7.26.2010

09 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 9 DUNG TRINITATIS, 1 AGUSTUS 2010
Mat.7:1-5


Patujolo

Sabagian sian Jamita Dolok (Mat.5-7) do turpuk on. Di jamita i, diproklamasihon Tuhan Jesus do harajaon ni Debata. Harajaon ni Debata, i ma panghuasoion ni Debata di jolma di bagasan rumang ni parsaoran holong na rosu na suman tu parsaoran ni ama tu angka anakna. Harajaon i nunga dipasonggop Debata di bagasan AnakNa, Jesus Kristus i jala sian asi ni rohaNa dijangkon do jolma gabe wargana. Naeng marujung ma jamitaNa i. Andorang so i, dipasahat do manang piga sipaingot na parpudi. Sada sian angka i, i ma na taringot tu panguhumuhumion na gabe turpuk di hita ari on.

Hatorangan

Didok Tuhan i: “Unang hamu manguhumuhumi!” Sambolus idaon, marhite pandohanNa on, hira na disalahon Jesus do nasa rumang ni panguhumion (penghakiman). Sasintongna, ndang. Songon tumpal ni sandok na tinompa, dilehon Debata do hatauon tu jolma laho mananda dohot manirang na denggan sian na roa. Mardomu tusi, dipaloas do jolma i laho pahothon sistem hukum di tongatongana, mambahen panimbangion dohot mambuat kesimpulan taringot tu sadasada pangalaho, patupahon tindakan manang penghukuman laho mangalo jala mangotapi angka dosa dohot hajahaton. Tarmasuk hakiki ni jolma na tinompa i do i, jala ndang disoadahon Jesus i. Asa, laho mangantusi turpuk on ingkon na berengon do i marlatarbelakanghon praktek moral ni halak Jahudi di toru ni pariseisme rabbinistis. Di ginjang ni rohana, dipabangkit angka parise dohot sibotosurat i do dirina gabe panguhum di Israel. Taringot tusi, didok Jesus do: “Dihunduli angka sibotosurat dohot angka parise do habangsa ni si Musa” (Mat.23:2). Dipasobok nasida do dirinasida tu hakim ilahi jala mansai koras panguhumuhumionnasida di natorop, kejam, ndang adong holong. Motif na umbagas ni panguhumuhumion ndang lobi jala ndang hurang sian keengganan manang ketidakmampuan ni jolma mananda diri dohot hasalaanna sandiri. Di hasopanandaonna i ringgas ma jolma i mamilangmilangi dohot manaringoti dosa ni donganna, pahatahatahon (mempergunjingkan) dohot manalahon sesamana; na deba pasoboksobokhon dirina gabe ‘penasehat’ manang ‘korektor kesusilaan’ manang ‘juru selamat’ na naeng mangumpat silbaksilbak sian simalolong ni donganna. Adong do muse na hirtap manguhumuhumi donganna laho mangholipi dohot pasilihon pamereng ni na asing sian hasalaanna sandiri. Lam tu roana pangalaho ni sasahalak, lam tu korasna jala lam tu boratna do panguhumuhumionna. Songon i ma angka parise dohot sibotosurat i, ala na so ditanda nasida do dirina umbahen na barani nasida pabangkithon dirina gabe panguhum na manguhumi bangso i mansai koras, kejam, so ada holong. Alai Tuhan Debata do Panguhum (Hakim satu-satunya), sasada Ibana do na tuk manguhumi jolma di bagasan haholongon, hatigoran dohot hasintongan jala na so bolas pengaruhan ni manang aha pe. Di toru ni uhumNa do manang ise na paulaulahon dirina gabe hakim ilahi jala na hum roha manguhumuhumi halak so mananda holong ni roha, ai pemberontakan do i, perampasan hak dohot kedaulatan ni Tuhan Panguhum sasadasa i. Suman tu na binahennasida i, sai na mangonai do tu nasida uhum na so marasi ni roha. Ala ni i dipaingot Tuhanta Jesus Kristus do angka anak harajaon banua ginjang i, didok: “Unang hamu manguhumuhumi, asa unang hona uhum hamu, ai panguhumonmuna i do siuhumhononhon tu hamu jala parsuhatonmuna i do sisuhathononhon tu hamu.” Ganup jolma, lumobi angka panguhum patut do manorminhon panguhumionna tu panguhumion ni Debata, na di bagasan haholongon, hatigoran dohot hasintongan. Ingkon sadaranna do na mangolu do saluhut sian asi ni roha ni Debata. Ndang adong na tigor nanggo sada, luhut do pardosa jala ndang dapot pujion ni Debata (Rom 3:10 duu). Agia panguhum pardosa do, jala ndang lumomo roha ni Debata mida dosa ni panguhum asa mida dosa ni na niuhuman, alai rap dihagigihon do i. Angka naung mananda dirina ndang muramura i manguhumuhumi, ai boha ma bahenonna mangumpat silbaksilbak sian mata ni donganna anggo solot do tiang di matana? Tuhanta Jesus mandok: “Jumolo ma umpat tiang i sian matami; dung pe i, asa pingkiranmu, manang beha pangumpatmu di silbaksilbak na di mata ni donganmi.” Na nidokNa disi, ingkon ditanda jolo dirina jala disadari dosa dohot hahuranganna. Manang songon naung dipasingothon di jolo i, diuhumhon panguhumon siuhumhononna jala disuhathon parsuhaton sisuhathononna parjolo sahali tu dirina, dung i pe asa tu na asing. Unang so diboto angka anak harajaon banua ginjang i na di toru ni panguhumion ni Debata do nasa panguhumion na niulahon ni jolma, sai na uhumanNa manang na ise pe na hum roha manguhumuhumi donganna so di bagasan haholongon, hatigoran dohot hasintongan. Ndang dipaian Debata angka anak harajaonNa i di portibi on asa gabe angka panginsahi manang gabe ‘korektor kesusilaan’, alai asa mangolu do jala marpangalaho songon angka anakNa na masihaholongan jala masipasingotan. (Asing do na masipasingotan sian na manguhumuhumi). Mardomu tu proklamasi ni Harajaon ni Debata (na gabe pokok pemberitaan ni Jamita Dolok), ringkot situtu ma i parrohahonon ni angka na umbegesa, ai angka halak nambura porsea mansai mura do i madabu tu dosa panguhumuhumion. Mansai las rohana manjangkon harajaon i dohot ruhutruhut manang norma-normana, jala di bagasan antusiasme na meluap-luap manghonahon i tu na asing itenang pe so tarhonahonsa dope i tu dirina sandiri.

Rancangan Homiletis

“Unang hamu manguhumuhumi,” ninna Tuhanta Jesus Kristus di bagian parujungan ni Jamita Dolok na gabe turpuk di hita ari on. Taringot tusi, didok sada halak do, on do patik manang parenta ni Tuhan Jesus na jumotjot jala na gumodang dihalupahon jala dilaosi halak. Ndang dibahen ibana nian statistikna, alai tarjalo roha do hasintonganna. Manang na di dia pe di hasiangan on, jala di tirket ni hajolmaon na songon dia pe sai masa do na mambahen panimbangion dohot na mambuat kesimpulan na marujung di panguhumion sian na sada tu na sada nari. Diuhumuhumi natuatua do rupani angka naposo, songon i sabalikna diuhumuhumi naposo do natuatua; diuhumuhumi na manguluhon do angka na niuluhonna, suang le songon i diuhumuhumi angka na niuluhon do na manguluhon. Hira so adong do manisia na so dung mambahen panimbangion dohot panguhumion na sala tu na asing, jala hira so adong do halak na so dung hea manaon ala ni panimbangion dohot panguhumion na sala na hinonahon ni na asing tu ibana. Hita pe, ndang tagamon lias sian na songon i. Ala ni i, naeng mansai tangkas do parrohahonon jala jangkononta sipaingot ni Tuhanta Jesus na di jamita on. Hombar tusi tapamanat ma:

Na parjolo, unang hita manguhumuhumi, ai panguhumuhumion i na ojak jala na marmual do i di hasooloon ni manisia mananda diri dohot hahuranganna. Songon tumpal ni na tinompaNa, dibasabasahon Debata do hatauon tu jolma laho mananda dohot manirang na denggan sian na roa. Ala ni i, dipaloas Ibana do jolma i laho pahothon sistem hukum di tongatongana, manimbangi dohot mambuat kesimpulan taringot tu sadasada pangalaho, patupahon tindakan dohot panguhumion. Alai dung bongot dosa i tu tano on, disegai do hatauon i. Panguhumion na disangkapi hian laho mangalo dohot mangotapi dosa, tarmara do gabe ulaula ni dosa laho manegai parsaoran dohot hasonangan ni jolma. Songon i do na masa di tonga ni halak Jahudi di toru ni pariseisme rabbinistis. Di ginjang ni rohana, dipabangkit angka parise dohot sibotosurat i do dirina gabe panguhum di bangso Israel. Dipaulaula do dirina songon hakim ilahi jala mansai koras do panguhumuhumionnasida di natorop, kejam, ndang adong holong. Ndang ditanda nasida diri dohot hahuranganna. Ala ni i gabe dipapatar Tuhanta Jesus do hadirionnasida tu nasida, didok: Angka pangansi do nasida, gok haroaon dohot habusuhon. Songon i ma halak na so manada diri dohot hahuranganna, na mangarajumi dirina tigor jala bonar, mansai mura do i madabu tu na manguhumuhumi, ringgas manaringoti dohot mamilangmilangi hahurangan ni donganna, pahatahatahon dohot manalahon. Sandok sipasidingonta do bangko na songon i. Ingkon sadaranta do pardosa do nang hita. Didok hata i: “Ndang adong na tigor nanggo sada. Tung saluhut do nasida mardosa jala ndang dapot pujion ni Debata nasida.” Ndang ala tardok ‘umotik’ dosanta, ‘gumodang’ sala ni dongan gabe dohononta na tumigor hita jala umpintor sian nasida, ndang. Tiruanna ma rupani, tung sura tasuan dua mangga, tubu jala marparbue; na sada marparbuehon otik na mansai asom, na sada nari marparbuehon mansai godang na tong mansai asom, tung dohononta ma na parjolo i dumenggan sian na paduahon i? Nda rap sitabaon do i duansa? Songon i ma pardosa ‘na otik’ dohot ‘na godang’ ndang adong na boi gabe panguhum di na asing ai rap siuhumon do sude. Molo ‘pardosa na otik’ gari so boi gabe panguhum ni ‘pardosa na godang’, lam boha ma na sabalikna ‘parsala na godang, manguhumuhumi ‘parsala na otik’? Nda na so haantusan nama i? Alai songon i ma portibi on, lam tu roana pangalaho ni jolma, lam tu boratna do panguhumionna. Di organisasi kejahatan rupani, di punguan ni bandit manang gangster, marlaku do hukum peluru/the rule of gun. Di nasida, uhuman mate do na numeang tu na dirajumi mangalaosi ruhut ni hajahaton i. Alai taingot ma, tung holan ala ni asi ni roha ni Debata do umbahen na mangolu hita. Donganta i pe songon i do. Ala ni i, unang hita manguhumuhumi.

Na paduahon, unang hita manguhumuhumi, ai di toru ni uhum ni Tuhan Debata do nasa panguhumuhumion. Debata do panguhum na sintong, Hakim satu-satunya; sasadasa do do na tuk manguhumi jolma, ai diboto Ibana do saluhut. Ndang adong na onding sian mataNa, diida do saluhut na buni sahat ro di lompitlompit ni harohaon ni jolma. Ditanda do ganup jolma, diboto sude kenyataan dohot hahomion angka na melatarbelakangi nasa pambahenanna. Ndang hagabusan agia ise Ibana, jala ndang tarpengaruhan manang aha, tigor jala sintong do panguhumionNa. Apala i ma na so jumpang di hita jolma. Ndang sai taboto saluhut kenyataan taringot tu hadirion ni sasahalak angka na melatarbelakangi pambahenanna, ndang hadodoan jala ndang hadadapan hita sandok parungkilon dohot parsirangguton ni harohaonna angka na mangonjar ibana mangalaosi. Ia so i, sala do hita mangantusi manang terpengaruh ala ni angka na di ruar manang pe na di bagasan dirinta, isara pardonganon, kepentingan, emosi dohot sentimen. Ala ni angka i ndang tarbahen hita be objektif, alai sala nama panimbangionta gabe olo ma modokdokhu panguhumionta molo so sabalikna, maneanghu. Taringot tu saluhutna i ndang tarbahen malua hita sian paruhuman ni Debata. Hombar tu hatigoran dohot hasintonganNa sai na uhumanNa do nasa panguhumuhumion na niulahon ni sasahalak tu donganna. Tuhanta Jesus mandok di jamita ari on: “Panguhumonmuna i do siuhumhononhon tu hamu, parsuhatonmuna i do sisuhathononhon tu hamu,” lapatanna ingkon manjalo do ganup hombar tu na binahenna be. Molo uhum na so ada holong dohot asi ni roha do diparuhumhon tu donganna, uhum na so marasi ni roha ma nang sijaloonna sian Tuhan i. Sandok sihabiaranta do i, ala ni i unang hita manguhumuhumi.

