, nasa porsea ndang boi so mamora jala marlobilobi di arta dohot sinadongan. Molo sabalikna do, ndang mamora jala ndang marlobilobi, tanda ni na so porsea ma i. Panghorhonna, gabe simata hepeng nama jolma i; marugamo pe ndang be ala ni na butuh di parsaoran dohot Debata, motivasina ro tu kebaktian pe ndang polin be na naeng pasangaphon Debata, alai na naeng mangomo pasupasuNa nama asa mamora jala marlobilobi. Tu sangkap i gabe dibahen ma Debata songon sipanggaron, dipapujipuji, diangkat-angkat dengan penuh semangat dan gairah asa diusehon tu ibana pasupasuNa. Parugamoon dohot parsombaon sisongon i naung agoan do i di hakikina. Hakristenon dohot parsombaon na ojak di Barita na Uli sasintongna hagogoon do i, huaso manang dinamis na paubahon ngolu asa gabe mbaru. Aha pe na masa di parmingguon manang di peribadahan ingkon na manorusi do i jala manalpui na opat dorpi ni bagas gareja i sahat tu parngoluan siapari. Angka ende na diendehon di parpunguan i, pujian na disombahon, tangiang na dielekhon, jamita na dipatubegehon dohot na asing ndang sae i diamenhon di gareja i, alai ingkon boanon ni ganup do tu ruar jala amenhononna di hangoluanna ariari. Parhadaulaton sisongon i do dapotan di hagogoon ni Barita na Uli dohot parsombaon i.

Adong dope sada nari parmaraan na martaringot di turpuk on, i ma angka guru haliluon na manisipi tu jabu ni halak mandormai roha ni angka parompuan. Di tingki i mansai toru do hajongjongan ni boruboru di masyarakat Gorik. Torop na gabe sibabijalang manang na gabe rading pangulaula ni angka na sangap. Angka parompuan na terhormat pe ndang hurang tong sitaononna, ai ingkon menyendiri do nasida di sada inganan di bagasna be. Songon i do nasida saleleng mangolu, otik marnida, otik mambege, otik manghatai; ai ro pe sinondukna tusi sitongka do ibana manungkun manang aha, gabe hira so hea do nasida mangahatai. Dung hakristenon, dipauba do i. Alai ndang hurang i manubuhon masalah, ai adong ma parompuan na naeng bebas jala berperan di sude hal. Ndang na mura i, ai hurang do bohalnasida jala balga do resistensi masyarakat. Di huria rupani, ndang pintor dipaloas nasida manghatai di parpunguan, molo adong na so niantusanna sinondukna ma disungkun di jabuna. Gabe dipangke angka guru haliluon ma i mangalului paruntunganna sandiri. Manisipi nasida tu jabu ni halak, didormai roha ni angka parompuan, dilehon pangajaran, dijanjihon parbinotoan dohot kebebasan. Gabe ladang pansarian nasida di guru haliluon i, ai dilehon be do upana; ndang holan hepeng, na deba dohot do dirina.

I ma muse sipaingot ni jamita on tu hita. Sian tingki tu tingki sai hehe do halak angka na mangalului paruntungan sian angka na sorat, angka na masihol di haluaon, di parbinotoan dohot di hajongjongan na dos. Sijamothononta do na songon i jala sipasidingon asa unang adong sian ruas ni huria i na gabe korban ni hamongkusonna. Siparungkilhonon ni huria do, unang ala ni kebijakannna na sala, ala ni diskriminasi manang ala ni resistensina gabe adong sian ruas ni huria i na tercecer jala laho mangalului dalanna sandiri jala na gabe ladang pansarian ni angka na pangajari na so tutu, na mangalului paruntunganna sambing. Ndang na mura na marsiajar, na maol do. Maol, ai diharingkothon do disi kesungguhan moral. Marsiajar holan laho manggohi hasrat intelektual dohot kepentingan sisangombas ndang sai marguna, alai ingkon na sahat do tu na mananda jala mangolu di bagasan hasintongan i, i ma hata ni Debata.

jkt.08.10.2010/mvs

Read More..

10.12.2010

20 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 20 TRINITATIS, 17 OKTOBER 2010
Plp.3:17-21

Patujolo

Ditongoshon si Paulus do surat Pilippi on sian hurungan (pat.1:7, 13, 17). Mangihuthon Ulaon ni Apostel, opat hali ibana tarhurung, i ma di Pilippi (Ul.16:23-35), di Jerusalem (Ul.22:23-23:23), di Kesarea (Ul.23:33-26:32), dohot di Rom (Ul.28:16-30). Alai sada pe sian na opat i ndang adong na hona tu situasi na digombarhon di surat on. Ala ni i, torop do na mamingkir na sian hurungan na asing do i ditongoshon, ai boi do lobi sian opat hali ibana tarhurung (pat.2 Kor.11:23). Temana, sitaonon. Dipatorang ibana do, asi ni roha do sitaonon i; partisipasi ni na porsea di hangongolu dohot ulaon ni Kristus, ndang nasib malang ni hajolmaon. Hombar tusi ma didok ibana tu huria i: “Ai pola diasinirohahon tu hamu marsitaonon humophop Kristus, ndada holan na manghaporseai Ibana” (1:29). Gok do sitaonon ni apostel i hatiha i. Songon na nidok nangkin, tarhurung ibana ala ni Barita na Uli i. Alai ndang sude mangarsakhon i; sabalikna do tahe, adong do sian angka na targoar parbarita na uli na manghasonanghon i (pat.1:17), ai na ringkot tu dirina be do dijalahi ndada na tu Kristus Jesus i (2:21). Ra, ndang apala denggan hasadaon ni roha di huria Pilippi hatiha i (pat.2:1-4), jala ndang apala marsitutu be sude manghangoluhon haluaon i (pat.2:12). Angkup ni i, manosak do poda haliluon (pat.3:2) sian sekte (bidat) naung gabe musu ni silang ni Kristus songon na tinarigotanna di turpuk ari on. Luhutna i, gabe tamba ni sitaononna do songon parbarita na uli naung manghalojahon huria Pilippi. Maradophon i, dipasingothon ma tu huria i asa marparange nasida songon ibana, jala asa dipaholang dirina sian parange ni angka na lilu.

Hatorangan

“Rap sitiru ahu ma hamu, ale angka dongan.” Sipaingotna on diojakhon si Paulus do di hajongjonganna songon sada dongan maradophon dongan, ndada di hasurungan manang di wibawana songon apostel. “Angka dongan,” ninna; ndang angka anak manang angka sisean. Sisada hajongjongan do sandok na porsea di huria na badia i, i ma hajongjongan sitiru Kristus. Taringot tusi, na tarjou do saluhut tu na masipasingotan jala masihaehean di bagasan roha na holong. Alai songon halak na parjolo porsea, na lebih berpengalaman di paniruon di Kristus Jesus jala naung pinabangkit gabe apostel, tontu di ingananna do molo dipasobok si Paulus dirina gabe tiruan di ruas ni huria angka na gabe porsea justru ala ni jamitana. Ndang holan tuntutan ni kewajaran i tahe, Debata pe dihalomohon jala dijouhon do i (pat.1 Tim.1:16). Na marlapatan ma i, ndang holan marhitehite hata ibana mangajarhon lapatan dohot rumang ni na maniru Kristus Tuhan i, alai ingkon dohot do marhitehite ngoluna. Ingkon pasobohonna do dirina gabe teladan di paniruon di Kristus Jesus i (pat.1 Kor.11:1; 1 Tes. 1:6) jala ingkon pausungusungonna di dagingna hamamate dohot hangongolu ni Kristus Jesus i (pat.2 Kor.4:10-11) asa marhite na marnida ibana gabe patar i di ruas ni huria i jala ummura antusan dohot tiruonnasida. Paboa na so ojak i di hasurungan manang di wibawa haapostelonna, tarida do i nang marhite pandohanna na di ujung ni ay.17 on na mandok: “Pamanat hamu ma angka na marparange songon hami sitiruonmuna.” Suman tu apostel i, na tarjou do nang sandok na porsea i, angka parhalado dohot ruas gabe tiruan di angka donganna. Na marlapatan ma i, na boi pamanaton jala jumpang huria i do angka halak na boi gabe tiruan di ruar ni diri manang haapostelonna, isara di donganna saulaon (pat.1 Tim.4:12) manang di tonga ni ruas ni huria i sandiri. Alai ingkon mansai manat do huria i mamereng i, ai ndang sai saluhut halak na marhasil pasobokhon dirina gabe tiruan, adong do na gagal.

Mansai ringkot do roha ni si Paulus pasingothon i ala naung torop marpangalaho gabe musu ni silang ni Kristus. Taringot tusi didok, nunga jotjot i dipasingothon. Sadihari? Ra, di haorona mangebati huria i (pat.Ul.20:6 duu), manang marhite si Epaproditus na sinuru ni huria i manopot dohot mamboan na ringkot di ibana (pat.2:25 duu; 4:18). Alai angka ise do na nidokna disi? Toropan mamingkir, i ma angka na ginoar biang, pangula na jahat dohot parsunaton na torbang (3:2). Ra, sada sekte (bidat) manang parpoda haliluon do i na mangalului haluaon marhitehite hatigoranna sandiri, i ma ulaon patik, pardagingon dohot parsunaton. Marhitehite i, nunga ditulak nasida sintuhu ni Barita na Uli, i ma Jesus Kristus na tarsilang i (pat.1 Kor.2:2). Hombar tusi ma nasida digoar musu ni silang ni Kristus. Diarsakhon roha ni apostel i do i. Taringot tusi, pola do didok na dihatahon ibana do i mardongan ilu. Songon sahalak parbarita na uli, mansai masihol do rohana asa sude halak porsea jala partohap di haluaon i jala diarsakhon do molo adong na so porsea disi.

Di ay.19 dipatangkas si Paulus dope taringot tu parpoda haliluon i, didok: “Hamagon do ujungnasida, butuhanasida do dipardebata, sihailahononna dihasangaphon, angka na di tano on diparrohahon.” Hamatean na saleleng ni lelengna do jambarnasida. Konsekuensi ni pilihannasida do i, ai dipillit nasida dalan haluaon na asing sian na di bagasan dohot na marhite Kristus Jesus i. Hape di ruar ni Kristus Jesus na tarsilang i ndang adong haluaon, ai ndang adong goar na asing di toru ni langit dilehon tu jolma parhiteanta tu haluaon (pat.Ul.4:12). Hombar tu pilihanna i, dipatujolo nasida do angka sipangasahononhon na ojak di pardagingon dohot di hatigoranna sandiri. Taringot tusi, nunga jumolo si Paulus mangulahon jala mengalami kegagalan. Di jolo didok na dipangsahonon ibana hian do pardagingon dohot parbangsoonna, ai halak Heber (Israel) do ibana jala marga Benyamin (dongan samarga ni si Saul); dipangasahon parsunaton dohot parsitutuonna mangulahon patik i songon sahalak parise. Alai ala ni Kristus diseanghon do sudena i, jala orbukorbuk nama i dietong. Nuaeng, apala angka i do na niargahon ni parpoda haliluon i, ai diradoti nasida do aturan ni sipanganon dohot siinumon (pat.Rom 14:1 duu). Sai hira na masalah butuha sambing do haluaon i. Molo dung digohi ruhutruhut ni na jadi dohot na so jadi panganon dohot inumon, didok rohana nunga sidung be masalah ni jolma dohot Debata. Hape sasintongna ndang soal sipanganon dohot siinumon harajaon ni Debata, hatigoran do dohot hadameon dohot las ni roha di bagasan Tondi Parbadia (Rom 14:17). Hombar tusi ma didok, butuhanasida do dipardebata. Angkup ni i, sihailahononna dihasangaphon, lapatanna na so sipangasahononhon be nian, isara parsunaton, i do na dipangasahon. Na parpudi, angka na di tano on diparrohahon, i ma lomolomo ni roha ni daging, giotgiot ni roha ni mata (1 Joh.2:16), hamoraon, hasangapon, hasonangan dohot na asing.