Na patoluhon, unang hita manguhumuhumi, ai maralo do i tu hadirion ni anak harajaon ni Debata. Nunga niarbis di jolo, dihatahon Jesus do parentaNa on di jamitaNa na di dolok. Di jamitaNa i diproklamasihon Tuhanta Jesus do hasosonggop ni Harajaon ni Debata, i ma panghuasoion ni Debata di jolma di bagasan rumang ni parsaoran holong na rosu na suman tu parsaoran ni ama tu angka anakna. Harajaon i nunga dipasonggop Debata di bagasan Jesus Kristus, jala sian asi ni rohaNa dijangkon do jolma gabe wargana. Angka na imbaru dijangkon tu harajaon i na boi tarmara jala madabu do tu antusiasme na meluap-luap naeng manghonahon norma-norma ni harajaon i tu na asing nang pe so tahonahonsa dope i tu dirina sandiri, gabe madabu dohot tu panguhumuhumion. Nda jotjot masa na songon i di angka tingki on? Angka na baru manjangkon jala masuk tu sada gerakan kerohanian na imbaru rupani, so i nama ringgasna manguhumuhumi na asing. Didok rupani, ndang lahir baru, ndang diingani Tondi Porbadia; hape nanggo lapatan ni na lahir baru dohot ulaon ni Tondi Porbadia mangihuthon hata ni Debata na tarsurat di Bibel i ndang diboto. Tuhanta Jesus mandok di jamita on: “Aha ma pola paberengberengonmu silbaksilbak na di mata ni donganmu; ia na satiang na di matami ndang diantoi ho? Tung patut ma dohononmu tu donganmi: Ua huumpat ma jolo silbaksilbak i sian matami, hape na satiang do di matami? E ho pangansi, jumolo ma umpat tiang i sian matami; dung pe i, asa pingkiranmu manang beha pangumpatmu di silbaksilbak na di mata ni donganmi.” Sandok sipasidingonta do na songon i. Taboto ma, ndang dijou jala dipaian Debata hita di hasiangan on asa gabe panginsahi, gabe panguhumuhumi, gabe ‘penasehat’ manang gabe ‘korektor kesusilaan’, alai asa mangolu jala marpangalaho do songon anak harajaonNa, na mardomu jala mardame, na marhasadaon jala marparsaoran, na masipasingotan jala masihaehean di bagasan sandok roha na holong. Ala ni i – sahali nari – unang hita manguhumuhumi.

jkt.16/07/2010/mvs

Read More..

7.20.2010

08 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 08 DUNG TRINITATIS, 25 JULI 2010
1 Tim.6:17-19

Patujolo

Dung digoar si Paulus Raja Kesar pangondianna (Ul.25:11 par) tarboan ma ibana tu huta Rom (Ul.27-28). Paimahon angka na mangaluhon ibana sian Jerusalem, tahanan rumah do ibana jolo. Mian di jabu na sineona sandiri do ibana jala bebas mamaritahon harajaon ni Debata (Ul.28:30-31). Mangihuthon uhum Rom, sintap ni dua taon do boi songon i. Molo laos so adong do na ro manorushon pangaluan i, dung dua taon, ingkon malua do ibana demi hukum. Disura roha ni toropan halak, i do na masa tu si Paulus, malua do ibana muse. Dung i ditopot ma angka huria na pinungkana na jolo. Raphon si Timoteus, borhat nasida sian Rom. Alai ditadinghon ma si Timoteus di Epesus (1 Tim.1:3) laho manghobasi huria i, lumobi maralohon angka parpoda haliluon. Anggo ibana ditorushon ma pardalananna mangebati angka huria na di luat Makedonia jala sian i ma ditongoshon surat 1 Timoteus on. Sangkapna, laho mangurupi si Timoteus taringot tu ruhutruhut ni na marmahani huria dohot mangadopi parpoda haliluon.

Di Bibel Batak manang pe di Alkitab, tarrajum do turpuk on tu hasadaon na umbidang, i ma Hata Parujungan tu si Timoteus/Pesan Penutup (6:11-21). Di jolo ditaringoti do jea ni angka na naeng mamora jala na holongan di hepeng (ay.9-10). Pangalaho na so patut jumpang do i di parhalado ni huria (pat.1 Tim.3:3). Alai ndang holan di parhalado, dohot do di angka ruas ni huria. Hombar tusi, di Hata Parujungan tu si Timoteus i, adong do pesan khusus na marhahonan angka na mora sirodihononna, i ma turpuk ari on.

Hatorangan

Atik pe dimulana angka na pogos do na parjolo tartarik jala manjangkon Barita na Uli i, angka hatoban, na oto, na teuk dohot na pinalea ni portibi on (pat.1 Kor.1:26-28), tong do adong angka na mora. Dung taripar tu hakristenon i, ndang sai pintor malua nasida sian parmaraan di bagasan hamoraon i. Ala ni i ma asa dipaingot Apostel Paulus angka na mora i dison, marhitehite si Timoteus. Parmaraan na balga do i. Hombar tusi sipaingot dohot gayana paingothon pe tung mansai gomos do. “Rodihon,” ninna. Rodi, lapatanna parenta manang paksa. Jadi, rodihon (Gr. parangelle, ro sian parangellein/to command/to charge), mandok parentahon manang paksahon. Ndang sae holan na menganjurkan, alai ingkon mansai tangkas do ondolhonon ni si Timoteus tu angka na mora na di huria i dua parenta na negatif, dohot dua na positif, i ma na parjolo: Unang ginjang rohanasida. Ndang masalpuhu molo nidok, ginjang ni roha i, mara na mansai ungkap do i di angka na mora. Sumurung nasida antong sian halak toropan, relatif sumonang ngoluna, tumabo siallangonna, umuli paheanna, mangapian jala pamerengon halak tu nasida, manghirim huhut di pangurupionna. Lam ditambori i ma giot ni roha na adong di bagasan dirina, isara giot ni roha diparrohahon, dipatujolo jala dipasurung dohot na asing na marmuara di ginjang ni roha. Dasor ni i nunga adong uju di hasipelebeguonna dope, jala molo so tangkas panandaonna di Debata dohot di hajolmaonna, na boi lam tu balgana do i dung di hakristenon i, ai songon na nidok di jolo i, toropan na pogos do na parjolo manjangkon Barita na Uli i, gabe mansai tandi jala nalnal nasida tarida di tonga ni huria i. Tamba tahe marana, ai ndang holan di pardagingon be nasida naeng dipatujolo, naeng dohot nama di partondion. Sasintongna, ndang adong dalan ni na mora paginjanghon roha, ai na mora di hasiangan on do nasida. Ndang ala ni hamoraonna i gabe jumonok nasida tu Debata, manang gabe ummura porsea jala sahat tu surgo, ndang! Hamoraon di portibi on ndang manjamin na gabe mamora halak di hasiangan sogot. Ala ni i – sahali nari – parmaraan na balga do i, ai didok hata i do: “Dialo Debata do angka na ginjang roha, alai dilehon do asi ni roha tu angka na serep marroha” (Jak.4:6; 1 Ptr.5:5c; pat.Mat.23:12; Luk.14:11; 18:14b). Sian i torang, manang ise na paginjanghon rohana, dipajongjong i do dirina gabe alo ni Debata. Alai tung so adong do sihirimon di angka na nialo ni Debata, ai na sun gogo do Ibana, sai na talu do nasa na nialoNa. Na paduahon: Unang dihaposi hamoraon na so mian i, lapatanna unang mangojakhon ngolu dohot panghirimanna tusi. Na mura salpu do hamoraon i, olat ni hangoluan tano on do. Gari sintap ni i tahe, ndang sai sahat, ai na boi digagat tasik do i dohot ngitngit, boi dihali jala ditangko panangko (Mat.6:19), gabe pogos na mamora hian. Na patoluhon, na positif: Dihaposi ma Debata. Na mora do Debata. Ibana do nampuna nasa na adong, mual ni hamoraon jala haroroan ni asiasi dohot pasupasu angka na mauliutus, na so olo muba jala na so umboto halilu ni hamimimbar (Jak.1:17), hamoraonNa pe hot do ro di saleleng ni lelengna. Sian hamoraonNa i buas do Ibana mangalehon angka na tau sihalashononhon, ndang diholit na denggan i di angka na burju marpangalaho (Ps.84:12b). Ibana do ojahan ni ngolu dohot panghiriman di tingki on dohot sogot. Na paopathon: Mangulahon na denggan. Molo di ay.17 ditaringoti na so sibahenon ni angka na mora, di ay.18-19 ditaringoti do na patut sibahenonnasida, i ma na mangulahon na denggan angka na hombar tu hamoraonna i. Taringot tusi adong tolu na ringkot diparrohahon. Parjolo, ingkon mamora di ulaon na denggan i, lapatanna ndang digondit hinadengganna jala ndang dibilangbilangi, ndang hea didok naung sae, alai sai didatdati. Dohot hata na asing, kualitas dohot kuantitas ni ulaon na denggan i denggan. Na mangihut, marroha na buas. Di hata Gorik, eumetadotous (sian eumetadotos/willingly sharing/ready to impart/suka memberi). Sisada ihot do i tu na parpudi, i ma na girgir marsibasabasa. Di hata gorikna, koinoonikous (sian koinoonikos/willing to share/suka berbagi). Buas ni roha dohot hagirgiron marsibasabasa i na mardomu do i tu hakiki ni masyarakat manang huria songon sada hasadaon manang sada parsaoran (Gr. koinoonia/ partnership/fellowship). Ala ni i ndang dirajumi be na hapunjunganna artana, hatopan do; jala ala hatopan, ingkon dibagi (pat.Ul.2:44). Marhite pambahenan na denggan i, nunga dipapungu nasida pangkal na denggan di nasida tu ari sogot, asa ditangkup ngolu na tutu. Papunguhon pangkal (hata gorikna apotheesaurizontas themelion/laying up a foundation/ meletakkan dasar), mandok paulihon ojahan. Hangoluan sogot i, dipatudos do tu bagas sipaulion ni ganup di dirina be. Songon jabu, adong do ojahanna, jala nunga ingkon dipauli i di tano on. Ngolu dohot ulaon na denggan i do ojahan i. Ndang na mandok na niomo ni ulaon ngolu sogot i, ndang. Asi ni roha ni Debata do i (pat.2 Tim.1:9); sijaloon di bagasan haporseaon (pat.Eps.2:8). Alai asi ni roha dohot haporseaon i ndada sada teori haluaon na abstrak, hasintongan na ingkon dihayati do jala dihangoluhon di bagasan sikap hidup na patar di pambahenan angka na denggan.

Rancangan Homiletis

Patolumingguhon ma nuaeng sai jamita na marhahonaan tu na mora dohot hamoraon na diturpukhon di parmingguanta. Dua minggu na salpu, dipatubegehon do lumbalumba tu angka na mora na mangalului jala mamangke hamoraonna di ruar ni lomo ni roha ni Debata; di minggu na salpu ditaringoti ma muse kesiasiaan di bagasan hamoraon; jala di ari on, rodi manang parenta tu angka na mora. Ndang sude hita nian na mora, atik boha do sabalikna, godangan na pogos. Alai ndang gabe so adong sidohonon ni jamita on tu hita, adong do. Olo, adong do, ai hamoraon dohot hapogoson sasintongna na relatif do i. Sude do hita mararta, na deba godang, na deba nari otik; alai taboto ma, sigodang arta manang siotik arta na boi sarupa do carana menyikapi dohot mamangke artana. Ala ni i, rap tatangihon jala tapamanat ma nuaeng parenta ni jamita on.

Na parjolo, unang marginjang ni roha. Didok si Paulus tu si Timoteus: “Rodihon ma tu angka na mora di hasiangan on, unang ginjang rohanasida.” Ginjang ni roha, parmaraan na mura mangihut do i tu arta manang sinadongan. Sahat ro di tirket na tontu antong, dipasurung arta i do sasahalak sian na asing. Gabe ditambori i ma angka hagiot na adong di dirina, isara hagiot asa diparrohahon, asa dipatujolo manang dipasurung, na marmuara tu ginjang ni roha. Mansai ringkot ma i parrohahononta, ai mara na ungkap do i di sude manisia. Ndang sai tardok na ummura na mora i madabu tu ginjang ni roha asa na pogos. Atik boha do sabalikna, ummura na pogos i gabe siginjang roha. Tiruan na metmet ma rupani, godang do na mora na marmobil angka na jeges, ndang pola be i dihaginjanghon jala ditengahon; alai sai adong do na pogos, na roaroa dope sepeda motorna, nunga sun dihaginjanghon jala ditengahon. Ragam do dalanna patuduhon i; ngebut-ngebutan rupani, digas gogogogo, dibuka knalpotna, dibahen soarana songon gogo ni ronggur holan asa diida jala diparrohahon na asing. Sasintongna, ndang adong dalanta manghaginjanghon artanta. Silehonlehon ni Debata do i jala holan di portibi on do i boi pangkeonta. Mara na balga do ginjang ni roha i, ai didok hata i do: “Dialo Debata do angka na ginjang roha.” Jadi molo tapaginjang rohanta, na marlapatan do i tapajongjong do dirinta gabe alo ni Debata. Alai taboto ma, ndang adong sihirimon di angka na nialo ni Debata, ai na sun gogo do Ibana, sai na talu do nasa na nialoNa. Ai hurang mora ni Nebukadnesar, huaso dohot sangapna? Alai ala ni ginjang ni rohana, diuhum Debata do ibana gabe tumoru sian pinahan (Dan.4). Songon i si Herodes, dipastap suruan ni Debata do gabe dipangan gulok laos mate (Ul.12:23). Ala ni i, unang ginjang rohanta, alai sabalikna tapatutoru ma dirinta jala tapaserep rohanta, ai dilehon Debata do asi ni rohaNa tu angka na serep marroha.