Asing sian i do anggo angka na porsea i, angka na di ginjang i do diparrohahon (Kol.3:2). Boasa? Ai asing sambulona. Sambulo, lapatanna haroroan, bona ni pinasa, huta ni ompu. Ndang na sian portibi on na porsea i (pat.Joh.15:19; 17:14), ndang na tubu sian mudar manang sian sangkap daging manang sian sangkap ni baoa (pat.Joh.1:13), alai na sian ginjang do, sian Debata. Na marhahonaan tu hasasahat ni jolma tu haporseaon i do nidok ni angka pandohan i. Ia sahat pe jolma tu haporseaon i nda tung ala ni hatutubuna sian daging i, alai ala ni hatutubuna sian ginjang do, sian Tondi, i ma panompaon na imbaru na di bagasan dohot marhitehite Kristus i (pat.2 Kor.5:17). Ala sian ginjang haroroanna, paisolat do na porsea i di tano on, halak dagang manang panginsua (pat.1 Ptr.1:17; 2:11). Songon halak dagang asing do kewargaanna, asing norma, nilai dohot aturanna. Ndang portibi on tujuan ni ngoluna, banua ginjang do, inganan ni Debata marhabangsa dohot Kristus naung monang jala manaek i di siamunNa. Di sada tingki, sai na ro do Ibana mangalap angka na porsea i. Na maimaima do na porsea i disi. Di ari haroroNa i, singkop ma haluaon ni na porsea i, ai pabongotonNa ma nasida tu banua ginjang, tu inganan na hot, na so marujung be saleleng ni lelengna.

Songon dia ma i patupaonNa? Didok: “PaubaonNa do dagingta na lea on, gabe doshon dagingNa na sangap i, hombar tu hagogoonNa i, ai tarpatunduksa do saluhutna tu Ibana.” Di portibi on, mardaging na sian tano dope jolma i, i ma daging haleaon manang badan parhosa (pat.1 Kor.15:44, 46) na olo mate jala busuk. Ndang tartean daging sisongon i hatongtongon i (pat.1 Kor.15:50). Ala ni i, ingkon paubaonNa do jolo daging haleaon i, tompaonNa muse gabe na imbaru, i ma badan partondi (pat.1 Kor.15:44, 46) na suman tu dagingNa na sangap i. Masa ma i di haroroNa na parpudi i. Angka na mangolu dope di ari i, paubaonNa ma i gabe mardaging na imbaru (pat.1 Kor.15:51-52); angka naung mate pe songon i, paheheonNa di bagasan daging na imbaru. Tarpatupasa do i, ai parhuaso jala pargogo do Ibana, tarpatunduksa do saluhutna tu Ibana. Na laos marlapatan ma i, hot jala togu do panghirimon haluaon ni na porsea i; na tau haposan jala na boi tiopon do i ai haposan do na marbagabagahonsa.

Rancangan Homiletis

Sada sian hatauon ni jolma do na maniru, na binasabasahon ni Debata jala na melekat tu dirina mamungka sian hatutubuna sahat ro di hatutuana. Ala laos dibasabasahon Debata do tu jolma i utokutok na plastis, na boi manjalo dohot menganalisis angka rangsangan na sian ruar, dibasabasahon huhut pamangan dohot tangan na marguna songon udut ni pingkiran gabe mansai arga do hatauon maniru i jala manontuhon situtu di perkembangan ni ngolu dohot budaya. Rupani, ala ni hatauon maniru i do boi jolma manghatai dohot patupahon dohot pahembanghon angka ulaon na marlapatan. Aut sura so dibasabasahon Debata hatauon i, torus do jolma i tinggal pesepese, ndang hea laho magodang secara utuh, budayana pe ndang na laho morot sian zaman batu. Ndang holan di pardagingon, di perkembangan ni harohaon pe dohot pangalaho, di partondion dohot parugamaon mansai arga do hatauon maniru i. Marhite na maniru, ummura ma jolma pasidinghon angka na roa dohot mangulahon angka na denggan, ummura mananda manang dia do lomo ni roha ni Debata jala marpangalaho na hombar tu hatigoran dohot hasintongan. Alai asa efektif hatauon i, ingkon adong do tiruan na mangalehon keteladanan na gabe sitiruon. Angka ise ma i?

Sasintongna nian, Jesus Kristus do tiruan di hita, ngolu dohot pangalahoNa do sitiruonta; holongNa rupani, serep ni roha dohot lambokNa. Alai sian asi ni rohaNa, dihalomohon do patandahon ngolu dohot pangalahoNa i marhite angka na parjolo porsea jala maniru Ibana. Songon i do si Paulus, dung muba rohana jala porsea, ditiru do Kristus i. NgoluNa dihangoluhon, parangeNa diparangehon. Di bagasan na songon i gabe tiruan do ibana di angka na porsea. Marhite na marnida ngolu dohot pangalahona gabe ummura do di huria i mananda dohot maniru ngolu dohot pangalaho ni Kristus i. Hombar tusi ma didok di ayat na parjolo ni turpuk di hita ari on: “Rap sitiru ahu ma hamu ale angka dongan, jala pamanat hamu ma angka na marparange songon hami sitiruonmua.” Songon i, na tarjou do hita ganup tu hajongjongan na gabe tiruan. Angka parhalado rupani, gabe tiruan ma di angka ruas ni huria, angka natuatua gabe tiruan di angka na umposo, angka natoras gabe tiruan di ianakhonna, dohot na asing. Songon tiruan, ndang sae di hita holan na mandok manang na manghatahon, alai ingkon ulahonon jala hangoluhononta do na tahatahon i. Ra, ndang masalpuhu molo nidok, dison do hita godang tardapot songon parhahurangan. Ndang hurang di tongatonganta parjamita angka na martalenta, godang natutua angka na pistar manghatai, jala torop natoras angka na malo mamodai, alai ndang songon toropna i anggo na gabe tiruan na mangalehon keteladanan. Laos songon i do nang di tongatonga ni masyarakat, bangso dohot negaranta, mansai torop do partogi na pistar jala na santun marpidato, alai sudena i holan retorika ai ndang songon na nidokna i anggo ngolu dohot pangalahona. Tuhanta manjou hita ndang holan na manghatahon, alai dohot jala lumobi do na mangulahon asa gabe tiruan hita di angka na asing. Di pangalaho dia ma i? Di na saluhutna do! Alai sian na saluhutna i, dua ma na diondolhon di turpuk on.

Na parjolo, gabe tiruan di na pasiding nasa pangalaho ni musu ni silang ni Kristus. Nunga tar laon adong horong na mamodahon na lipe di Pilippi, angka na ginoaran ni si Paulus biang, pangula na jahat dohot parsunaton na torbang. Diojakhon nasida do haluaonna di hatigoranna sandiri, i ma ulaon patik dohot na marhahonaan tu pardagingon. Butuhana do dipardebata, sihailahononna dihasangaphon, angka na di tano on diparrohahon. Marhite i nunga ditulak nasida sintuhu ni Barita na Uli i, i ma Jesus Kristus na tarsilang i. Ala ni i ma asa digoar nasida musu ni silang ni Kristus i. Hamagoan do jambarnasida, ai di ruar ni Kristus ndang adong haluaon, ai ndang adong goar na asing di toru ni langit dilehon tu jolma parhiteanta tu haluaon. Di na maralohon parpoda haliluon i dipajongjong si Paulus do dirina gabe tiruan. Sahalak Jahudi do ibana, marga Benyamin, keluarga bangsawan na parjolo, tarsunat jala radot mangulahon patik i songon sahalak parise, mansai bangga do ibana taringot tusi jala sandok dipangasahonon hian do i. Alai ala ni Kristus i diseanghon do sudena i, jala orbukorbuk nama i dietong. Songon i ma hita naeng gabe tiruan marhite na pasidinghon pangalaho ni musu ni silang ni Kristus, angka na naeng mangojakhon haluaonna di hatigoran na piningkiranna sandiri, dohot na naeng manghuphupi hajahaton dohot hisapna marhitehite angka ulaon manang pambahenanna. Sai adong do halak na songon i di tingki on, na merasa tidak puas di poda na taringot tu haluaon na sian asi ni roha. Hatauon ni hajolmaonna do naeng haposanna, ulaon dohot pambahenanna do naeng pangasahononna gabe hapintoranna, ai didok rohana i do mangalehon kepastian taringot tu haluaonna. Didok sada halak do sahali: “Ai ndang tumagon nian tontuhonon ni Debata sadia sigararon, asa molo dung ginohan i nunga pintor dapot kepastian iba naung di iba do haluaon i?” Hudok mangalusi: “Debata ndang direktur jenderal pajak, jala hita ndang wajib pajak. Anggo di direktur jenderal pajak molo dung digohi jolma pajakna, nunga targoar be i wajib pajak na taat pajak, warga negara na setia jala na bertangggungjawab. Manang na ditangko pe i manang na ditipu, manang marungutungut ibana manggarar i manang na mamurai, ndang parsoalan; asal dilunasi, na burju. Songon i, molo ditontuhon Debata do sadia sigararon asa malua, nda boi do i usahohononta marhite na manangko dohot na manipu? Jala molo dung tagarar i nda gabe boi nama i pangkeonta manghuphupi angka hajahatonta na mangihut, isara ni na mandatdati manangko dohot na manipu, na mangolooloi lomolomo ni roha ni daging dohot na paihutihut giotgiot ni roha na mata dohot na manenganengahon sinadongan? Songon i do pengalaman ni Martin Luther uju i. Di na ginadis ni huria surat indulgensia manang surat hasesaan ni uhum, pajumpang do ibana sahali dohot sahalak parmabuk laos dipinsang. Alai diroro parmabuk i ma surat indulgensia sian sangkuna jala dipatuduhon tu ibana. Marhite i hira na naeng dohononna do, pardihana ahu muba, nda nunga di tanganhu surat haseaan ni uhum?” Sipasidingonta do na songon i, alai sipaunduhonta do dirinta tu toru Kristus na tarsilang i. Marhite i, nunga gabe tiruan hita di haporseaon na taringot tu haluon.

Na paduahon, gabe tiruan di na maimaimahon haroro ni Tuhan Jesus Kristus Sipangolu i. Asing sian angka musu ni silang ni Kristus, anggo angka na porsea na di ginjang i do diparrohahon. Di banuaginjang do sambulona, di inganan ni Debata marhabangsa raphon Jesus Kristus naung monang jala manaek di siamunNa jala tusi do nasida mulak muse. Di sada tingki, ro do Kristus i mangalap angka na porsea i. Na maimaima do na porsea i disi. Di ari haroroNa i, singkop ma haluaon i, ai paheheon jala paubaonNa ma angka na porsea i; basabasahononNa badan partondi na berpadanan tu hatongtongon jala na suman tu dagingNa na sangap i, dung i pabongotonNa ma sasude tu banua ginjang, tu inganan na hot, na so marujung be saleleng ni lelengna. Taringot tu panghirimon disi pe dipasobok si Paulus do dirina gabe tiruan. Dipataridahon do tongtong ngolu na maimaima di haroro ni Tuhan Jesus Kristus Sipangolu i. Ndang portibi on tujuan ni ngoluna, banuaginjang do (Plp.3:20). Dompak i do dipuspus (Plp.3:14). Taringot tusi, ndang mabiar ibana manaon, ai dirajumi doshon na so ada do sasudena i marimbanghon hasangapon sipapataron sogot i (Rom 8:18). Dung i, adong do di ibana kepastian paboa naung di ibana do hangoluan i (2 Tim.4:8) Songon i ma hita naeng gabe tiruan di maimaimahon haroro ni Kristus Sipangolu i. Tu sangkap i, suman tu si Paulus naeng pataridahononta do ganup ari paboa na so portibi on tujuan ni ngolunta. Ndang na mandok na so ringkot be di hita portibi on, ringkot do. Alai huhut mangula hita di portibi on, ingkon sai managam do hita di haroro ni Tuhanta Jesus Kristus Sipangolu i. Didok sada sian reformator i, ingkon rajumanta do na marsogot do Kristus i ro, alai nang pe songon i ingkon suanonta dope saonari hau appel. Parsidohotonta di hangoluan sogot i, ndang tarirang i sian ngolu dohot ulaonta sisaonari on. Ndang cocok jala ndang dijangkon tusi angka biang dohot angka siulahon rasun dohot angka parmainan dohot pamunu dohot sioloi na so Debata, ro di nasa na manghaholongi jala na mangulahon gabus (Pgk.22:15). Ala ni i, ingkon pangkeonta do panghirimon di haroro ni Jesus Kristus na paduahalihon dohot hasosonggop ni hangoluan sogot i mewarnai ngolu dohot ulaonta di portibinta sinuaeng on. Marhite i nunga gabe tiruan hita di panghirimon dohot di hangoluan na maimaima di haroro ni Tuhanta Jesus Kristus Sipangolu i.