Na paduahon, unang marhaposan tu arta. Didok muse: “Unang dihaposi hamoraon na so mian i; alai dihaposi ma Debata, na buas mangalehon tu hita saluhut sihalashononta.” Manghaposi arta, lapatanna mangarajumi jala mambahen arta gabe ojahan ni ngolu dohot panghirimanna. Molo dung adong artana, dirajumi ma naung gok lapatan ni ngoluna jala terjamin ngolu dohot masa depanna. So mamoto rohana na mura salpu do arta i. Gari bahen ojahan ni ngolu tano on ndang manahan, ai na boi digagat tasik do i dohot ngitngit, boi dihali jala ditangko panangko (Mat.6:19). Ndang pola leleng, boi do apala satongkin parsalpuna; mamora dope halak rupani sahat tu sada ari, alai marsogotna i nunga pintor marpogos. Lam boha ma taringot tu hangoluan sogot i? Taringot tusi pe mansai ringkot do ingoton jala parrohaononta, ai i pe mara na mansai ungkap do di sude manisia. Ndang sai tardok na lebih cenderung angka na mora marhaposan tu arta sian angka na pogos. Molo mago manang madabu rupani mobil ni na mora, ndang pola sadia diarsakhon; alai molo mago manang mate sada lombu ni na pogos, ndang na binoto be arsakna, sai hira naung marongrong do tano di toruna, matompas langit di ginjangna, jala sai hira na so adong be masa depanna. Mansai tarihot ibana tu arta i, jala ndang tarbahensa sirang sian i. Adong tahe halak na mora manang na pogos naung gabe mardebatahon arta manang hepeng. Didok roha, ndang sai simbil i sian ngolu ni hita halak Kristen di angka tingki on. Ndang ditadinghon dope hakristenon, hot dope ibana ruas ni huria; alai arta manang hepeng nama na dirajumi di ginjang ni sasude, na mangatur jala na manontuhon saluhut. Haholongon, parsaoran, parsaripeon, parhuriaon dohot angka na asing sude dibereng jala diukur dohot hepeng. Angka i ma Kristen ateis; Kristen, ya Kristen, alai ndang adong be lapatan dohot hataridaanna, ndang dipaloas be Debata marhuaso jala mangula di ngoluna ariari. Alai taboto ma, otik manang godang arta manang hepengta, ndang sian i ngolunta (pat.Luk.12:15). Ndang dipajonok arta manang hepeng hita tu Debata dohot tu surgo, ndang gabe dipamura i hita porsea jala sahat tu haluaon. Ala ni i sandok sipasidingonta do na manghaposi dohot na mardebatahon arta na so mian i. Debata do na marbasahon ngolu i, ngolunta nuaeng dohot sogot; Ibana ojahan dohot jaminanna, sihaposan dohot sihirimonta.

Na patoluhon, mangulahon na denggan. Na parpudi didok: “Naeng ma mangulahon na denggan nasida.” Taringot tusi, dipahebaheba dope di bagasan tolu pangalaho, i ma na parjolo: Mamora di ulaon na denggan. Na marhahonaan ma i tu kualitas dohot kuantitas ni pambahenan na denggan i. Ndang digondit dengganna dohot jotjotna, ndang hea didok naung madengganhu jala majotjothu; alai sintap ni na tarbahensa jala saleleng adong kesempatanna sai didatdati. Na mangihut: Marroha na buas, lapatanna ndang holit. Sisada ihot do i dohot na parpudi: Girgir marsibasabasa, lapatanna ungkap rohana. Buas ni roha dohot hagirgiron marsibasabasa i na marmual do di hakiki ni masyarakat manang huria songon sada hasadaon. Ala ni i ndang dirajumi na hapunjunganna do artana i, hatopan do, na ingkon dibagi. Marhite na songon i, nunga dipapungu nasida pangkal na denggan di nasida tu ari sogot, asa ditangkup ngolu na tutu. I ma muse parenta na mansai ringkot parrohahonon jala hangoluhononta sian jamita on. Atik pe holan di hangoluan sinuaeng on pamangkeon ni arta i, alai anggo panghorhonna sahat do tingki sogot. Na mamangke artana hombar tu lomolomo dohot haginjangon ni rohana, agoan do i di ngolu sogot; alai sabalikna, na mamangke i hombar tu lomo ni roha ni Debata dohot bahen hadengganon ni hajolmaon, jumpangan do i di hangoluan sogot. Ndang na mandok na niomo ni ulaon ngolu sogot i, ndang. Asi ni roha ni Debata do i, sijaloon di bagasan haporseaon. Alai asi ni roha dohot haporseaon i ndada sada teori haluaon na abstrak, hasintongan na ingkon dihangoluhon do jala dipapatar di bagasan sikap hidup dohot pambahenan na denggan. Si Jakobus mandok: “Haporseaon i pe songon i do: Anggo so adong pangulaonna, naung mate do hadirionna.” Ala ni i sipangkeonta do artanta laho mangalului hangoluan sogot, lapatanna tapangke marojahan tu haporseaon laho patupahon angka ulaon na denggan. Tuhanta Jesus Kristus mandok: “Lului hamu ma di hamu aleale marhitehite mammon na geduk i; asa ia dung suda i, gabe dijangkon ma hamu tu bagasan angka parmianan sogot” (Luk.16:9). Songon halak Kristen hita dohot huria na hadir di tongatonga ni masyarakat sihangoluhononta do solidaritas sosial asa haurupan halak di hapogosonna jala jongjong keadilan di tongatonga ni hajolmaon.

jkt 12/07/2010/mv

Read More..

7.12.2010

07 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 07 DUNG TRINITATIS, 18 JULI 2010
Pjm.6:1-12

Patujolo

Di Padan na Robi na marhata Heber, buku Parjamita tarrajum do tu bagian patoluhon, i ma Surat (Ketubim). Hata heber, Kohelet ro sian hata kahal, lapatanna huria (jemaat). Na marhahonaan do i tu sada jabatan di huria dohot tu na maniop jabatan i, i ma parjamita manang pangajari. Di buku i, digombarhon panurat i do dirina songon sahalak kohelet na manjamitahon taringot tu kesiasiaan. Taringot tusi, mulahulak do tarjaha di buku i (1:14, 17; 2:21 dna). Ndang pesimisme i, ai diparhatopot ibana do na jumpang do tong angka na denggan di tano on jala disosoi do jolma mangalului i (2:24; 3:12, 22; 5:18 dna). Alai dijamitahon ibana do i laho mangalo sekularisme (faham na mangarajumi na portibi on do satu-satunya kenyataan), parugamoon na disekularkan (ugamo na dipatutoru gabe ulaula ni sekularisasi) dohot utopisme (faham na naeng pajongjonghon masyarakat na sempurna di hasiangan on). Mangihuthon parjamita i, ndang tarojakhon hita ngolu nang panghirimanta tu angka na di tano on. Tu hamoraon rupani, ai kesiasiaan do i songon na diondolhon di turpuk on.

Hatorangan

“Adong dope huida sada nari jea bolon di hasiangan on jala dokdok do i dipasarisari jolma i.” Ayat on padomuhon naung didok di jolo tu angka na naeng dohononna dope. Di jolo nunga ditaringoti ragam ni hangaluton di bagasan hamoraon. Ihut tusi, di pudi ni ayat on, naeng taringotanna ma muse sada nari dasor laho mangondolhon na alogo sambing do tutu hamoraon i. Taringot tusi ditaringoti ma sada fakta, i ma na mora jala na sangap na so boi marsaulihon hamoraonna. Dilehon Debata do nian godang arta dohot hasangapon tu ibana, ala ni godangna tartuhorsa do nasa na boi tuhoron marhitehite hepeng angka na hinalomohon ni rohana, alai ndang dilehon anggo kesempatan menikmatisa. Aha ma guna ni hamoraon sisongon i? Jea do i tahe jala hinamago godang, alogo sambing. Manang na di dia pe di sandok portibi on, dokdok do i dipasarisari jolma i, lapatanna drajumi jala diokui do i songon hangaluton manang boban na mandondoni; disolsoli do i, diarsakhon, ndang hea dirajumi kewajaran.

Na asing, gabe do nian jala leleng mangolu, pola do sarimatua. Di Padan na Robi, jolma sitorop pomparan dohot siganjang umur dirajumi halak do i na tarpasupasu. Alai halak na martaringot di ay.3 on didok, ndang sombu rohana marsaulihon na denggan i, lapatanna ndang hea didai las ni roha dohot na sonang. Di pangalaho na songon i, gabe hangaluton nama hamoraon i, hagabeon dohot ganjang ni umur i; gabe kesiasiaan manang alogo sambing. Tamba dope paetna, ai tanomanna pe ndang tipak dibahen angka na di pudina. Ra, na lalap ma angka anankhonna pagulutgulut arta na tininggalhonna i, gabe so sanga patupa upacara pananomon songon penghormatan na parpudi tu ibana. Taringot tusi pola do didok parjamita i: “Tagonan do silumaksaijur sian baoa sisongon i.” Silumaksaijur, i ma embrio na di bagasan bortian. Dison digombarhon, silumaksaijur i ruar tagan so tingkina dope (gugur). Di hata Batak digoari ma i eme na bibi jala na keguguran, mareme na bibi. Alai boasa didok tagonan eme na bibi sian na mora sisongon i? Ala duansa ndang diupacarakan. Molo so diupacarakan eme na bibi, somal do i, wajar; alai jolma, lumobi halak na mora, na gabe jala na sarimatua, ndang na binoto be i jala ndang tarturiturihon. Kesiasiaan do i, alogo sambing.

Pingkiran na patudos eme na bibi tu na mora i, ditorushon dope di ay.4-6. Magopo do eme na bibi i ro (datang dalam kesiasiaan), ndang adong agia ise na manghirim manang maimahon harorona, jala ndang adong gunana. Di bagasan haholomon laho, lapatanna ndang pola dipeakhon i di hatiuron asa ditingkir jala diparrohahon halak, alai hira na manuhihon tu inganan na holom pintor ditanomhon do i. Dung i muse, haholomon do manghuphupi goarna, lapatanna ndang adong na umboto goarna, ai tutu ndang hea digoari halak na songon i, jala ala so margoar gabe doshon na so manang aha ma i. Ndang adong sidohonon taringot tusi, na denggan manang na roa; ndang sanga diida i mata ni ari jala ndang sanga adong na binotona. Alai anggo baoa ondeng, dihirim jala dipaima natorasna do harorona, dipagodanggodang do ibana asa gabe jolma na marguna, didalani ibana do proses sosialisasi dohot enkuturasi gabe tontu status dohot perananna di tonga ni masyarakat dohot budayana, godang do na binotona, godang na binahenna, godang na mangolu sian ibana, jala godang na niingot ni halak taringot tu ibana, alai nang pe songon i ndang dung didai ibana na sonang. Di bahasa ni parjamita i, sumonang do eme na bibi sian jolma sisongon i. Tung sura pe mangolu ibana dua ribu taon, alai tong ndang dung diida na denggan, aha ma pola hasurungan ni i sian eme na bibi? Sada do hapateannasida, i ma hamatean; na sada mate andorang so tubu, ndang sanga didai ibana hangaluton dohot na denggan; na sada nari mate dung laon mangolu, diae do hangaluton jala ndang dung didai na sonang. Nda kesiasiaan do i jala alogo sambing?

Di ay.7 didok: “Saluhut hangaluton ni jolma sumarihon pamanganna do, hape ndang sombu anggo rohana binahen ni i.” Taringot tu ise do na nidokna dison, dalil na berlaku umum do i manang holan tu angka na tarrajum tu jolma songon na martaringot di jolo i? Toropan mandok, ndang na berlaku umum i, ai aut i luhut ma jolma ndang boi marsombu ni roha sian na niulana, hape di 5:17-18 ditaringoti do na adong do halak na pinaloas ni Debata marlas jala marsonang ni roha sian hamoraon dohot sinamotna, parbue ni na niulana. Jadi holan angka na tarrajum tu jolma na martaringot di jolo i do na nidokna. Saluhut ulaon dohot halojaonna dihirim jala disangkapi do laho panganonna, asa mangolu ibana jala sonang. Hape holan pamanganna do na sagat, anggo rohana ndang hea sonang. I pe, kesiasiaan do jala alogo sambing.

Sungkunsungkun na di ay.8 mansai maol do antusan. Na naeng patuduhon parasingan ni na pistar sian na oto do i, manang hombar tu konteks tong mangondolhon kesiasiaan? Na naeng patangkashon guna ni na dangol umboto mardalan di jolo ni donganna do manang sabalikna, mangondolhon na so marguna do i ai rap marujung do sude di hamatean? Di 2:13 ditaringoti do surung ni hapisataran sian haotoon, jala di 2:14a dipatangkas do i, didok, mardalan di hatiuron do na pistar, alai di haholomon ia na oto i. Nang pe sisada parsorion do luhut muse (2:14b), nda tung gabe disoadahon i hasurungan ni angka na pistar. Alai mamungka 6:3 songon naung pinatorang di jolo i, ditaringoti do halak na so dapotan hasonangan sian na niulana, jala i do dasor ni sungkunsungkun ni ay.8 on. Ndang didok i na oto, jala ndang didok na pistar. Ala ni i dos tuhukna, boi do i na oto, boi na pistar. Tangkasna, na boi masa do i tu na oto, boi tu na pistar. Molo songon i do tutu, aha ma hasurungan ni na pistar sian na oto? Mangalusi i, tontu do, ndang tagamon dohonon ni parjamita i, na so adong, alai adong do. Aha ma i? Haalusan do i sian sungkunsungkun na paduahon i na mandok: “Aha gunana di halak na dangol ia diboto mardalan di adopan ni halak na mangolu?” Di kesusasteraan hikmat, na dangol manang na pogos jotjot do i dibereng songon sinonim ni na pistar, na bisuk manang na tigor. Di sungkunsungkun i tersimpul do pingkiran na mandok: Halak na pistar, diboto do mardalan di jolo donganna. Apala i ma halobianna sian na oto. Molo na oto margaul serampangan, anggo na pistar diboto do tata krama. Boha pe parngoluonna, mora manang pogos, boi menikmati artana manang so boi, sonang manang di bagasan kesiasiaan, diboto do marpangalaho na patut maradophon sesamana.

Ay.9, monsong (sian onsong), lapatanna marhalianghaliang manang marhationghationg; mardondami (sian dondam), mandok mabiar (pat.Ps.13:3) manang maila. Jadi monsong mardondami, mandok mago mabiar manang tongtong dihaliangi biar. Hurang hona do pamangkeon ni hata i dison, ai di hata heberna meehalaak-naapesh (wandering desire/ menuruti nafsu manang keinginan) do didok. Jadi dumenggan do molo pinataripar ayat i songon on: Tagonan do na marnida sian na paihutihut hagiot. Di 1:8b ditaringoti do mata na so olo marnasombu marnida, alai sai naeng idaonna do sude; diida on, naeng an; diida an, naeng adui dohot satorusna. Di pamerengan ni parjamita i, hangaluton do nang i, kesiasiaan. Alai nang pe kesiasiaan, tagonan dope i sian na paihutihut hagiot manang na manghaliangi (mengingini). Boasa? Ai siangkup ni na so olo marnasombu, diorai do i di patik i (pat.2 Mus.20:17; 5 Mus.5:21). Sipaingot na pasabamhon roha ma i di halak na martaringot di jolo i, angka na boi holan paberengberenghon alai na so boi menikmati na di ibana, jala pangarimpunan ni sasudena i, kesiasiaan do i; alogo sambing.