jkt.04.10.2010/mvs

Read More..

10.04.2010

19 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 19 TRINITATIS, 10 OKTOBER 2010
1 Mus.30:31-43

Patujolo

Taringot tu parjanjian ni si Jakob dohot si Laban do turpuk on. Dung dipangulahon ibana simatuana i leleng ni sampuluopat taon laho mangomo si Lea dohot si Rahel, jala dung gabe ibana sian jolmana na dua i dohot sian radingna na dua i, dipangido ibana ma tu si Laban asa dipaborhat nasida mulak tu tano Kanaan (30:25). Manghilala na tarpasupasu do ibana ala helana i (30:27), borat do roha ni si Laban mangoloi i. Anggo di rohana, sai naeng di jolona do nian si Jakob i jala torus di toru ni kendalina asa sai martambatamba dope hamoraonna. Gabe ditaringoti ma upa silehononna (30:28) asal unang laho helana i sian jolona. Ditolopi si Jakob do i, ai diparhatopot rohana do na so sanga dope ibana na sai lelengna i mangulahon keluargana. Ala ni i gabe dipahot nasida ma parjanjian songon na di turpuk on.

Hatorangan

Patangkashon upa naung martaringot di jolo i, didok si Laban ma tu si Jakob: “Antong aha ma lehononhu tu ho?” Upa sian dia do, sian naung niulana do manang sian na naeng ulahononna? Ra, anggo di roha ni si Laban, sian duansa do; lehononna jolo upa ni naung niulana ali ni haoloonna mian torus di jolona, jala lehononna muse upa ni angka na naeng ulahononna dope di tingki na ro. Alai si Jakob mandok, ndang pola marupa ibana sian naung niulana ali ni haoloonna mian torus di jolo ni simatuana jala mangulahi marmahani dorbiana, sae ma upa ni angka na naeng ulahononna dope tu tingki na ro. Taringot tusi dipangido ibana ma angka na marrintik dohot siganding manang sibolang sian hambing (Hb.seh, cattle, binatang, pinahan) dohot sude na birong (Hb.chuwm, brown, coklat, na bara) sian birubiru (Hb.bakasaabiym, sheep, domba). Sian sude pinahan ni simatuana i, sian tunggal dohot sian boruboru, sian inana dohot sian anakna, sian naung adong dohot sian na naeng tubu dope di tingki na mangihut. I ma na gabe upana, asing ni i hot ma di simatuana i. Molo dung satolop nasida taringot tusi, ingkon papulihon ma na dua horong i. Mansai ringkot do i, asa unang taripar sian pinahan ni si Laban tu pinahan ni si Jakob, manang sabalikna sian jambar ni si Jakob tu bagian ni si Laban. Laos gabe tuluktuluk ma i di hatigoran ni si Jakob, paboa na so alaanna deba sian jambar ni simatuana tu bagianna. Taringot tusi pola do didok: “Molo ro hamu tumingkir upangki, sude na so marrintik jala na so sibolang sian angka hambing (Hb. baa’ziym, goats, kambing) i, jala na so na birong (coklat, na bara) sian angka anak ni birubiru i, na tinangko ma i molo di ahu.”

Pintor ditolopi si Laban do i, didok: “Antong songon na nidokmi ma tutu.” Diida ibana do disi sada paruntungan, ai olo muse si Jakob marmahani dorbiana. Nunga tangkas diida paboa na siboan pasupasu do si Jakob i di ibana. Songon i ma tu jolo on, marhite na olo si Jakob i muse marmahani dorbiana ungkap do diida pintu tu hatatamba ni hamoraonna. Sabalikna, ndang sadia anggo silehononna tu si Jakob, ai di sandok luat i mansai rangkak do hambing na marrintik dohot siganding, angka na bara (coklat) do manang na birong; birubiru pe, mansai otik do na marrintik manang sibolang dohot na bara, godangan na bontar do. Nang dilehon i sude, ndang imbang i tu godang ni pasupasu na dihirim rohana siboanon ni si Jakob i dope tu ibana. Dung i, dipapulik si Laban ma di na sadarina i sude pinahan na marrintik dohot sibolang ro di birubiru sibara jala diaturhon parmahananna dalanan partoluarian sian inganan ni na di ibana. Dipasahat si Jakob ma i tu anakhonna asa nasida marmahani. Ibana ma anggo na marmahani na tinggal di simatuana i.

Ndang mamoto si Laban na so sian situtu ni roha ni si Jakob do hape marhanalomhon upa hombar tu adongna, ai dung hot parjanjiannasida i marusaho do ibana asa gumodang bagianna. Tu sangkap i, dipangke ma angkalna. Si Jakob (=panipu, pangangkali, panosak, pangonjar) do ibana. Songon pangangkali, sahat tu tingki i (dohot tu onom taon nari muse di pudina), sai marhaposan tu angkalna do ibana. Dihaporseai do nian Debata, alai ndang hea dope dihaposi sian sandok rohana. Marbagabaga pe ibana dung na marnipi di Betel, mamangke syarat dope, ai didok: “Molo didongani jala diramoti Debata ahu di dalan na hudalani on, jala dilehon di ahu sagusagu sipanganon dohot ulos siporuloshononhon, jala marsonangsonang ahu mulak ditogihon tu bagas ni damang, sai Jahowa ma Debatangku” (1 Mus.28:20-21). Dihaporseai do bagabaga ni Debata, alai ndang sabar paimahon, sai naeng urupanna jala joloananna do tahe Debata jala marhitehite angkal ibana mangaithon hasasautna. Marhitehite angkalna do ibana manggulut sahala sihahaan sian hahana si Esau, marhitehite angkalna (niurupan ni inana, si Rebeka) manggulut pasupasu ni amana, si Isak. Laos songon i ma dison, marhitehite angkalna ma ibana manggulut bagian na gumodang sian pinahan ni simatuana. Mamangke teori na mandok, na niida ni indungna andorang so manubuhon, na boi marhinorhon do i tu rumang ni na naeng tubuhononna, dibuat si Jakob ma angka dangka ni hau meang dohot anturmangan dohot andulpak, jala dilangkati margollotgollot, dung i dipampeakhon ma i tu parsoburan ni angka birubiru (Hb.hatso’n, flocks, kambing domba) i.” Meang (Hb.libneh lach, green poplar, pohon hawar), i ma samansam hau; adong na bontar, na digoar libneh; adong muse na kehijau-hijauan, na digoar libneh lach. Anturmangan (Hb.luwz, hazel, badam), samansam hau na marparbue na suman tu gambiri. Andulpak (Hb.’ermown, chestnut tree, berangan), i ma samansam hau na di angka ombas na tontu marluahan mardebadeba sisikna gabe songon na marbolangbolang. Dilangkati ibana ma angka i margollotgolot lapatanna, dihorothorot marsasabagian sahat tu na tarida hauna gabe songon na marbolangbolang idaon, dung i dipampeakhon ma i tu parsoburan ni dorbia i, asa di na tongon minum angka pinahan i gabe diida na marbolangbolang i. Laos di tingki na marsobur i, somal do angka pinahan i marjantan. Huhut marjantan songon i, diida angka pinahan boruboru i ma tongon na marbolangbolang i. Luhutna i marhinorhon ma tu kandunganna, gabe ditubuhon ma na marrintik manang siganding. Alai holan tu angka hambing dohot birubiru na umbolon jala na gumogo do dibahen ibana songon i. Molo ro angka na marpengpeng manang na gumale, dipasisi do dangka ni hau i sian parsoburan i. Na marlapatan ma i, holan angka na umbolon jala na gogo i do na dirangsang manubuhon na marrintik dohot siganding, jala hombar tu parjanjian di ibana ma i. Anggo hambing angka na marpengpeng jala na gale i tong ma i manubuhon na bara manang na birong; songon i birubiru angka na marpengpeng dohot na gale i tong ma i manubuhon na bontar, jala bagian ni si Laban ma i sude. Dung tubu angka na marrintik dohot siganding i, pulik ma dibahen ingananna, jala didompakhon ma ulu ni angka ina ni hambing dohot birubiru i tusi asa sai dipaidaida na marrintik dohot siganding i asa tong terrangsang muse manubuhon na marrintik manang sibolang. Songon i ma ibana leleng ni onom taon sai marhaposan tu dirina huhut paulaula angkalna. (Mangihuthon 1 Mus.31:38, dua pulu taon ibana raphon simatuana i; sampulu opat taon mangomo si Lea dohot si Rahel, onom taon mangomo upa). Alai simatuana i pe, tong do ndang hurang angkalna. Saleleng na onom taon i, tuk do sampulu hali ibana paubahon parjanjianna na taringot tu upa ni helana i (1 Mus.31:7). Molo dung gumodang tubu na marrintik, didok ma, di ibana nama na marrintik; asingna i ma upa ni si Jakob; sabalikna, molo dung otik tubu na marrintik, gabe i ma muse upa ni si Jakob, di ibana nama asing ni i. Di si Jakob sandiri, ndang masalah. Molo gabe di si Laban na marrintik, ndang dirangsang be indung ni pinahan i manubuhon na marrintik, gabe gumodang tubu hambing na bara dohot na birong dohot birubiru na bontar; molo diuba simatuana i muse tu na sabalikna dirangsang ibana muse angka pinahan i manubuhon na marrintik. Songon i ma nasida saleleng na onom taon i masiangkalangkalan. Alai sai monang do si Jakob, sai gumodang do bagianna. Gabe mamora bulung ibana, torop hambing dohot birubiruna. Sian hamoraonna i, boi ma ibana manuhori angka unto dohot halode; songon i naposo baoa dohot boruboru.