Alai boasa boi songon i? Alus ni parjamita i, ala manang aha pe na adong, naung targoar hian do goarna. Di barita panompaon i tarjaha do na digoari Debata do na tinompaNa i sadasada. Marhite i diondolhon do, parjolo: Ibana do nampuna jala na manghuasoi na tinompa i. Ndang na marhuaso sandiri na tinompa i, alai na di bagasan haunduhon do tu Debata. Paduahon: Hadirion ni na tinompa i. Na digoar langit, langit ma hadirionna, ndang laut. Laut ndang boi gabe langit, langit pe ndang boi gabe laut. Laos goarna i do manontuhon hajongjonganna di adopan ni Debata dohot di tonga ni na tinompa i. Songon i ma dison, aha pe na adong, tarmasuk jolma, naung ditontuhon Debata hian hadirion dohot haadongonna. Boha pe pangulaonna, aha jala sadia pe na jumpangsa, boi manang so boi diparsaulihon manang dihasonanghon, Debata do na manontuhon. Ndang tarbahen jolma mardabudabu manang marparkaro dohot Debata taringot tusi, ai gumogo do Ibana.

Ay.11 udut ni pingkiran na di ay.10 i do i. Di parkaro, marpangke do godang hata. Ndang sae holan hata, dohot dope hatahata; gari na so hata tahe, tong marpangke. Ndang hurang torop ni pargeduk na malo palagelage hata na monang marparkaro maradophon partigor na so umboto godang hata. Alai maradophon Debata, tung na so adong do guna ni i. Molo naeng kritikon ni jolma i Debata taringot tu hatontuanNa, manang molo naeng adu argumentasi halak taringot tu ngoluna na so hombar tu hagiotna, diboto ma na paganda jea do i; kesiasiaan manang alogo sambing.

Boasa? Ai ndang diboto jolma i manang na aha na denggan di ibana saleleng di ngoluna, jala ndang diboto manang aha na naeng masa di portibi on dung salpu ngoluna. Ndang boi agia ise mandok, molo mamora ibana jala boi marsaulihon dohot manghasonanghon hamoraonna i, naung i ma na dumenggan di ibana; manang na sabalikna, molo so boi marsaulihon dohot manghasonanghon sinadonganna manang molo marpogos, naung i ma na rumoa di ibana. Boi do mamora sasahalak, alai gabe hamoraonna i do hamagoanna; sabalikna, boi do marpogos halak, alai hapogosonna i do gabe haluaonna. Satongkin do ngolu i, mura salpu songon halilu. Alai ndang salpu boti, adong do panghorhonna tu na di pudi, ai ingoton ni halak do ibana, tiruon manang pujionna molo tung i; bursikhonon manang buraanna molo tung i. Nian ndang botoon ni jolma i be i, alai saotihotikna boi do ibana mambayanghon tagan di ngoluna na angka na denggan do siingoton ni halak sian ibana, ndang angka na roa, gabe dibursikhon manang diburai. Debata do na umboto na dumenggan di ngolu ni jolma sisatongkin i, na dumenggan huhut siingoton ni angka na di pudi. Ala ni i, na dumenggan di ganup halak i ma na unduk tu hatontuan ni Tuhan i.

Rancangan Homiletis

Parjamita, i ma sada buku na sinurathon ni sada halak na dohot mamarungkilhon situtu sungkunsungkun angka na maol taringot tu pangoluon ni jolma, sada renungan taringot tu angka na masa di parngoluon sian panatapan na tardas. Pangarimpunanna didok, alogo sambing do saluhutna i. Taringot tusi, mulahulak do tarjaha di buku i. Na gabe reaksi do i tu sekularisme (i ma poda na mangarajumi na portibi on satu-satunya kenyataan, ojahan ni ngolu dohot panghirimon taringot tu ari pangapudian ni manisia) dohot utopisme (i ma sintasinta na naeng pajongjong masyarakat na sempurna di portibi on). Ndang adong agia aha na boi gabe ojahan dohot gogo laho mandungdung i. Hamoraon rupani, hagabeon dohot hasangapon ndang boi, ai alogo sambing do nang i. Paboa sintong i, di jamita on dipatujolo do manang piga fakta taringot tusi, i ma:

Na parjolo, sahalak na mora jala na sangap na so boi marsaulihon hamoraonna. Dilehon Debata do nian godang sinamot dohot hasangapon tu ibana, gabe tartuhorsa do nasa na hinalomohon ni rohana, alai ndang dilehon anggo kesempatan menikmati, gabe halak na asing tahe marsaulihonsa. Na paduahon, gabe do nian jala leleng mangolu, sahat tu na sarimatua, alai ndang sombu rohana marsaulihon na denggan i, lapatanna ndang hea didai las ni roha dohot na sonang. Tamba tahe paetna, di hamamatena ndang dibahen upacara pananomon tu ibana jala tanomanna pe ndang tipak dibahen angka na tininggalhonna. Na patoluhon, angka halak na ngalutan holan tu pamanganna. Digogo do mulaulaon, ndang diboto na loja, puas pais tu dolok dohot tu toruan; godang do nian jumpangsa, alai holan tu pamanganna, lapatanna holan pamanganna do sagat, bosur dohot butuhana, alai anggo rohana ndang dung hea sombu jala sonang. Songon i ma jotjot ngolu i, ninna parjamita i, songon na mangeahi alogo sambing. Hombar tusi, pola do dipatudos parjamita i jolma sisongon i tu silumaksaijur, jala pangarimpunanna didok: “Tagonan do silumaksaijur sian baoa sisongon i.”

Mansai ringkot do i parrohahononta asa unang mangojakhon ngolu dohot panghirimanta tu hamoraon, hagabeon dohot hasangapon. Ndang dosa nian hamoraon, hagabeon dohot hasangapon jala ndang sala na mamora, na gabe, dohot na sangap. Sabalikna do tahe, di jamita on pe torang do didok na silehonlehon ni Debata do i. Alai hombar tu huaso dohot habonaronNa, Ibana do na manontuhon lapatan dohot parguna ni i di hajolmaon. Hombar tusi, adong do halak na dilehon kesempatan marsaulihon dohot manghasonanghon angka na hinalojahonna, alai adong do na ripe papunguhon ndang anggo marsaulihonsa. Na boi masa do i rupani ala ni holitna, ala ni sahitna, ala ni giuna na mansari i, ala na sai digugai halak manang direcoki anakhonna, ala ni tompuna marpogos (bangkrut) manang mate. Gabe holan na paberengberenghon do ibana saleleng di ngoluna, angka na asing do anggo na marsaulihon dohot manghasonanghon. Nda kesiasiaan do hamoraon sisongon i jala na mangeahi alogo sambing? Marhite hamoraon tartuhor do podoman na umuli, alai ndang tartuhor anggo nok ni mata; tartuhor do ubat na umpaten, alai ndang tartuhor anggo hamalumon dohot hahipason. Songon i, marhite hagabeon manang hatoropon tartaluhon do musu, alai ndang sai tarpajongjong hadameon; jala marhite hasangapon tarpatunduk do natorop, alai ndang sai tardungdung anggo hademahon. Hamoraon, hagabeon dohot hasangapon ndang i alus tu sude parsoalan ni hajolmaon. Aut i, marhite modal na godang, marhite hatoropon dohot hasangapon tarpajongjong do tutu masyarakat na sempurna di hasiangan on. Alai naung dipeakhon Debata do saluhut tu toru ni rimas dohot uhumNa, gabe mangonggop do disi kesiasiaan jala gabe songon na mangeahi alogo sambing do na marhaposan jala na marsitiopan tusi. Antong, boha ma hita menyikapi i?

Na dumenggan di jolma i ma na unduk tu na tinontuhon ni Debata. Di toru ni kedaulatan ni Debata do saluhutna, jala marhuaso do Ibana taringot tu hadirion, haadongon dohot hajongjongan ni ganup. Taringot tusi, ndang tarbahen agia ise mardabudabu manang marparkaro dohot Ibana, ai gumogo do Ibana sian jolma. Ndang hasolsolan Ibana, na paganda jea jala na mangeahi alogo sambing do manang ise na puluk roha palagelage hata mengkritik manang adu argumentasi tu Ibana taringot tu angka pambahenanNa. Na sun pistar do Ibana, na tarbatas do ianggo pingkiran ni jolma. Ndang hadodoan agia ise caraNa mangamudihon portibi on jala ndang adong huasona mamparsoalhon manang mangajari Ibana taringot tu sibahenon dohot silehononNa tu ganup halak hombar tu asi ni roha dohot hatigoranNa. Ndang boi, ai ndang diboto jolma manang aha na dumenggan di ibana andorang di ngoluna dohot di angka na di pudina. Taringot tu na nidok di jolo i ma rupani, ndang adong agia ise na boi mandok, molo mamora ibana jala boi marsaulihon hamoraonna i, naung apala i ma na dumenggan di ibana; manang sabalikna, molo so boi manghasonanghon sinadonganna manang molo pogos, naung i ma na rumoa di ibana. Boi do mamora halak, alai gabe hamoraonna i do hamagoanna; sabalikna, boi do pogos halak, alai hapogosonna i do gabe haluaonna. Satongkin do ngolu i, mura salpu songon halilu. Alai ndang salpu boti, adong do panghorhonna tu na di pudi, ai ingoton ni halak do ibana, tiruon manang pujionna molo tung i; bursikhonon manang buraanna molo tung i. Nian ndada na botoon ni jolma i be i, alai andorang di ngoluna ndang tagamon so hea ibana mambayanghon manang boha halak marningot ibana. Didok sada na so Batak do rupani sahali di parpunguan ni halak Batak: “Ndang pola siparsintaonta asa pajongjongon ni pinomparta tugu di tanomanta; alai boha, tarbayanghon hita do molo gabe jamban do pajongjongon nasida di hinamborta i?” Debata do na umboto na dumenggan di ngolunta sisatongkin i, na dumenggan huhut siingoton ni angka na di pudi. Ala ni i – sahali nari – na dumenggan di hita i ma na unduk tu na tinontuhon ni Tuhan i. Manang na boha pe pangalehon ni Tuhan i, tajalo ma i jala tahasabambon. Ndang na mandok na so boi hita marusaho di bagasan panghirimon na lam tu morana jala lam tu sonangna hita tumpahan ni Tuhanta i; boi do, alai unang ala ni sarita dohot roha na manghaliangi. Angkup ni i, sai tapasiding ma haotoon, alai tahangoluhon ma hapistaran; manang na boha jala songon dia pe hita, marpogos manang mamora, dangol manang na sonang, metmet manang torop, lea manang mulia, ingkon botoonta do marpangalaho na patut maradophon dongan jolma.

jkt.07.07.2010/mvs

Read More..

7.06.2010

Ndang sian Arta Ngolu

NDANG SIAN ARTA NGOLU

Ro do sahali sahalak evangelis tu sada huta. Sahalak na tarbarita do ibana, naung godang dipangke Tuhan i patubegehon hataNa. Martahi ma angka huria na di huta i manjangkon ibana. Diongkos nasida ma sada gedong, asa disi patupaonna kebaktian, jala parbarita na uli na nidohan ondeng ma na marjamita disi. Dipadalan gonghon dohot joujou mangontang halak tu parpunguan i. Umbege i, marroan ma halak tusi mansai torop. Ala ni toropna, pola do ndang hasiatan di inganan i. Alai muningan do roha ni sude, ai diida nasida do di disi angka ulaula na so apala somal tarida di kebaktian.

Di na jumpang tingkina, nangkok ma parjamita i tu pentas. Hirim ma roha ni sude na pintor marjamita ma ibana, jala songon na somal diparade be ma rohana tu tangiang. Hape asing sian na hinirim ni rohanasida, mamangke ulaula angka naung diparade hian disi dipatupa ma ragam ni sulap angka na palongang roha. Lobi do sajom ibana na marsulap i, gabe sanga do lupa deba sian na ro i na laho markebaktian do nasida tu inganan i. Sabalikna do anggo na deba, sungkunsungkun do rohana mandok: “Ai aha do on, jala na marhua do hami tuson?” Alai di na lalap na deba, jala sungkunsungkun ia na deba, tompu ma ibana so, jala hapogan angka donganna pasuhihon sude ulaula sulapna i. Nangkok ma ibana tu parjamitaan laos didok: “Parsibalikmata do ahu na jolo, jala songon na niidamuna nangkin ma hupaulaula ganup ari. Mansai godang do hepeng dapot ahu sian i. Holan di bagasan sajom boi do hupapungu 100 dollar. Gabe mamora do ahu ala ni i, marlobilobi di arta dohot di sinadongan. Alai nang pe songon i ndang adong hasonangan di bagasan rohangku; hasang do ngolungku, humasusa arian dohot borngin. Ala ni i, hutadinghon ma sasudena i laho pararathon harajaon ni Debata songon na niidamuna nuaeng.”

Songon i do tutu, ngolu na sintong ndang ojak i di arta dohot sinadongan, alai di parsaoran tu Debata do. Taringot tusi, Tuhanta Jesus Kristus mandok: “Nang pe marlobilobi halak, ndada sian artana i ngoluna.” (Luk.12:15b)

Read More..

06 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 06 DUNG TRINITATIS, 11 JULI 2010
Jak.5:1-6

Patujolo

Taringot tu si Jakobus na targoar naposo ni Debata dohot Tuhan Jesus Kristus (1:1) na manurathon surat on hira so adong do na binoto. Ise, di dia jala sadihari ibana mangula, ndang torang. Sian isi dohot hata gorikna na lancar, disura roha ni angka sipatorang hata ni Debata paboa sahalak na marwibawa do ibana, na tubu jala na mangolu di ruar ni tano Palestina. Surat on praktis do, marisi godang sipaingot na bersifat umum jala na jongjong sandiri. Ndang adong disi uraian na sistematis taringot tu sadasada pokok teologi manang dogma na marhahonaan tu situasi ni sadasada huria. Ala ni i tarrajum do surat on tu surat hatopan manang katolik (umum). Adong do na mandok (ndang pasti!), na surat Jahudi hian do on na pinangke jala na niisi ni panurat dohot jiwa Kristen. Arga do surat on di huria, ai tangkas do diondolhon hasadaon ni haporseaon dohot pangulaon. Haporseaon ndada sada teori haluaon na abstrak, pangalaho na marhinorhon do na marhataridaan di pangalaho dohot di parngoluon siapari. (Alai adong do ama ni huria, songon si Origenes, Eusebius dohot Martin Luther ndang pola mangargahon surat on).