Ala ni angkalna i do i? Nunga nidok di jolo, dihaporseai si Jakob do bagabaga ni Debata. Alai sahalak na so sabar do ibana paimahon; sai naeng urupanna tahe Debata jala sai marhitehite angkal do ibana mangaithon hasasautna. Mangihuthon pandokna sandiri di 1 Mus.31:10-12, naung dipabotohon surusuruan ni Debata hian do tu ibana marhitehite nipi taringot tu hatutubu ni pinahan angka na marrintik, sibolang dohot siganding. Dipahami ibana do i songon bagabaga ni Debata tu ibana. Alai ndang sabar ibana paimahon i, gabe dipangke ma angkalna mangaithon hasasautna, i ma na merangsang angka ina ni pinahan i manubuhon angka na marrintik, siganding dohot sibolang. Songon i pe i, anggo ibana tongtong do dirajumi i na sian Debata. Di 1 Mus.31:9 ibana sandiri mandok tu jolmana na dua i: “Debata do na mangarampas sinamot ni amanta i, jala dilehon tu ahu.” Ia masa pe i, ndang terlepas i sian sangkap ni Debata na taringot tu haluaon ni hajolmaon. Halak na pinillit do ibana gabe sada tokoh di sejarah haluaon i. Marhitehite ibana saut bagabaga na tu si Abraham, jala sian pinomparna ro Messias i. Hombar tusi, balga do panganjuon tu ibana. Alai huhut balga do uhum ni Debata tu ibana. Di pudi, digonti Debata do goarna gabe si Israel, na mandok: Debata mangalo manang na nialo ni Debata. Ala ni pamilliton i, ingkon aloon ni Debata do ibana molo sai naeng tarpaihut tu lomo ni rohana jala sai marhaposan tu gogo dohot angkalna sandiri. Diponggolhon tahe gogo na sai hinaposanna i. I ma na masa di aek Jabok di ujung ni na onom taon i, di na nirangguthon ni Debata ibana jala dijama soitna gabe ngendul jala mengkatengkat ibana sahat tu ujung ni ngoluna (1 Mus.32:31).

Rancangan Homiletis

Hasonangan ni angka halak parjahat, i do sada pangalaho na mansai godang manubuhon sungkunsungkun di roha ni hajolmaon. Di Ps.73 rupani, digombarhon do ngolu ni halak parjahat didok, marhorunghorunghon ginjang ni roha do nasida, maruloshon parhilangon; sai mangarehei dohot pahatahata pangarupaon do nasida mangasahon hajahaton. Ndang holan jolma, Debata pe dileai do didok, ndang adong na binoto ni Debata. Songon i pe i, sonang do nasida, ndang adong parniahapan dohot hangalutonnasida, ndang marsipalsipal songon na asing; hipas do nasida, tambos do dagingna, pola do marbosol matana dibahen mokmokna; lam mardohar do nasida, lam suksuk dohot hamoraonna. Sabalikna do anggo na porsea, manaon na porsuk do ganup ari jala hona pinsang ganup manogot. Marnida i gabe mangiburu ma roha ni na porsea i. Lobi sian i tahe, pola do nasida naeng tarsulandit jala tinggang. Sungkunsungkun ma rohana mandok, ai adong dope guna ni na papitahon roha dohot na paiashon tangan, manang tumagon nama ulahonon hajahaton?

Songon i, torop do halak na sungkunsungkun taringot tu si Jakob dohot ngoluna. Jakob, lapatanna panipu, pangangkali, pangonjar, panosak. Laos goarna do daina, ai panipu do ibana, pangangkali, pangonjar jala panosak. Uju di bortian dope nunga dipillit Debata ibana, ai didok Ibana do tu si Rebekka, inana i: “Dua do bangso di bortianmi, jala dua marga sirang sian boltokmi, jala gumogo na samarga martimbanghon na sada nari, jala mandapot di siampudan do sihahaan i” (1 Mus.25:23). Di hatutubuna, ditiop do tambihul ni si Esau. Ala ni i do asa digoar ibana si Jakob, ai ditafsirhon na marnida do i sai hira na naeng taitonna do hahana i mulak tu bagasan, dung i sosakhononna ma dirina tu jolo asa ibana parjolo tubu jala gabe sihahaan. Di na so dapotsa i di hatutubuna, digulut ma i dung magodang marhitehite angkal. Laos marhitehite angkal, niurupan ni inana si Rebekka, digulut ibana muse pasupasu ni si Isak, amana i. Dung i, di jamita on, marhitehite angkal digulut ibana do bagian na gumodang sian arta ni si Laban, simatuana i. Songon na tabege nangkin, na marjanji do nasida taringot tu upa lojana marmahan dorbia ni si Laban i. Ibana sandiri do na mangidohon, asa marrintik dohot sibolang manang siganding ma di ibana sian dorbia ni simatuana i, dohot angka na birong sian birubiru. Ditolopi si Laban do i. Ndang ala ni denggan ni rohana tu helana i manang ala ni panarihonna di boruna ro di angka pahompuna, ala ni mongkusna do, ai na dibereng ibana do disi paruntungan na so imbang tu silehononna. Di sandok luat i mansai rangkak do hambing na marrintik dohot siganding, angka sibara (coklat) do manang na birong; birubiru pe, mansai otik do na marrintik manang sibolang dohot na birong, godangan na bontar do. Nang dilehon i sude, ndang imbang i tu godang ni pasupasu na dihirim rohana siboanon ni si Jakob i dope tu ibana. Dung hot padannasida i, marhitehite teknik na tertentu, diangkalangkali si Jakob ma asa gumodang tubu na marrintik dohot sibolang sian sude pinahan i tamba ni angka sibirong sian birubiru, jala marhasil do ibana disi, gabe gumodang bagianna, jala di ayat parpudi ni turpuk di hita ari on didok: “Jadi mamora bulung ma si Jakob, torop ma angka birubiruna dohot naposona boruboru dohot baoa, angka unto dohot halode.” Na marlapatan ma i, sian parbue ni pangangkalionna i tarbahensa do manuhori unto dohot halode, hatoban boruboru dohot baoa.

Taringot tusi, sarupa tu parpsalmen 73 nangkin sai adong do halak na sungkunsungkun mandok, ai sala do si Jakob na mangangkalangkali i? Molo so sala do, asa tiniru. Na deba ndang pola be sungkunsungkun, alai nunga barani mamastihon ndang sala. Alasanna, ai halak na pinillit ni Debata do ibana. Ala ni i, di bagasan dohot marhitehite cara na boha pe taho ditumpahi Debata do ibana, ninna. Alai asa unang sala hita mangantusi, dengan do pamanatonta tumangkas, na boha do sasintongna si Jakob on, jala di dia do rahasia ni keberhasilanna. Na parjolo, dihaporseai ibana do nian Debata, alai sahat tu tingki i ndang hea dope dihaposi sian sandok rohana. Marbagabaga pe ibana dung na marnipi di Betel, mamangke syarat dope, ai didok: “Molo didongani jala diramoti Debata ahu di dalan na hudalani on, jala dilehon di ahu sagusagu sipanganon dohot ulos siporuloshononhon, jala marsonangsonang ahu mulak ditogihon tu bagas ni damang, sai Jahowa ma Debatangku” Na paduahon, dihaporseai ibana do bagabaga ni Debata, alai ndang sabar paimahon, sai naeng urupanna jala joloananna do tahe Debata jala marhitehite angkal ibana mangaithon hasasautna. Di pudi ni turpukta ari on, di 1 Mus.31:10-12 dipaboa do naung dipabotohon surusuruan ni Debata hian do tu ibana marhitehite nipi taringot tu hatutubu ni pinahan angka na marrintik, sibolang dohot siganding. Dipahami ibana do i songon bagabaga ni Debata tu ibana. Alai ala so sabar ibana, gabe dipangke do angkalna laho mangaithon hasasautna. Songon i pe i, anggo ibana tongtong do dirajumi i sude na sian Debata. Di 1 Mus.31:9 ibana sandiri mandok tu si Lea dohot si Rahel: “Debata do na mangarampas sinamot ni amanta i, jala dilehon tu ahu.” Ia masa pe i, ndang terlepas i sian sangkap ni Debata na taringot tu haluaon ni hajolmaon. Halak na pinillit do ibana gabe sada tokoh di sejarah haluaon i, ai sian pomparanna do ro Messias i. Bahen hasasaut ni haluaon i do asa dipaanjuanju Debata ibana. Alai ndang holan dipaanjuanju, huhut do diuhumi jala mansai hansit do panguhum ni Debata di ibana. Anak hasian do ibana di jabu natorasna, alai ala ni angkalna ingkon maporus ibana tu luat na leban. Anak ni raja do ibana jala pahompu ni na mora, alai ingkon menghamba ibana sampulu opat taon holan laho pangolina. Ndang mulus sude pangangkalionna i, ai diangkalangkali simatuana do ibana. Dung i di pudi, Debata sandiri gabe alona, dirangguthon ibana, dijama soitna gabe ngendul jala ingkon mengkatengkat ibana saleleng mangolu. Na marlapatan ma i, diponggolhon gogona na sai hinaposanna i. Angkup ni i, digonti dope goarna gabe si Israel, na mandok dialo Debata manang Debata mangalo. Ala ni pamilliton i, ingkon aloon ni Debata do ibana molo sai naeng marhaposan ibana tu gogona, jala hansit do pangalo ni Tuhan i. Sian i torang, sala do si Jakob i jala tung na so sitiruon do pangalahona i.

Nuaeng tapamanat ma, dia ma na naeng dohonon ni jamita on tu hita. Na parjolo, tapadao ma na mangangkali. Didok sada halak do sahali: “Na masiangkalan do na mangolu on.” Sambolus idaon, toho do i, ai hira di na saluhut do masa na masiangkalan. Masiangkalan do halak di partigatigaon, ai molo ndang songon i, ninna, rugi; masiangkalan di ulaon, ai molo ndang songon i, ninna, hurang do pandapotan; masiangkalan di na marpolitik, ai molo ndang songon i, ninna, ndang maju. Suang songon i do di rumang ni parngoluon angka na marragam i, sai masa do na masiangkalangkalan. Godangan ma i ala ni na so sabar. Diparhatopot do nian, di bagasan dohot marhitehite kejujuran pe na boi jumpang do parlabaan jala tardungdung do hamoraon dohot hamajuon, alai malambathu; humatop do na marhite na masiangkalan. Alai unang so taboto, ndang adong agia ise na mangolu sian angkalna. Si Jakob siparangkalangkal i sandiri di ujungna mandok: “Debata do na mangarampas sinamot ni amanta i, jala mangalehon tu ahu.” Molo dipaloas Debata pe sasahalak jumpangan sian pangangkalangkalionna, dipaloas huhut marsaulihonsa, di sada tingki sai na mangonai uhum do Ibana tu na songon i, jala hansit do uhum ni Tuhan i. Uhum ni Tuhan i, ndang sai berengonta i di bagasan rumangna na humebat manang na luar biasa, alai jumotjot do di bagasan rumangna na biasa, isara ni akibat-akibat logis ni pangangkalangkalion i. Sanksi hukum ni negara rupani, manang sanksi hukum moral ni masyarakat. Alai humansit ma na langsung sian Tuhan i, ai didok panurat ni surat Heber do: “Jorbutna i, madabu tu tangan ni Debata na mangolu i” (Heb.10:31). Na paduahon, taargahon ma pamilliton ni Debata. Ndang adong agia ise na hadir kebetulan di portibi on, alai na sian tahi ni Debata do, jala adong do sangkap dohot tujuanNa di bagasan dohot marhitehite ibana. Na dipillit jala na direncanahon Debata do si Jakob gabe sada tokoh di sejarah keselamatan. Na dipillit jala na direncanahon Debata do si Timoteus gabe sada parhalado di huria jala diperlengkapi marhite silehonlehon partondion (Epistel). Songon i, pasti do adong tahi ni Debata taringot tu hita ganup marsadasada. Didok sada halak: “Pamilliton ni Debata ndang sada hak istimewa, alai tanggungjawab istimewa do.” Na marlapatan ma i, pamilliton ni Debata ndang paloashon halak patupahon lomolomo ni roha ni hajolmaonna, isara na mangangkali dohot na paotootohon donganna, mangangkali dohot paotootohon keluargana, lembagana, masyarakatna, bangsona manang huriana. Ndang ompung na burju Debata na tetap bermuka manis nang manang boha pe jekjek ni pahompuna, ama na martanggungjawab do na mangigil mansai bahat sian na pinillitNa. Ndang alang rohaNa manguhumi halak na pinillitna angka na tarboanboan rohana. Ala ni i, taradoti jala taargahon ma pamilliton ni Debata na tu hita.

jkt.26.09.2010/mvs

Read More..