Disura roha, na mangolu jala mangula do panurat on di tonga ni masyarakat na hurang parduli di keadilan sosial, ai mulahulak do ibana paingot sahat tu na mengecam angka na mora (ida rupani 1:9-11; 2:1-7; 4:13-16). Nunga marhinorhon i dohot tu ngolu ni huria, ai di parpunguannasida nunga masa na memperlakukan sasahalak hombar tu sinadonganna, i ma na patujolo jala mamparsangapi angka na mora, alai papudi jala paleahon angka na pogos.

Hatorangan

Di Novum Testamentum Graece (Padan na Imbaru di Hata Gorik) dipungka do turpuk on marhitehite age nun, mandok nuaeng pe (go to now/jadi sekarang), alai ndang tarida i di salinan na marhata Batak. Somalna, molo dipangke komposisi sisongon i, ala na adong do pardomuan ni naung tinaringotanna di jolo tu na naeng taringotanna dope. Songon i ma dison, na marpardomuan do turpuk on tu 4:13, i ma na taringot tu halak angka na naeng laho tu kota martigatiga dohot mangomoomo sataon lelengna. Sian ayat na mangihut tusi, torang do, na tahinasida sandiri do i so pola marpaima manang marpanungkun di lomo ni roha ni Debata. Songon i do jotjot angka na tarihot tu arta, pangomoan i do na gumodang maggohi rohana; manang na boha carana jumpangan i jala sian ise i dijalo ndang pola gabe parsoalan. Mardomu tusi ma didok dison: “E hamu angka na mora, tumatangis ma hamu jala mangangguhi managam haporsuhon na naeng songgop tu hamu.” Angka ise do i? Ndang sude na mora, holan na mora na tertentu do. Ndang dosa hamoraon, alai mansai godang do hajahaton humaliang hamoraon. Cara ni halak mangalului, mangantusi dohot menyikapi hamoraon i do mambahen i, ndada hamoraon i sandiri. Tontu do, di huria dohot masyarakat satingkina, sai adong do ditanda panurat on angka na mora na songon i, jala angka i ma na parjolo hahonaan ni pinsangpinsangna on. Alai manang na di dia jala sadihari pe jumpang na mora na songon i, dohot ma i na pininsangna. “Tumatangis ma hamu jala mangangguhi,” ninna. Somalna nian, halalas ni roha dohot pariaiaon do na manggohi ngolu ni angka na mora. Ndang hinata, ai tuk do sinadonganna manutupi nasa na hinaporluhon dohot manggohi na hinalomohon ni rohana be. Alai na songgop ne ma haporsuhon, tingki na so adong be guna dohot lapatan ni hamoraon i. Sadihari ma i? Godangan kemungkinan, ari uhum sogot do na nidokna. Di huria na parjolo i, mangolu do panghirimon na tibu do ro Kristus i paduahalihon. Apostel Paulus ma rupani, di mulana dihaporseai do na di ngoluna dope i masa (pat.1 Tes.4:15 duu). Ndang haurupan jala ndang tarpalua arta dohot hamoraon i agia ise pe di ari i, ai na laho salpu do i rap dohot portibi on. Ala tibu nama i masa, digombarhon ma dison naung sedang mengalami proses pembusukan hamoraonnasida angka na godang i, sedang ngitngiton ia ulosnasida angka na lamot i, jala sedang tasihon sere dohot peraknasida angka na marhillong i manuju tu kehancuranna. Na gabe sitindangi ma i taringot tu ngolunasida sandiri. Songon artanasida i, ngolunasida pe naung sedang mardalan do manuju tu kehancuran, tu hamatean na saleleng ni lelengna. Sahali nari, ala hatop nama i masa, tardok na so marguna nama ulaonnasida na papungu hamoraon i. “Dipapungu hamu do arta di angka ari na parpudi,” ninna.

Na boha do huroha angka na mora i umbahen tung songon i paminsang ni panurat on di nasida? Aha do naung binahennasida? Di jolo nunga nidok, cara ni jolma mangalului, mangantusi dohot menyikapi hamoraon i do na manghorhon godang hajahaton humaliang hamoraon i. Songon i ma didok dison, dilului angka na mora i do hamoraonna i antara lain marhitehite na mandobo upa ni pangula manang panabi na manggotil parbue ni haumana. Di halak Israel, ingkon laos di ari pangulaon i do gararon upa ni pangula, jala tung na so jadi do i tahanon tu ari na mangihut (5 Mus.24:15; pat.Mat.20:8). Angka na pogos do pangula i, jala laos upana ari i do sihangoluhononnasida na sakeluarga di ari i. Tung na so jadi do upanasida i pogoon, ai doshon na manggotap dalan ni ngolunasida na sakeluarga do i. Molo masa na songon i, Debata sandiri do pangondiannasida, tu Ibana do na mora i mardabudabu. Ndang tagamon marsombusombu Debata taringot tusi, sai na uhumanNa do na mambahen na songon i. I do na diondolhon dison, maungaung do na nidobo ni na mora i, jala sahat tu pinggol ni Tuhan Debata Sebaot. Maungaung, mandok joujou (berteriak).

Angkup ni i, dipinsang dope angka na mora i ala ni pargadombusonna. Mangan minum nasida di lambung ni angka na pogos na hurangan di na saluhut. Songon na mora na marabithon surta na rara dohot haen na bontar na lamot na di umpama ni Tuhan i, ariari do ibana marlas ni roha godang, alai di jolo ni pintu ni bagasna i peakpeak do si Lasarus, gok baro do dagingna; dipangido rohana naeng manganhon ebaeba sian panganan ni na mora i, alai ro ma angka biang mandilati barona i. Ndang didok na diusir na mora i ibana, ndang didok na dimuruhi; alai dipasombu do songon i, ndang dipadulihon, ndang dibahen agia aha (Luk.16:19 duu). Asa molo gabe tu banua toru ma ibana dung mate, ndang ala ni dosa na binahenna, alai ala ni dosa na so binahenna do, ai na umboto na denggan hape ndang diulahon, na mardosa do ibana disi (Jak.4:17). Suman tusi ma angka na mora na martaringot di turpuk on, marsonangsonang nasida pasudahon na nidobona, marfoya-foya di bagasan kemewahan. So mamoto rohanasida, songon na pamokmokmokmokhon dirina tu pamotongan do nasida disi.

Di ay.6 ditaringoti dope sada nari na gabe sibonsiri ni sipaingot ni panurat on tu angka na mora i, didok: “Diuhumi dibunu hamu do Partigor i; ndang dialo Ibana hamu.” Siangkup ni na mandobo upa ni pangula songon naung ditaringoti di jolo i, somal do angka na mora paporsukporsukhon angka pangulana khususna, angka na pogos umumna. Adong do i ala ni salana, alai ndang tongtong songon i, tung na i do lomo ni rohana. Ndang dialo na pogos i nasida; siangkup ni na so adong hagogoonnasida, mabiar do nasida mangalo, ai sian na mora i do nasida mangolu isara marhite na mangomo upa, na mamola pinang manang na manginjam. Mangalului pamintorion marhitehite na mangalu tu paruhuman pe ndang sai marguna, ai tuk do hagogoon ni na mora i mampartahanhon dirina bahkan manghuasoi paruhuman. Alai na manarik roha, ‘partigor’ dison disurathon do di bentuk tunggal manang singular. Di hata Gorik didok ton dikaion, lapatanna the just/the just one/the just man/orang yang benar itu. Songon i do nang ‘ibana’ tong do singular. Gabe dipaingot i do hita tu Kristus Jesus na targoar Partigor (pat.Ul.7:52). Diuhum jala dibunu parhuaso ni portibi on do Ibana, ndang mangalo, alai hohom songon birubiru na tinogu tu pamotongan, tung na na so dibuha do pamanganNa (pat.Jes.53:7). Tapamanat ma rupani, di salinan na marhata Batak dipangke do tu na dua i leter na balga. Boha tutu, ise do partigor na niuhuman jala na binunu na nidokna dison? Songon na nidok di ginjang i, angka na pogos do i, na porsea di Kristus i. Ringkot do botoonta, anggo di mulana toropan na pogos do na parjolo manjangkon Barita na Uli i, angka hatoban, na oto, na teuk jala na pinalea ni portibi on (pat.1 Kor.1:26-28). Di paruhuman dohot pamunuon tu na porsea i diida panurat on do na songon na diulahi do paruhuman dohot pamunuon na tu Kristus Jesus, Partigor i. Nda Ibana sandiri do mandok: “Nasa na binahenmuna tu sada sian anggingKu angka na metmet on, na tu Ahu do i dibahen hamu?” (Mat.25:40, 45), jala tu si Saulus (Paulus) na paburuburu halak Kristen i didok: “Saulus, Saulus, boasa leleanmu Ahu?” (Ul.9:4). Ndang lias sian uhuman manang na ise pe na manguhumi jala mamunu na porsea, alai sai na uhuman ni Debata do i. Ndang di portibi on, di ari uhum sogot. Na tama habiaran do i, asa diboto ganup manang songon dia do ibana mangalului dohot mamangke artana hombar tu lomo ni roha ni Debata.

Rancangan Homiletis

Arta dohot hamoraon, mansai ringkot jala arga do i di jolma, ai i do sada na mandukung jala mangalehon lapatan di ngoluna. Ala ni i pola do dibereng na deba i songon sinonim ni hangoluan. Di sada umpama Batak rupani didok do: “Mutu siborok mangalului guluan, mutu roha ni jolma mangalului hangoluan,” lapatanna marusaho sian nasa roha dohot gogona mangalului hangoluan. Sasintongna nian ndada hangoluan i niluluanna, hepeng do manang arta asa adong hangoluhononna. Di hata Indonesia pe tartanda do pandohan mencari nafkah. Sada do urat ni hata nafkah dohot nafas, lapatanna hosa. Alai ndada na mandok na hosa niluluanna, tong do hepeng manang pansamotan asa adong panungkol ni ngoluna. Ndang masalpuhu molo nidok, molo so adong arta, ndang adong ngolu. Ala ni i sai marusaho do jolma mangalului arta i. Lam tu godangna artana, lam mamora ibana, dirajumi lam tu murana lam tu sonangna ma ibana mangolu. Di hita halak Kristen pe, ringkot jala arga do arta dohot hamoraon. Alai boha ma hita menyikapi i, mangalului, papunguhon dohot mamangke? Marojahan tu turpuk ari on, adong dua na boi dohonon.

Na parjolo, mangantusi na laho salpu do arta dohot hamoraon i raphon portibi on. Disura roha, na mangolu jala mangula do si Jakobus di masyarakat na hurang parduli di keadilan sosial, ai di suratna na songon i jempek pola do opat hali ibana paingot jala maminsang halak na gulut di arta, angka na mora na tarihot tu sinadonganna, jala na holan manarihon dirinasida sambing. Bangko i nunga bongot dohot tu huria, ai di parpunguannasida nunga masa na memperlakukan halak hombar tu haadongonna, na patujolo jala pasangaphon na mora, alai papudi jala paleahon na pogos. Mardomu tusi didok si Jakobus do: “E hamu angka na mora, tumatangis ma hamu jala mangangguhi managam haporsuhon na naeng songgop tu hamu.” Somalna nian, halalas ni roha dohot pariaiaon do na manggohi ngolu ni angka na mora. Ndang hinata, ai tuk do sinadonganna manutupi nasa na hinaporluhon dohot na hinalomohon ni rohana be. Alai na songgop ne ma haporsuhon, tingki na so adong be guna dohot lapatan ni hamoraon i. Sadihari ma i? Godangan kemungkinan, ari uhum sogot do na nidokna. Di huria na parjolo i, mangolu do panghirimon na tibu do ro Kristus i paduahalihon. Si Paulus rupani, di mulana dihaporseai do na di ngoluna dope i masa. Ndang haurupan jala ndang tarpalua arta dohot hamoraon i agia ise pe di ari i, ai na laho salpu do i rap dohot portibi on.

Tau sipaingot ma i di hita asa unang mangojakhon manang mangarahuthon ngolu dohot panghirimanta tu arta dohot hamoraon. Atik pe pinarhatopot, na sada sian tungkol dohot na mangalehon lapatan ni ngolu do arta dohot hamoraon i, ingkon laos ondolhonon do na sintap ni ngolu tano on do guna dohot lapatan ni haadongonna. Didok sada pandohan: “Baju hamatean i ndang marsangku.” Sintong do i. Baju hamatean ni halak Batak rupani, ulos do, saput. Taboto be do, ndang marsangku ulos i. Laos songon i do kain kafan, baju hamatean ni donganta parugamo na asing, tong do ndang marsangku. Na marlapatan ma i, ndang marsiboanon be jolma tu balik ni hamatean i. Hepeng rupani, ndang ringkot be, ndang marguna. Sangku do inganan ni hepeng. Ala so marguna be, ba ndang dibahen be ingananna. Manang ise na mangojakhon jala mangarahuthon ngolu dohot panghirimanna tu arta dohot hamoraon, na mangojakhon jala mangarahuthon tu na so manahan do i jala na laho salpu. Ndang buni alai di mata do hasasalpu ni angka i. Tarida do rupani na ngitngiton ulos i, tasihon ia perak dohot sere i, manuju kehancuranna. Na gabe sitindangi ma i taringot tu angka na mangojakhon jala mangarahuthon ngoluna tusi. Songon arta i, ngolunasida pe na sedang mardalan do manuju kehancuranna, tu hamatean na saleleng ni lelengna. Ari uhum sogot i do papatarhon i. Ndang haurupan jala ndang tarpalua arta dohot hamoraon i manang na ise pe di ari i, sai na salpu do i rap dohot portibi on. Ala ni i tapamanat jala tahangoluhon ma na mangihut on:

Na paduahon, mangalului jala mamangke hamoraon i hombar tu lomo ni roha ni Debata. Aha do alana songon i paminsang si Jakobus di angka na mora i? Caranasida mangalului dohot mamangke hamoraonna i do. Dilului nasida do i di ruar ni lomo ni roha ni Debata, i ma na mandobo upa ni pangulana. Hajahaton na balga do i. Angka na pogos do pangula i, jala holan upana i sihangoluhononnasida ariari raphon donganna na saripe. Jadi, doshon na manggotap dalan ni ngolu ni angka pangula i do nasida disi. Angkup ni i, dipinsang do angka na mora i ala ni pargadombusonna, ai mangan minum nasida di lambung ni angka na pogos na hurangan di na saluhut. Dung i muse, dipinsang do nasida ala diuhum jala dibunu nasida do partigor so ada alana.

Pangalaho na songon i mansai jotjot do masa nang di tingki on. Ndang maol dioran halak na mangalului jala papunguhon arta dohot hamoraon sian dalan na so turut. Na manipu rupani, na manangko, na korupsi dohot na asing. Angka pemilik modal manang korporasi adong do i na lam pagukgukhon hamoraonna marhite na menindas angka pangulana, na mangido mansai godang alai mangalehon mansai otik. Ingkon lehonon ni angka pangula i do sude tingki dohot gogona tu perusahaan, alai sabalikna do anggo nasida, ndang pola ingkon pasahatonna sude hak nomatif ni angka pangulana. Torop do na mora, pribadi manang korporasi na so parduli di keadilan sosial; mangan minum di lambung ni angka na pogos na boi holan paberengberenghon huhut mamonduti ijurna, pamer kemewahan di lambung ni angka pemulung na ganup ari manghaisi pabalikbalikhon na bau jala mangolu sian na bau, tarmasuk na bau ni perusahaannasida. Adong tahe na mora, pribadi manang korporasi na gabe uap hamatean tu na humaliang. Di angka tingki parpudi on, sai adong do binege barita taringot tu kerusakan lingkungan di bona pasogit pinatupa ni Toba Pulp Lestari. Dirabas nasida do rupani hutan lindung di Register 41 Samosir dohot Humbang Hasundutan tarmasuk 2.475 hektare haminjon di Hutagalung Kecamatan Pollung dohot Parlilitan, hape apala i do pandaraman ni halak di luat i. Ndang taralo nasida. Mangalualu tu pamarenta manang tu lembaga perwakilan ndang sai marguna. Di ari 24 Juni 2010 i rupani, dipatupa do panghataion antara ni pangisi ni Bulu Silape dohot TPL di Gedung DPRD Tobasa di Balige. Taringot tu pertemuan i didok sada dongan do di statusna di face book: “Pertandingan tak seimbang antara PT TPL vs warga Bulu Silape siang tadi di Gedung DPRD Tobasa di Balige dimenangkan TPL dengan skor 100-0. Tak ada ganti rugi sepeserpun.” Lam morot do nuaeng pangantusion ni halak tu arta dohot hamoraon. Di hita halak Batak ma rupani, anggo na jolo, jumolo do diparsinta halak hagabeon, dung i pe asa hamoraon, jala ihut tusi ma hasangapon. Nuaeng, nunga gabe jumolo hamoraon, ai molo godang hepeng tartuhor do hatoropon dohot hasangapon. Ala ni i, gabe adong ma na so parduli be di uhum dohot ruhut na denggan, asal ma hepeng, sian dia pe taho diroro. Alai taboto ma, hamoraon na niahut sian dalan na so turut, na mangalangkai uhum dohot hatigoran jala na so parduli be di moral dohot hati nurani sasintongna hagigian do i jala haleaon di jolo ni Debata. Na mangago dirina do manang ise na mamangke arta dohot sinadonganna so mamardulihon donganna jolma, manang na puluk roha porsukporsukhon angka na pogos demi arta dohot hamoraonna. Ndang marsombusombu Debata taringot tusi, ditangihon do anggukangguk ni na pogos i jala dialusi. Ala ni i, sai talului jala tapangke ma arta dohot hamoraon i hombar tu lomo ni roha ni Debata.

jkt.29.06.2010/mvs

Read More..

6.29.2010

05 Trinitatis

SERMON JAMITA TU MINGGU 05 DUNG TRINITATIS, 4 JULI 2010
1 Musa 9:8-17

Patujolo

Dung ditompa Debata jolma i, jalo do nasida mardosa. Hatop situtu do rarat jala deak dosa i di tano on, holan na jat nama tubutubu ni roha ni jolma ganup ari (1 Mus.6:5). Ala ni i pola do disolsoli Debata rohaNa ala na tinompaNa i jolma di tano on jala lungun rohaNa (1 Mus.6:6). Alai ndang tagamon talu Ibana bahenon ni dosa. Di barita ni aek na sumar, digombarhon do manang songon dia pangalo ni Debata di dosa dohot pardosa. Diuhumi do pardosa i, diripashon. Ala jolma do mandataris ni Debata di atas ni saluhut na tinompa, na mangonai do uhum i dohot tu nasa na mardaging, ai ripas do nang angka i sian tano on. Nang pe songon i, ndang sundat anggo tahi ni Debata na taringot tu haluaon ni jolma i, ai ditebahon do si Noak raphon keluargana, jala dung salpu aek na sumar i dipahot do padanNa tu nasida paboa na otapan jala pasurutonNa rimas dohot uhumNa sian nasida songon na martaringot di turpuk on. Sarupa tu uhum i, padan haluaonNa i pe na marhahonaan do dohot tu sandok na tinompa.

Hatorangan

Padan manang parpadanan di mulana i ma pardomuan ni manang piga pihak na so dos (perikatan antara para pihak yang tidak sama). Pihak na gumogo, mangarahuthon dirina tu pihak na gumale laho paluahon jala mangondingi. Parpadanan sisongon i do na pinahot ni si Josua uju i tu halak Gibeon. Na metmet jala na gale do halak Gibeon, ndang imbang tu bangso Israel na bolon jala na gogo (pinargogoan ni Tuhan) i. Alai marhite angkal na tangkas direncanahon halak Gibeon i, gabe dirahuthon halak Israel do dirina di bagasan sada padan tu bangso i, dipalua nasida, dipangolu jala diondingi (Jos.9:15 duu). Padan ni Israel sandiri do i, ndada parbue ni permukatannasida dohot halak Gibeon. Sadalan tusi, ndang adong manang aha syarat ni parpadanan i sigohan ni halak Gibeon; ndang adong huhut sanksi sihonahonon tu nasida ala ni pangalaosion na tertentu. Molo gabe diuhumi pe nasida gabe parsoban dohot partuaek di langgatan ni Jahowa, ala ni angkalnasida i do i, nda tung ala ni pangalaosion di hatontuan ni padan i. Alai anggo bangso Israel, molo dilaosi nasida padan i, ndang boi so mangonai tu nasida uhum. Di tingki ni Raja David rupani, mangonai do tu nasida sapata ni halak Gibeon na binunu ni Raja Saul (2 Sam.21:1 duu). Songon i ma Debata dison, di bagasan dohot marhite padan na pinahotNa sandiri, dirahuthon Ibana do diriNa tu jolma, tu nasa na mardaging dohot tu sandok portibi on. PadanNa sandiri do i na diojakhon di asi dohot lomo ni rohaNa sambing. Ndang jolo hundul Ibana raphon jolma i laho manaringoti dohot martahihon; ndang jolo disungkun jolma i manang na ringkot rohanasida di haluaon, alai Ibana sandiri do na martahihon, na mamungka dohot na pahothon. Na ripe manjalo do anggo jolma i rap dohot portibi on jala na ripe marsaulihon pasupasu di bagasan parpadanan i.

Isi ni parpadanan i, na so jadi be ro aek na sumar laho mangaripashon nasa na mardaging dohot tano on. Nang pe naung diparo Debata aek na sumar i, ndang mintop anggo dosa i, hot do jala sai mangararati. Lam tu jorbutna tahe. Di 1 Mus.11 rupani, digombarhon do puncak ni pangaloon ni jolma na mardosa i tu Debata, ai dipajongjong do tungkup Babel na disangkapi sahat ro di langit punsuna, asa boi nasida mandungdung bahkan mangonjar Debata sian habangsaNa. Na marlapatan ma i, salpu aek na sumar i pe, di toru ni rimas ni Debata do tongtong jolma dohot pahanpahanan ro di sandok portibi on. Alai dison ma Barita na Uli i, di bagasan dohot marhite parpadanan na pinahotNa i dirahuthon Debata do diriNa tu jolma i. Ala naung gabe donganNa saparpadanan jolma i, ndang dilaluhon be rimasNa tu nasida, alai diotapi nama jala dipasurut; dipalua jolma i sian panginona ni uhumNa, diondingi jala dipangolu, dibagabagahon na so paroonNa be aek na sumar laho mangaripashon nasa na mardaging ro di sandok portibi on. Debata do na manompa langit dohot tano on, di toru ni huasoNa do hukum dohot gejala-gejala alam manang peristiwa-peristiwa kosmis. Na mangula do Ibana marhitehite angka i laho pangoluhon dohot laho manguhumi portibi on. Di bagasan dohot marhitehite parpadananNa i dibagabagahon do na kendalihononNa angka i jala ndang paloasonNa laho manudahon jolma ro di sandok na tinompa i sian tano on.

Pos do roha disi, ai Debata sandiri do na mandok. Haposan do Ibana, molo Ibana mandok ndang tagamon so pasautonNa (pat.4 Mus.23:19). Ibana sandiri do jaminan ni hasisintong dohot hasasaut ni bagabagaNa i. Nang pe songon i, dihalomohon do mangalehon tanda ni padanNa i. Somalna antong, taringot tu pangalaho angka na so tarida jala na so tarjama, diharingkothon halak do tanda. Padan i ma rupani, ndang tarida i jala ndang tarjama, alai adong. Laho paingothon dohot manghilalahon haadongonna, dibahen ma tandana. Tintin rupani, di sada pasangan na naeng marbagas. Ndang tanda i padan i, ai asing do tanda sian na tinandaanna. Alai marhite na marnida tanda i dipaingot do jolma i tu haadongon ni padan i jala jumpangan makna psikologis nasida sian i. Songon i ma dison, dibahen Debata do halibutongan di ombun bahen tanda ni parpadananNa. Halibutongan, hata heberna qesyet. Laos i do hata na dipangke tu sior (busur/bow). Pamanat ma rupani salinan Alkitab na mamangke busur, ndang pelangi. Secara fisik, suman do antong sior tu halibutongan; rap mandenggal (melengkung). Molo dipillit Debata ma i gabe tanda ni parpadananNa, na marlatarbelakang do i di suasana ni pardomuanNa tu jolma. Ala ni dosa i, tardok na ‘masimusuan’ do Debata dohot jolma i, marporang. Di parporangan i mamangke sior do Debata laho manembahi jolma i (pat.Job 6:4). Alai dison, ala naung dirahuthon Debata diriNa tu jolma i di bagasan parpadananNa, ala naung diotapi jala dipasurut rimasNa, jala ala naung dipalua jolma i sian panginona ni uhumNa jala naung diondingi, gabe dipasohot Ibana ma na manembahi jala disangkothon ma siorNa i di ombun. Taringot tusi didok do di ay.14-15a: “Molo Huparo ombun tu tano on, sai tarida ma halibutongan i di ombun, jadi ingotonHu ma padan na Hubahen i tu hamu,” jala di ay.16 diulahi dope i, didok: “Sai bahenonHu do halibutongan i tu ombun, asa Hubereng ibana marningot padan salelenglelengna binahen ni Debata.” Ndang na mandok na boi lupa do Debata di bagabagaNa, ndang! Alai hombar tu anthropomorphisme ni ni Padan na Robi, digombarhon do Debata dison suman tu manisia. Songon na nidok nangkin, marhitehite na marnida tandana, gabe marningot do jolma di padanna, songon i ma ma digombarhon dison, marhitehite na marnida halibutongan i gabe marningot Debata di padanNa tu jolma dohot tu nasa na mardaging di tano on. Anggo ala ni harararat ni dosa na so dung lam surut i nian, dohot marningot sogo ni roha ni Debata maradophon dosa na so dung mimbar i, ndang boi so ingkon paroonNa aek na sumar ganup ari. Alai ala ni padanNa na sai niingotNa, diotapi jala dipasurut do rimasNa i, ndang diparo be aek na sumar i na tarbahen manudahon saluhut. Nang pe parpadanan ni Debata do parpadanan i, jala na laho paingothon Ibana sangkap ni tandana i, jolma pe na boi jumpangan makna do sian i. Manang sadihari pe diida halibutongan, boi ma jolma i marningot naung marpadan do Debata paboa na so paroonNa be aek na sumar, gabe pos rohana di haluaonna.

Rancangan Homiletis

Dung bongot dosa i tu tano on, di toru ni rimas dohot uhum ni Debata do jolma manisia ro di sandok portibi on. Diuhumi Debata do jolma i marhitehite uhumNa, laos diuhumi marhitehite ni panghorhon ni dosa i sandiri. Ingkon bali nama jolma i sian porlak Eden, jala ingkon hir hodokna mangalului sipanganonna paima mulak muse gabe tano; ndang selaras be ngoluna tu Debata, tu diri, tu dongan dohot tu lingkunganna. Sai di bagasan biar nama jolma i, ai na mangonggop do hamagoan di na saluhut jala manosak hamatean marhitehite angka gejala alam manang peristiwa-peristiwa kosmis. Boha, tongtong nama songon i ingkon mangolu jolma i di bagasan biar maradophon lingkunganna? Torus nama ngoluna gabe paraloan tu alam na hatop manang lambat marujung di halelengsena? Torus nama jolma i gabe meammeam ni gejala-gejala alam manang peristiwa-peristiwa kosmis na marobur andorang so simpul dope ombas ni parmeamon i? Jamita on mandok, ndang; alai adong do masa depan na ojak di padan ni Debata.

Di jolo ni turpuk on, diuhumi Debata do jolma marhitehite aek na sumar. Ala jolma i do mandataris ni Debata di atas ni sandok na tinompa, na mangonai do uhum i tu saluhut na mardaging, ai ripas do nang angka i sian tano on. Siangkup ni uhum, bentuk ni pangaloon ni Debata do aek na sumar i tu dosa. Boha pe deak ni dosa i, ndang talu Ibana bahenonna, alai sai na otapanNa do dosa i, jala uhumanNa pardosa i. Nang pe songon i, anggo sangkap hatuaonNa na taringot tu jolma ndang sundat, ai ditebahon do si Noak raphon dongan saripena, angka anak dohot parumaenna. Dung i di jamita ari on, marpadan do Ibana paboa na so paroonNa be aek na sumar na tarbahen manudahon saluhut.

Di pangantusionta nuaeng on, ia padan i ma pardomuan ni manang piga pihak na dos (perikatan antara para pihak yang sama). Pajongjonghon sada padan, ingkon rap do para pihak martahihon, rap manaringoti rumang dohot hatontuanna, rap pahothon jala dos do hajongjongannasida di parpadanan i. Ndang songon i anggo di mulana, parpadanan i ma pardomuan ni manang piga pihak na so dos (perikatan antara para pihak yang tidak sama). Pihak na gumogo do na pahothon padan i, na mangarahuthon dirina tu pihak na gumale laho paluahon dohot mangondingi. Songon i do padan ni Debata na martaringot di jamita on. PadanNa sandiri do i, sahalakNa do na martahihon, na manontuhon isina jala na pahothon. Holan na manjalo do jolma jala marsaulihon pasupasuna raphon portibi on. Ra dohononta do, parpadanan sepihak do i. I do tutu, sepihak do; alai nang pe songon i ndang disangkapi jala dipahot Debata i laho mangarugii jolma, laho paluahon do jala pangoluhon. Di bagasan dohot marhitehite parpadananNa i dirahuthon jala dipasaor Ibana diriNa tu jolma i, diotapi jala dipasurut rimasNa sian nasida. Pos do roha disi, ai Debata sandiri do na manghatahon. Ibana do jaminan ni hasisintong ni padanNa i. Alai nang pe songon i, dihalomohon rohaNa do mambahen tandana, i ma halibutongan. Siangkup ni na paingothon Ibana tu padanNa i, na marguna do tanda i nang di jolma; manang na sadihari pe diida halibutongan i, diboto ma naung marpadan do Debata paboa na so paroonNa be aek na sumar na tarbahen manudahon saluhut.

Padan ni Debata na tu si Noak i na marlaku do i tu sandok manisia sian sude tingki dohot inganan, tarmasuk hita angka na mangolu di tingki on dohot di inganan on. Ibana sandiri sian asi dohot lomo ni rohaNa do na mangulahon i, mala ni rohaNa do i ndada parbue ni musyawarah dohot mufakatta tu Ibana. Diboto Ibana do tompanta, diboto do orbuk hita, gabe dijoloani ma mambahen na dumenggan di hita. Ibana do na manompa langit dohot tano on, ibana nampunasa dohot na mangaramoti. Ndang dung dipasombu Ibana portibi on mardalan di toru ni hukum-hukumna sandiri. Aut tung sura songon i ndang boi so gabe meammeam hita jala mago bahenon ni gejala-gejala alam manang peristiwa-peristiwa kosmis. Portibi on sandiri pe, ndang boi so mansai tibu gabe marokso. Alai di bagasan dohot marhite parpadanan na pinahotNa i, dikendalihon Ibana do sasudena i asa unang merajalela jala gabe manudahon saluhut. Holan ala ni i do gabe adong masa depan ni hajolmaon jala terjamin kelestarian ni alam ciptaan.

Didok na mandok, silehonlehon tanggungjawab do i. Songon i ma dison, tu hasasaut ni padan ni Tuhan i, adong do tanggungjawabta. Mardomu tusi, na parjolo naeng ingotonta, i ma na so dipaian Debata hita jolma di portibi on songon makhluk na tersendiri, alai na di bagasan pardomuan dohot keserasian tu na asing do, tu pahanpahanan, suansuanan dohot tu alam. Bahen hangoluan dohot hasonanganta ringkot do di hita pahanpahanan, suansuanan, tano, aek, udara dohot na asing. Ala ni i sisarihonon jala siulahononta do asa jumpang Hatigoran, Pardamean dohot Keutuhan ni Natinompa [Keadilan, Perdamaian dan Keutuhan Ciptaan (KPKC)/Justice, Peace and Integrity of Creation (JPIC)]. Sialoon jala sipasidingonta do perburuan dohot pembunuhan tak terbatas tu pinahan, pembalakan dohot penggundulan hutan na so diimbangi dohot reboisasi, pencemaran ni tano, aek dohot udara, eksploitasi ni sumber-sumber daya alam na so martanggungjawab dohot perusakan ni lingkungan. Unang so taboto, nang pe so diparo Debata be aek na sumar, ndang hurang parmaraan dohot hasesega na mangonai tu na tinompa ala ni hasalaan ni jolma. Ndang na na haetongan hita godang ni na mate dohot na sega ala ni banjir na sai masa di torop inganan sian tingki tu tingki. Godang harugian ala ni pencemaran ni tano, aek, dohot udara. Ragam parmaraan ala ni kerusakan ni lingkungan. Lam tarhilala do nuaeng pangarontan ni perubahan iklim dohot pemanasan global. Luhutna i ndang simbil sian hasalaan ni jolma, isara na mangarabasi tombak. Paboa na tajalo jala taundukhon padan ni Debata, sipatureonta do angka i.

Unang hita sala, padan ni Debata na tu si Noak na tatean sahat tu tingki on ndang holan na marhahonaan tu haluaon tano on i, alai dohot do tu haluaon na saleleng ni lelengna na di bagasan dohot na marhitehite Tuhanta Jesus Kristus i. Ia diotapi jala dipasurut Debata pe rimasNa, dipalua jolma i sian panginona ni uhumNa, jala dipasiding portibi on sian kehancuran asa sahat do tu ari ni Kristus Jesus. Disi, pahimpuon ni Debata ma sandok hagogoonNa maralohon dosa i, jala usehononNa sandok rimasNa manguhumi pardosa i. Tu Kristus i do i diulahon, ai na gabe dosa do Ibana (pat.2 Kor.5:21) jala na gabe singkat ni saluhut pardosa dijadihon Debata. Nasa na porsea di Ibana malua do i jala mangolu saleleng ni lelengna.

jkt.23.06.2010/mvs

Read More..

6.22.2010

04 Trinitatis

SERMON JAMITA MINGGU 04 DUNG TRINITATIS, 27 JUNI 2010
1 Ptr.3:13-17

Patujolo

Surat 1 Petrus on ditongoshon panurat do tu angka huria na marserak di luat Pontus, Galatia, Kappadosia, Asia dohot Bitinia. Luat na mansai bidang do i na marhapeahan di utara ni pegunungan Taurus. Digoar do nasida angka na marserak (tersebar), paisolat (pendatang) jala na tarpillit (yang dipilih). Angka panggoarion ni Jahudi do i. Nasida do bangso na pinillit ni Debata bahen parjambaranNa. Dung habuangan Babel marserak do bangso i jala maisolat di na so luatnasida. Luat perserahannasida i digoar ma i diaspora, lapatanna parserahan (ro sian hata Gorik diaspeirein/to scatter/manerakhon/manaburhon, isara boni). Lam tu serakna ma nasida muse dung hasesega ni huta Jerusalem. Ndang na mandok na Kristen asal Jahudi do angka huria i, ndang. Sian panindangion ni 1 Petrus on sandiri torang do na Kristen na sian parbegu do nasida (1:14; 2:10; 4:3). Jadi, na gabe dihonahon do panggoarion ni Jahudi i tu nasida. Dihonahon, ai naung gabe Israel na imbaru do huria i, panggohion ni sangkap pamilliton dohot panjouon ni Debata na tu Israel (pat.2:9). Ndang binoto manang na ise na mamaritahon Barita na Uli di angka luat i. Na torang, ndang si Paulus, ai ndang dipaloas Tondi ni Jesus i ibana laho tusi (pat. Ul.16:6). Adong do na mamingkir si Petrus do na mamungka angka huria i. Alai holan surasura ni roha do i, na so didukung bukti historis. Mangihuthon Ul.2:9, adong do halak Kappadosia, Pontus dohot Asia na dohot marnida jala umbege na masa di Jerusalem di Pentakoste i. Atik boha nasida do na parjolo mamaritahon Barita na Uli i di luat i.

Ditongos do surat on laho mangapoi dohot manghatindanghon paboa naung di asi ni roha ni Debata na sintong i do huria i jongjong (5:12). Di bagasan Kristus naung hehe i, naung ditubuhon Debata do nasida paduahalihon asa tu panghirimon na mangolu (1:3-4). Apala i do na parjolo na ingkon halashonon nasida. Molo dapot i di huria i, ndang gabe mandele be nasida nang pe ingkon manaon ragam ni parungkilon ala ni haporseaon i. Di tingki i, nunga masa pangaleleon tu halak Kristen, jala lam leleng lam manosak do i nang tu huria angka na gabe alamat ni surat 1 Petrus on. Hombar tusi dipasingothon ma tu nasida paboa parungkilon na tinaon martiruan tu Kristus i (2:21), na patogu haporseaon do i, ndada na mangagohon. Di bagasan sitaonon i na gabe sangkambona do angka na porsea tu Kristus i (pat.Rom 6:5), asa gabe donganNa sogot di hasangapon (4:13; pat.Rom 8:17). Ala ni i ingkon las do roha ni huria i di sitaonon i (4:13). Ndang na mandok pasrah, alai ingkon hangoluhononnasida do tongtong parange na denggan maradophon angka parbegu (2:12), huhut hobas mangalusi angka na manungkun taringot tu na hinirim ni rohanasida (3:15).

Hatorangan

Dipungka do turpuk on marhite sungkunsungkun na mandok: “Jala ise do na manjahati hamu molo diringkoti hamu na denggan?” Tu sungkunsungkun on sasintongna holan sada do alus, i ma: “Ndang adong.” Manang na di dia pe di portibi on, di masyarakat etnis-budaya manang sosio-kultural dohot reliji dia pe adong do hukum moral na mandok na so sijahatan siulahon na denggan. Alai realitana ndang sai songon i, ai sai adong do halak na manjahati siringkoti na denggan. Na marbonsir do i sian parasingasingan ni pangantusion taringot tu na denggan i. Relatif do pangantusion taringot tu na denggan i, tarihot tu tingki dohot tu inganan. Na denggan di halak na jolo, ndang sai denggan be i di halak nuaeng; dosa bolon sibursikhonon do pangalangkupon di halak Batak, alai tanda ni keperkasaan jala sipapujipujion do i anggo di halak Dobu. Songon i ma paasingasing pangantusion taringot tu na denggan i di ganup masyarakat etnis budaya manang sosio kultural dohot reliji na paasingasing i. Tutu, siangkup ni angka na marasing, adong do tong angka na dos. Angka ulaon na pangoluhon rupani, manang di dia pe dirajumi halak do i na denggan. Alai nang pe songon i ndang sai malua siula na denggan i sian panjahati. Parsoalanna, ndang holan hukum moral suhatsuhat ni sasahalak laho menyikapi sadasada ulaon, adong dope na asing, isara selera, kepentingan manang sentimen. Unang be di pardomuan antar masyarakat, gari di tongatonga ni sada masyarakat na maniop sistem nilai na dos gari boi dijahati halak angka siula na denggan holan ala ni sentimen pribadi manang kelompokna. Songon i do pengalaman ni halak Kristen di torop inganan na melatarbelakangi 1 Petrus on. Maniru Jesus Kristus i, dihangoluhon nasida do parange hatigoran, isara halambohon, haserepon, haburjuon, dohot angka na asing; alai dijahati halak do nasida, dimusui, dilelei jala dipaburuburu.

Disadari panurat on do realita i, gabe dipaingot ma huria i taringot tu lapatan positif ni sitaonon i, didok: “Alai molo tung tumaon na porsuk hamu ala ni hatigoran, na martua do hamu disi.” “Molo,” ninna. Sian i jumpang do kesan na so masa dope sitaonon i tu angka huria hasahatan ni surat 1 Petrus on (pat.1:6). Alai rupa, tandatanda tusi nunga lam tarida, jala godangan kemungkinan sai na mangonai do i tu nasida. Molo masa i, manaon nasida tutu ala ni hatigoran i, na martua do nasida. Dia hatuaonna? Marhite na manaon sitaonon i gabe paniru na porsea i di Kristus i (pat.2:21), manang songon na nidok nangkin (ida Patujolo), gabe sangkambona dohot Kristus i, jala ala ni i gabe donganNa nasida sogot nang di hasangapon; saor manang ambil bagian nasida di sitaonon ni Kristus Jesus i, jala ala ni i gabe dohot marlas ni roha di ari sogot (4:13). Pangantusion di lapatan dohot panghirimon di parbue ni sitaonon na songon i gabe gogo do i di angka na porsea di na manaonhon parungkilon i gabe malua sian biar dohot gaor ni roha. Gabe las tahe rohana, ala tau nasida di roha ni Debata manaon lealea ala hatigoran i (pat.Ul.5:41). Hombar tusi ma dipasingothon dison: “Unang ma gaor rohamuna bahenon ni biar ni roha mida nasida.”

Ihut tusi didok: “Alai parbadiai hamu ma Kristus, Tuhan i, di bagasan rohamuna.” Na badia do Kristus i, Anak ni Debata (Luk.1:35). Na sian diriNa sandiri do habadiaonNa i, ndada ala ni na pinarbadiaan ni jolma. So diparbadiai jolma pe Ibana, tong do Ibana na badia. Nang pe songon i diigil jala dihalomohon rohaNa do asa parbadiaan ni na porsea i Ibana di bagasan rohana, lapatanna okuanna habadiaonNa. Roha do pusat ni ngolu. Jadi, na marbadiahon Kristus di bagasan roha, mandok marbadiahon Ibana sian sandok ngolu. Diparhatopot jala dihatindanghon Ibana Tuhan sian sandok hadirion manang eksistensi ni hajolmaonna. Mardomu tusi dipasingothon do muse asa tongtong nasida hobas mangalusi nasa na manungkun nasida taringot tu na hinirim ni rohanasida. Na hadir do hakristenon i di Harajaon Rom na manjangkon hasipelebeguon songon ugamo resmi. Porsea do nasida di dewa-dewi kafir, jala sada sian angka i do Kesar Rom. Di tingkina, dihaporseai halak do rupani Kesar Agustus sipalua portibi on, na pasonggophon tingki na imbaru. Di tonga ni masyarakat kafir i ma nuaeng hadir halak Kristen na mangojakhon haporseaon dohot panghirimonna di Jesus Kristus na tarsilang. Gabe torop ma na sungkunsungkun taringot tusi. Na deba sian situtu ni rohana, ai naeng botoonna do gumodang taringot tusi, na deba sian sogo ni roha dohot panginsahionna, jala deba nari ala ni hajongjongan dohot ulaonna songon petugas umum dohot angka na asing. Manang na dia pe i, ingkon alusan ni na porsea i do i. Ingkon lehononnasida do alus (Gr. apologian/apologi) na patoranghon tu angka na manungkun, panindangion tu angka na manginsahi, pembelaan tu angka na mangasungi dohot na manguhumuhumi. Ndang asal alus, ingkon na torang do, na berakal budi, na siat tu roha, na marhapistaran jala marhabisuhon. Luhutna i ingkon dipasahat do mardongan lambok ni roha dohot biar. Somalna antong, molo masialusan dua pihak na masialoan, na sada mangasungi dohot manguhumuhumi, na sada mamintori manang membela diri, talpe do ganup madabu tu rimas, marsoara na gogo jala marhata na koras. Ingkon padaoon ni na porsea i do dirina sian i, ingkon ingotonna do, alus na lambok do paombun rimas, alai hata na koras mambahen marsijongjong ateate (Poda 15:1); jala ndang diulahon rimas ni jolma hatigoran ni Debata (Jak.1:20). Ala ni i ingkon pantun do paraluson ni na porsea i, marhadaulaton jala marhahormaton. Patulushon i ingkon adong do di ganup halak parbinotoan na tangkas jala na mendasar taringot tu haporseaon dohot panghirimonna, adong huhut hatauonna patoranghon i di bagasan pandohan angka na bulus jala na haantusan. Asa jumpang i, ingkon ringgas do na porsea i marsiajar laho memperlengkapi dirina.

Angkup ni na mardongan lambok ni roha dohot hahormaton, taringot tu na mangalusi i didok dope: “Unang ma pola marlobok taroktokmuna.” Marlobok (marlobuk/mallobuk), lapatanna bukbak/mabukbak (berdebar-debar); taroktok, lapatanna denyut jantung. Jadi, marlobok taroktok, lapatanna jantung berdebar-debar karena ketakutan. Alai na laos marlapatan do taroktok i panggora ni roha (suara hati/kata hati/hati nurani/kesadaran). Dison, na parpudi i do nidokna. Di na mangalusi sungkunsungkun manang mangadopi tuhastuhas dohot panginsahion ingkon radotan ni halak Kristen i do dirina asa tongtong di bagasan panggora ni roha na denggan (Gr. suneideesin echontes agatheen/having a good conscience/hati nurani yang murni). Siangkup ni na manungkun naung tinaringotan di jolo i, torop do halak na manuhasnuhasi jala na manginsahi halak Kristen uju i. Didok do rupani, angka parjahat do halak Kristen i; sibunu jolma do nasida, dung i diallang nasida ma dagingna jala diinum mudarna di angka parpunguannasida. Disalahartikan nasida do hata na binegena taringot tu formula ni Parpadanan na Badia i na mandok: “Pangan ma, dagingHu do on; inum ma, mudarHu do on.” Mangadopi i – sahali nari – ingkon radotan ni na porsea i do dirina asa tongtong di bagasan panggora ni roha na denggan. Ditubuhon panggora ni roha na denggan i do panghuling dohot sikap na denggan. Molo jumpang na songon i, na boi tarila do na manuhasnuhasi jala na manginsahi nasida. Alai molo tung so diboto pe na maila, tong sai didatdati, unang ma gabe ditadinghon na porsea i panggora ni rohana na denggan i gabe madabu tu tondi pamaloson na manubuhon angka pambahenan na so hinalomohon ni Debata.

Mangondolhon i, di ayat na parpudi didok: “Ai tagonan do hamu manaon haporsuhon ala ni ulaon na denggan, molo tung i lomo ni roha ni Debata; unang ma ala ni ulaon na roa.” Pingkiran on, khususna tu angka hatoban nunga ditaringoti di 2:20. Sai adong do angka hatoban na hona uhum ni indukna ala ni pambahenanna angka na roa, isara na manangko, margabus, manusai donganna hatoban dohot na asing. Ala ni jotjotna hona uhum, pola do hira naung kebal. Gabe dipapujipuji dirina na tahan banting, angka donganna pe songon i, dipapujipuji do ibana ala ni i. Sabalikna, adong do angka hatoban na dipaporsukporsuk indukna holan ala ni na hatoban nasida, ndang ala ni ulaonna na roa. Na boi masa do na songon i tu angka na porsea, manaon na porsuk ndang ala ni ulaonna na roa, tung holan ala ni na Kristen i do nasida. Songon Kristen nian, diulahon do angka na denggan, alai sai diinsahi, dituhastuhasi, dimusui. Molo masa na songon i, ndang simbil i sian lomo ni roha ni Debata; na sian perkenanna do i, jala pasti do adong tahiNa disi. Tumagon do i sian na manaon ala ni ulaon na sala isara ni pambahenan na masalpuhu di na mampartahanhon diri manang di na membela haporseon i. Ndang adong sipujion di angka na hona uhum ala ni hasalaanna, alai na manaon na porsuk ala ni haporseaonna i do asiasi ni Debata.

Rancangan Homiletis

Sitaonon ndang tarsirang i sian ngolu ni jolma. Sasonangsonang ni manisia, sai adong do sitaononna. Molo tung masalpuhu i di roha ni na deba, ra, ndang apala songon i anggo na mangihut on, ganup jolma hea do manaon sitaonon. Marragam do sibonsiri ni sitaonon i. Adong do i na marhahonaan tu hagaleon ni jolma, isara haotoon manang hapogosonna; adong na marhahonaan pambahenanna, isara hajungkaton manang hajahatonna; adong na marpardomuan tu angka na di ruar ni hagogoonna, isara bencana alam manang peristiwa kosmis dohot angka na asing. Manang na ala ni aha pe i, sarupa do anggo panghorhonna, porsuk do i jala dangol. Di turpuk ari on, martaringot do sitaonon ni angka na porsea ala ni ulaon na denggan. Sarupa tu angka na parjolo i, hansit do tong panghorhonna, dangol jala ngotngot. Boha ma halak Kristen mangadopi dohot menyikapi i?

Na parjolo, mangantusi jala manjalo sitaonon i songon asiasi ni Debata. Ditongoshon do surat on tu angka huria na marserak di Pontus, Galatia, Kappadosia, Asia dohot Bitinia. Angka ruas na marharoroan sian bangso parbegu do i. Nunga ditinggalhon nasida angka taon haotoon dohot sangkapsangkap ni roha na roa, taripar nasida tu tingki hatiuron jala marparange di bagasan hatigoran. Alai na gabe talpe do nasida tu sitaonon ala ni i. Di tingki i, nunga masa pangaleleon tu halak Kristen di Harajaon Rom, jala nunga lam tarida tandatandana na laho sahat do i tu huria angka na gabe alamat ni surat on. Jaluk do i nian, ai somalna, manang di dia pe di portibi on dihalomohon halak do siula na denggan. Alai songon i ma pangalahona, na boi manaon do na porsea i ala ni ulaonna angka na denggan i. Molo masa i ndang ringkot gabe gaor roha ni huria i. Ingkon las do tahe rohanasida, ai asiasi ni Debata do i molo tau nasida manaon lealea ala hatigoran i. Na martua do nasida disi, ai marhite i gabe sangkambona nasida tu Kristus i di bagasan sitaonon asa gabe donganNa nasida sogot nang di hasangapon.

I ma na ringkot parrohahonon jala auhononta sian jamita on. Sian tingki tu tingki, di torop inganan di portibi on sai masa do na songon i, manaon na porsea i ala ni ulaonna angka na denggan. Na masa do i ala ni sistem nilai ni portibi na marasing sian sistem nilai ni hakristenon, manang ala ni selera, kepentingan manang sentimen. Ulaon na denggan do rupani na pajongjonghon gareja, ai marhite i boi huria i manghobasi angka ruasna asa mangolu songon sira dohot panondang ni portibi on; ulaon na denggan do na pajongjong dohot manghobashon parsikolaan, ai marhite i boi na porsea i paluahon angka jolma sian haotoon; ulaon na denggan do na pajongjonghon dohot manghobashon pangubation, ai marhite i boi halak Kristen i paluahon jolma sian sahit dohot angka na asing; alai ala ni sistem nilai na marasing, ala ni selera, ala ni kepentingan dohot ala ni sentimen ni portibi on, dihasogohon do i, diambati, dicurigai songon upaya kristenisasi. Nda i na nialaman ni angka donganta di deba inganan di Indonesia on? Molo masa na songon i, turpuk jamita on paingothon hita mandok: “Unang ma gaor rohamuna bahenon ni biar ni roha mida nasida!” Ndang tarbahen portibi on mangintopi Barita na Uli i. Molo gabe mintop huria di sadasada inganan godangan do i ala ni hagaleon di bagasan, ndang apala ala ni hagogoon na sian duru. Saleleng togu huria i marhaporseaon, boha pe hagogoon na naeng mangintopi ndang marnangon i. Marhite sitaonon i, saor jala ambil bagian do hita di sitaonon ni Kristus i; na martua do hita disi, ai gabe dohot hita marlas ni roha di ari sogot. Pangantusion di lapatan dohot panghirimon di parbue ni sitaonon na songon i na gabe gogo do i di hita di na manaonhon parungkilon i gabe malua sian biar dohot gaor ni roha, jala gabe so mansohot patupahon angka ulaon na denggan i.

Na paduahon, marbadiahon Kristus sian sandok roha. Ihut tusi, dipaingot panurat ni surat 1 Petrus on dope huria i, ia manaon pe nasida ingkon na parbadiaan nasida do Kristus, Tuhan i. Na badia do Kristus i. Na sian diriNa sandiri do habadiaonNa i, ndada na sian jolma. So diparbadiai jolma pe Ibana, tong do Ibana na badia. Nang pe songon i diigil do asa parbadiaan ni na porsea i Ibana di bagasan rohana, lapatanna diokui habadiaonNa i, dihaporseai jala dihatindanghon Ibana Tuhan sian sandok hadirion manang eksistensina. Mardomu tusi, ingkon hobas do na porsea i mangalusi na manungkun nasida taringot tu na hinirim ni rohanasida mardongan lambok ni roha dohot biar, jala di bagasan panggora ni roha na denggan.

I ma muse na ringkot parrohahonon jala auhononta sian jamita on. Molo manaon pe hita ala ni haporseaon i, ingkon tongtong do parbadiaanta Kristus, Tuhan i di bagasan rohanta. Ingkon parhatopotonta do habadiaonNa i, ingkon haporseaan jala hatindanghononta Ibana Tuhan jala Debatanta maradophon angka na sungkunsungkun, na manuhasnuhasi manang na manginsahi. Ringkot antusanta, paraloan ni portibi on na tu hita ala ni haporseaon i laos paraloanna tu Kristus i do i, paraloanna tu Tuhan na tahaporseai i. Uju na nilelean ni Saulus (Paulus) na porsea i, nda didok Tuhanta i do tu ibana: “Saulus, Saulus! Boasa leleanmu Ahu?” (Ul.9:4). Taringot tusi ndang boi hita pasrah boti, alai ingkon alusanta do angka sungkunsungkun jala tulahonta angka tuhastuhas dohot panginsahion na tu hita dohot tu Tuhan na tahaporseai i. Ndang na mandok na ringkot ma di Tuhanta i pembelaan manang pembenaran sian hita, ndang. Di sejarah ni teologi rupani, tartanda do na ginoar teodice, i ma upaya ni jolma mangondingi (membela) dohot mamintori (membenarkan) Debata. Alai taboto ma, hita do na mangharingkothon pangondingion dohot pamintorion ni Debata, alai anggo Debata ndang ringkot ondingan jala pintoranta. Nang pe songon i, dihalomohon Tuhanta i do parsitutuonta mangalo dohot mamorangi hajahaton. Ndang marhite polemik mantat rimasrimas, marhite paraluson dohot panindangion na torang do, na berakal budi, na siat tu roha, na marhapistaran jala na marhabisuhon. Luhutna i ingkon pasahatonta do mardongan lambok ni roha, di bagasan biar dohot panggora ni roha na denggan, ai alus na lambok do paombun rimas, alai sabalikna do anggo hata na koras mambahen marsijongjong ateate. Marhite na songon i, na boi tarila do na manuhasnuhasi jala na manginsahi hita. Alai molo tung so diboto pe na maila, tong sai didatdati, ndang gabe tadinghononta lambok ni roha dohot panggora ni roha na denggan i gabe madabu tu tondi pamaloson na manubuhon angka pambahenan na so hombar tu lomo ni roha ni Debata. Ingkon datdataanta do tahe mangulahon na denggan i, ai tagonan do na manaon ala ni ulaon na denggan sian na manaon ala ni ulaon na roa. Asa tarpatupa hita i, ingkon adong do di hita parbinotoan na tangkas jala na mendasar taringot tu na tahaporseai jala tahirim. Na jumpang hita do i marhite hiras dohot ringgas ni rohanta memperlengkapi dirinta marhite na mangguruhon hata ni Debata.

jkt.16.06.2010/mvs

Read More..